Volgens de moeders maken enkele wat oudere jongens de kleinere kinderen het spelen op het plaatselijke schoolplein onmogelijk. Burgemeester Roland van Schelven haalt de gebeurtenis aan om duidelijk te maken hoe divers de Marokkaanse bevolkingsgroep is. ‘Men heeft het altijd over “de” Marokkaanse gemeenschap. Maar die bestaat helemaal niet’, aldus de D66-bestuurder die eerder wethouder in Gouda was.

Het is één van de lessen die in Culemborg zijn geleerd in de nasleep van spanningen tussen Molukkers en Marokkanen in september. Nadat een Molukse en een Marokkaanse jongen met elkaar op de vuist waren gegaan, raakten de gemoederen flink verhit en moest Van Schelven een noodbevel afkondigen. ‘Uiteindelijk is er feitelijk vrijwel niets gebeurd, maar er was wel veel dreiging’, aldus de burgemeester in een terugblik.

Nadat de rust was weergekeerd, ging de gemeente opnieuw gesprekken aan met de inwoners van Molukse en Marokkaanse afkomst. De diversiteit van die laatste groep bleek daarbij een hinderpaal. ‘Als ik de Turkse moskee benader, weet ik dat ik het grootste deel van de Turkse gemeenschap bereik. Maar als ik de Marokkaanse moskee aanspreek, weet ik dat ik het grootste deel van de groep juist níet bereik’, aldus Van Schelven. ‘Die moskee heeft zelf ook last van het negatieve imago van die overlastgevende jongeren, ze hebben er geen grip op, zo geven ze aan.’

Ook via de voetbalclub, culturele verenigingen en zelforganisaties heeft Culemborg contact gelegd met de Marokkaanse inwoners. De jongeren op straat worden aangesproken door straatcoaches die de gemeente sinds kort inhuurt vanuit Amsterdam, met subsidie van Binnenlandse Zaken. Datzelfde departement betaalt ook mee aan de inzet van ‘ketenregisseurs risicojongeren’.

De gemeente, zo legt burgemeester Van Schelven uit, gaat ‘multiprobleemjongeren’ helpen met een individuele aanpak van hun problemen (zoals huisvesting en schulden), op voorwaarde dat ze zich onthouden van overlastgevend gedrag. ‘Een aanpak die bij veelplegers zijn vruchten heeft afgeworpen’, aldus Van Schelven. Iedereen in de omgeving van zo’n probleemjongere wordt in kaart gebracht en alle problemen worden op een rijtje gezet. De ketenregisseurs coördineren vervolgens de hulpverlening aan zo’n jongere. Culemborg had al zo’n functionaris, maar gaat er nu met financiële hulp uit Den Haag meer aanstellen.

Sparren

De bemoeienis van het Rijk met Culemborg blijft niet beperkt tot het verstrekken van geld. De Gelderse gemeente heeft ook bezoek gehad van het zogeheten ‘Praktijkteam overlastgevende Marokkaans-Nederlandse jongeren’, een soort mobiele adviesraad die gemeenten ter plekke hulp biedt. Het team bestaat uit vertegenwoordigers van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Wonen, Wijken en Integratie van het Interactieteam Interetnische Spanningen Jeugd en Veiligheid, van het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum, en van de Expertgroep Landelijk Expertisecentrum Diversiteit (LECD).

‘Een grote afvaardiging is hier geweest, ze hebben twee uur lang gediend als klankbord. Het was prettig om met hen te sparren en ze hebben ons in contact gebracht met mensen die ons over de Molukse cultuur konden vertellen’, aldus de burgemeester.

‘Maar ondanks alle hulp is de bottom line toch: je moet het zelf doen’, zo schetst Van Schelven een van de belangrijkste ervaringen. ‘Op internet wordt na zo’n vechtpartijtje van alles geroepen, dat de moskee en de Molukse kerk in de fik zullen gaan en zo, en voor je het weet staat er een tv-ploeg. Mensen reageren voor de camera dan weer op dingen die ze op internet hebben gelezen en die ze voor waar aannemen, en zo gaat het maar door. We hebben enorme heisa gehad en die was deels aan de pers te wijten. Nu is het rustig, maar we zijn er nog lang niet. En dan te bedenken dat het eigenlijk maar om vijftien Marokkaanse jongens gaat die voor héél veel problemen zorgen.’