Explosief rapport
Willibrord Davids, voorzitter van de commissie die onderzoek heeft gedaan naar de besluitvorming rond de oorlog in Irak, heeft vanmorgen in Den Haag zijn rapport gepresenteerd. De conclusies van het rapport zijn scherp.
Zoals bekend besloot Nederland in het voorjaar van 2003 dat het de Amerikaanse inval in Irak niet militair maar alleen politiek zou steunen. De reden daarvan was dat Nederland op dat moment demissionair was, CDA-leider Balkenende voerde coalitieonderhandelingen met PvdA-leider Wouter Bos, en terwijl Balkenende de oorlog in Irak wilde steunen, wilde Bos dat niet. Vandaar dat compromis: wel politieke steun, geen militaire steun.
Nu blijkt dat de Amerikanen Nederland al in november 2002 een verzoek hebben gedaan om mee te helpen om de inval militair voor te bereiden. De Tweede Kamer is daarover ‘onvolledig geïnformeerd’, aldus de commissie-Davids. Of de verstrekking van die informatie ‘té onvolledig’ is geweest, moet nu door de Tweede Kamer worden beoordeeld.
Nog saillanter, en mogelijk zelfs explosiever, is de conclusie van de commissie dat een ‘adequaat’ volkenrechtelijk mandaat voor de militaire inval heeft ontbroken. Inderdaad, Sadam Hussein lapte alle resoluties van de Verenigde Naties aan zijn laars (ook de cruciale resolutie-1441 over het toelaten van wapeninspecteurs), maar dat op zich was geen voldoende rechtvaardiging voor de inval en de oorlog.
Erger nog, denk ik, is de conclusie dat het uiteindelijk politieke argumenten zijn geweest die de regering hebben doen besluiten om de inval in Irak te steunen. Het aan de kant schuiven van het regime van Sadam Hussein was een dominant motief, na de gebeurtenissen van 11 september 2001. Hussein had massavernietigingswapens en dus moest er een einde komen aan dit gevaar in het Midden-Oosten.
Die politiek doelstellingen waren zo belangrijk dat niemand goed heeft nagedacht over het voltooien van de missie. Die missie is een echec geworden, zei Davids, en zó mislukt dat Irak ook nu nog de onveiligste plek op aarde is. En nu blijkt ook dat de informatie van de eigen, Nederlandse inlichtingendiensten ‘genuanceerd’ is geweest. ‘genuanceerd’ betekent in dit geval: ‘gebrekkig’, gebrekkiger, onvollediger, minder alarmistisch dan de informatie van de buitenlandse (Amerikaanse en Engelse )inlichtingendiensten, die het voorstelden alsof Hussein in staat was met zijn wapens grote schade in het Midden-Oosten aan te richten.
Dat was dus allemaal niet waar. Ik heb het destijds allemaal geloofd, toen ik Blair hoorde spreken in het Engelse Lagerhuis en Powell in een vergadering van de Verenigde Naties.
We zijn, om redenen die nu nog niet geheel helder zijn, de oorlog in Irak ingerommeld, ingejokt.
Davids gaat volgende week naar de Tweede Kamer om daar verder te praten met de commissie Buitenlandse Zaken. Daarna komt er ongetwijfeld een uitgebreid parlementair debat, en volgt er, denk ik, de instelling van een parlementaire enquête. Davids benadrukte vanmorgen dat zijn commissie geen politiek oordeel velt, al velde hij wel een scherp oordeel over de politiek. Dat politieke oordeel is aan de Tweede Kamer, en het kan niet anders of dat oordeel zal hard zijn. Voor Balkenende en het CDA is dit rapport alles behalve een vrolijke opstap naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart a.s.
Bart Jan Spruyt
Nu blijkt dat de Amerikanen Nederland al in november 2002 een verzoek hebben gedaan om mee te helpen om de inval militair voor te bereiden. De Tweede Kamer is daarover ‘onvolledig geïnformeerd’, aldus de commissie-Davids. Of de verstrekking van die informatie ‘té onvolledig’ is geweest, moet nu door de Tweede Kamer worden beoordeeld.
Nog saillanter, en mogelijk zelfs explosiever, is de conclusie van de commissie dat een ‘adequaat’ volkenrechtelijk mandaat voor de militaire inval heeft ontbroken. Inderdaad, Sadam Hussein lapte alle resoluties van de Verenigde Naties aan zijn laars (ook de cruciale resolutie-1441 over het toelaten van wapeninspecteurs), maar dat op zich was geen voldoende rechtvaardiging voor de inval en de oorlog.
