De kabinetsformatie is achter gesloten deuren in volle gang. De enige afspraak die gemaakt lijkt te zijn, is het samenvoegen van de ministeries van Binnenlandse Zaken (verantwoordelijk voor de politie) en Justitie (verantwoordelijk voor de opsporing en de rechterlijke macht). In haar commentaar, dat altijd goed wordt gelezen aan het Binnenhof, omarmde de vrijdenkende krant per ommegaande het idee en de bijbehorende schaalvergroting van 25 politieregio’s naar tien regio’s onder landelijke leiding.

Toch doen de kabinetsonderhandelaars er verstandig aan zich niet zomaar te scharen achter het pleidooi van Brouwer, hoe aantrekkelijk ook om de regio- en grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden. De keuze van Brouwer past in de centralistische cultuur van Justitie. Met een nationalisering van de politie wordt Justitie de meest dominante partij in de veiligheidsketen.

Het valt te betwijfelen of een machtige justitiële crimefighting organisatie het bestrijden van alle misdrijven garandeert. Nationale politie heeft als belangrijk minpunt, dat het geen verbetering brengt in wat nu als een groot probleem wordt ervaren: de gebrekkige democratische controle en invloed op de politie door de gemeenteraden.

Het onderzoeksinstituut Politie en Wetenschap constateerde eerder dit jaar dat de raden in gemeenten met minder dan 50 duizend inwoners - het overgrote deel dus - niets in de melk te brokkelen hebben. Met opschaling naar tien regio’s wordt dat knelpunt niet opgelost. Raadsleden voelen dan ook niets voor nationale politie. Zij willen juist herinvoering van gemeentepolitie. Deze wens illustreert het gevoel dat de politie er niet meer voor de eigen wijk of dorp is, maar zich mede door bezuinigingen terugtrekt in de grote stad. Dit signaal kan aan de formatietafel niet veronachtzaamd worden.

Zo bezien hebben burgemeesters, die volgens een enquête afgelopen winter van Binnenlands Bestuur in ruime meerderheid pleiten voor handhaving van de 25 regionale korpsen, gelijk met hun verzet tegen de nationale politie. Zij voelen de gevoelstemperatuur beter aan, al zal voor sommige burgemeesters het behoud van een stukje macht en zeggenschap ook meespelen in hun verzet.

Blijft de vraag of een nationale politie effectiever kan optreden tegen de ongrijpbare georganiseerde criminaliteit. Brouwer zet vol op deze kaart in. Uit de burgemeestersenquête van Binnenlands Bestuur kwam een interessant alternatief naar boven: politie- en veiligheidsbeleid wordt effectiever door combinaties van gemeentepolitie en regionale en/of landelijke politie.

Voor wie alles in eenduidige structuren wil gieten is dat lastig, maar niets verzet zich tegen het inrichten van een nationale politie-eenheid die afhankelijk van de omstandigheden samenwerkt met regionale en lokale politie. Daarvoor is dus geen nationalisering van de politie nodig, alleen extra geld en middelen.