Minister Van Bijsterveldt deed haar uitspraak in de Tweede Kamer naar aanleiding van een incident met een leerling op een school in Nieuwegein. Daar hield de politie een adjunct-directeur een paar uur vast nadat hij de leerling uit een klaslokaal had verwijderd.

Heden ten dage bestaan bazen niet meer. Het gaat om leiderschap. Een leider weet op basis van charisma en inspirerende woorden zijn medewerkers/leerlingen/aanhangers te bewegen tot bepaalde daden; zoals stoppen met knokken in de klas. Belangrijk bij dat leiderschap is niet alleen een inspirerend verhaal, maar ook goede beeldvorming. En de politie-agent die de adjunct-directeur oppakte, had dat goed door. Zonder de klacht van de vader van de vechtende teringleerling verder te onderzoeken, pakte hij de leraar op en smeet hem in het cachot.

Oordelen zonder de feiten te kennen, dat is erg 2011. Sterker nog, je kunt er een van de grootste politieke leiders van het land mee worden. En de betreffende agent dacht zo zijn eigen leiderschap en autoriteit te bevestigen.

Valt het gezag van de adjunct-directeur nog te redden? Natuurlijk. We laten hem een van die cursussen ‘leiderschap’ volgen, waar iedere zichzelf respecterende organisatie zijn medewerkers eindeloos naar toe stuurt. Communiceren vanuit je gevoel, een holistische kijk op de ontwikkeling van de mens, verzorgde kleding…er valt vast nog wel wat van deze adjunct-directeur te maken.

In de jaren vijftig bestonden dit soort cursussen niet, maar hadden de leraren wel gezag. Zou er een relatie zijn tussen de toename van de hoeveelheid leiderschapstrainingen en het afnemen van het gezag bij dokters, notarissen, agenten en leraren? Misschien hadden deze groepen vroeger teveel gezag, dat nergens op was gebaseerd. Maar de gezagdragers waren wel solidair. Een ouder die bij de politie ging klagen omdat zijn kind op zijn donder had gehad, werd lachend weggestuurd. ‘Moet u dat rotjong maar goed opvoeden!’ In modern leiderschapsjargon: de gezagdragers hielden de klagers een spiegel voor. De klager moest zijn woede en verontwaardiging maar leren inslikken.

Gezag kan alleen bestaan als de verschillende gezagdragers elkaar steunen. De verschillende gezagdragers tezamen hebben een belangrijke rol bij het in stand houden van de maatschappelijke orde. Dat daarbij af en toe voorbij wordt gegaan aan de gevoelens van een individuele burger: het zij zo.

Paul Lensink