Erger nog, denk ik, is de conclusie dat het uiteindelijk politieke argumenten zijn geweest die de regering hebben doen besluiten om de inval in Irak te steunen. Het aan de kant schuiven van het regime van Sadam Hussein was een dominant motief, na de gebeurtenissen van 11 september 2001. Hussein had massavernietigingswapens en dus moest er een einde komen aan dit gevaar in het Midden-Oosten.
Die politiek doelstellingen waren zo belangrijk dat niemand goed heeft nagedacht over het voltooien van de missie. Die missie is een echec geworden, zei Davids, en zó mislukt dat Irak ook nu nog de onveiligste plek op aarde is. En nu blijkt ook dat de informatie van de eigen, Nederlandse inlichtingendiensten ‘genuanceerd’ is geweest. ‘genuanceerd’ betekent in dit geval: ‘gebrekkig’, gebrekkiger, onvollediger, minder alarmistisch dan de informatie van de buitenlandse (Amerikaanse en Engelse )inlichtingendiensten, die het voorstelden alsof Hussein in staat was met zijn wapens grote schade in het Midden-Oosten aan te richten.
Dat was dus allemaal niet waar. Ik heb het destijds allemaal geloofd, toen ik Blair hoorde spreken in het Engelse Lagerhuis en Powell in een vergadering van de Verenigde Naties.
We zijn, om redenen die nu nog niet geheel helder zijn, de oorlog in Irak ingerommeld, ingejokt.
Davids gaat volgende week naar de Tweede Kamer om daar verder te praten met de commissie Buitenlandse Zaken. Daarna komt er ongetwijfeld een uitgebreid parlementair debat, en volgt er, denk ik, de instelling van een parlementaire enquête. Davids benadrukte vanmorgen dat zijn commissie geen politiek oordeel velt, al velde hij wel een scherp oordeel over de politiek. Dat politieke oordeel is aan de Tweede Kamer, en het kan niet anders of dat oordeel zal hard zijn. Voor Balkenende en het CDA is dit rapport alles behalve een vrolijke opstap naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart a.s.
Bart Jan Spruyt
Reactie op dit bericht
Politiek theater, niet mooi meer! Verwijten dat men zolang moest wachten, maar wel uren achterelkaar aan, met een pincet hetzelfde woord en zinnetje omdraaien van de eerste mondelinge reactie en de schriftelijke erna. Behalve Wilders dan. Die stookte liever alleen eventjes flink tussen Balkenende en Hamer en hield zich gelukkig buiten, met wat de kijkers als discussie of debat moesten ervaren.
Tjonge...,als uitgehongerde bokken op haverkisten, met Pechtold voorop, die zo graag in beeld wilde blijven en scoren, dat hij zelfs Hamer de kans niet gaf met haar eigen verklaring te beginnen. Resultaat, een nagenoeg lege kist en bijbehorende lichaamstaal op het einde. Pechtold en Halsema, die in saai wordende concurrentie met elkaar waren en Kant die apart daarvan probeerde mee te komen met o.a. flauw over stoep- of straatje schoonvegen te beginnen.
Rutte, als een aparte eend in de bijt en zonder anti-Irak-oorlog-verleden, moest zichzelf wel in beeld krijgen, maar hij had eigenlijk problemen iets zinnigs te vinden.
Afgezien dat Hamer vroegtijdig wat teveel bananenschillen tegelijk voor de voeten van het kabinet gooide de dag ervoor, vond ik haar optreden in dit "debat" wel goed. Na al het intimiderende theater ervoor, was haar verklaring achter die lessenaar aan het begin en die van collega Slob een verademing qua uitstraling en rust. En Timmer? Zij heeft verstand van dieren.
Kabinet heeft verantwoordelijkheid genomen. De oppositie op PVV na, maakte er weer een politieke soap van. Met de PVV wel hopende op val kabinet. Onverantwoordelijk! Hopelijk gaat de media dit niet nog eens uitmelken en komen de dringende politieke onderwerpen aan de orde.
Nee, dit herstelt geen vertrouwen in de politiek bij de doorsnee burger. Integendeel zou ik zeggen.
Uw laatste alinea uit de rapportage staat naast een andere dimensie, waarin mensen aan het stuur toen zaten.
Men hoeft dat maar in eigen leven te verplaatsen. Beleef je hetzelfde in een bepaalde enerverende periode, als velen jaren erna, wanneer je erop terugkijkt en meer een helicopterview toepast.
Indien je dergelijke commissies met een vergrootglas loslaat op elk beleidsterrein van zoveel jaren geleden, dan zullen daar gebrek aan leiding, negeren van adviezen (een waaier waar men uit moet kiezen), onvolledige informatie, ook wel uitrollen als conclusie. Als je overigens volledige informatie geeft bij bepaalde dossiers kun je geheime diensten wel opdoeken.
Bij die strandrellen dreigde vanwege een betreurenswaardige dode de agenten in het beklaagdenbankje te geraken. Daarmee wil ik zeggen, dat het makkelijk oordelen is als je zelf niet hoeft te beslissen en te handelen in de hitte van het moment zelf. Evalueren, wat dit rapport moet betekenen, biedt wel de mogelijkheid lessen te trekken, hoewel je nooit precies dezelfde situatie opnieuw zult tegenkomen.
Het blijft lastig. Indien Nederland niet betrokken was geraakt bij de Balkanoorlog hadden we die affaires rondom Dutschbat daarna ook niet gehad. Hoeveel Moslims zouden dan vermoord zijn geweest en deportaties etc. Hoe zou Irak na een natuurlijke dood van Saddam en zonder inval er nu voor hebben gestaan met die zoons van hem (ja, het ging om de massavernietigingswapens)?
Balkenende is integer (zie declaratie onderzoek), werkt zich een slag in de rondte voor dit land, of je hem nu ziet zitten of niet.
Hij zal na Irak veel behoedzamer geworden zijn inmiddels, om inlichtingendiensten van bevriende naties, op dezelfde wijze als in het begin van zijn carriere als premier, te geloven. Hier speelde het gezegde, maar in positief licht nu bezien "zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten" en karakterstructuur een vaste lijn aan te houden. Het is nu een verantwoordelijkheid van kabinet en parlement het land in deze omstandigheden niet in vervroegde verkiezingen te storten. Het gaat straks al een lange formatie worden met een demissionair kabinet. Niet goed in deze tijd
waar economie weer op gang moet komen en staatsschuld aangepakt moet worden.
Economische crisis? hmm dan had men eerst de verantwoordelijken moeten aanpakken: financiële sector. Dat is niet gebeurd.
En ik vind normen en waarden van een democratie toch wel wat belangrijker.
Als we die niet respecteren, dan zijn we niets meer dan een bananenrepubliek.
Kamer onjuist infomeren, gebrek aan leiding, internationaal recht negeren en eigen geheime dienst rapporten negeren etc etc
Klaas de Vries in Nova, die met oud-minister Kamp debatteerde. Hadden we toch maar veel meer Kamp-gehalte in de Tweede Kamer!
De Vries, met die bekende wat arrogante houding, die je binnen de PvdA nog al eens tegenkomt. Die is zichtbaar voldaan, maar hij hongert duidelijk naar meer.
Een uitgebreide zware Commissie, die zich zoveel jaren later en intensief daar alleen mee bezig zijnde, het hele spectrum kan beschouwen en terugkijken, met alle wijsheid en kennis van nu, is een ander verhaal dan een Balkende, die in die tijd en met zijn verdere drukke agenda, de zaken moest zien te overzien. Een man, bij wie het woord consistentie ingebakken zit. Die ook voor het eerst MP werd, na alle tumult rond de moord op Fortuyn. Niet lang ervoor 11 september plaatsvond. De gifaanvallen op Koerden zich hadden afgespeeld en een inval in Koeweit. Vele doden en martelingen. Raketten die net aan in Israel terecht kwamen. Sadam heeft zich leren kennen als een ultieme wrede man, tot veel in staat. Weigerde controles jarenlang.
Als dat allemaal zichtbaar speelt ben je sterker geneigd een bondgenoot te vertrouwen en op diens inlichtingendiensten. Als ik had moeten kiezen, had ik ook het risico niet aangedurfd om dat allemaal te negeren.
Frank de Grave vond ik tegenover Halsema een OASE van nuance. Hij gaf ook eens een inkijkje hoe e.e.a. werkt. Over kwesties krijgen bewindslieden tal van rapporten met een waaier aan verschillende perspectieven. Zelfs als het over volkerenrecht gaat.
Het is een soep van enerzijds en anderzijds. Als een minister dan vraagt welke keuze hij zou moeten maken, dan rolt dat er niet concreet uit. Dus ondanks alle deskundigheid rondom hen heen, moeten zij als "leken" een politieke keuze maken en die ook verdedigen. Dan neemt uiteraard de oppositie de voor hen gunstige onderdelen uit die waaier van perspectieven.
De kiezer ziet dat Haagse steekspel aan. Met een hoge amusementswaarde nog positief vermoedelijk, maar verder houdt die er m.i. niet van. Media die flink hun steentje bijdragen aan het politieke gekrakeel. Wat moet de doorsnee burger van enerzijds en anderzijds nou geloven? Opgeteld daarbij enerzijds en anderzijds tal van vernietigende rapporten over wanbeleid binnen de publieke sector dat wel dagelijks dichtbij de burger staat. En straks bij een nieuwe kabinet, al of niet vervroegd? Herhaalt alles zich gewoon weer...