Drugsgemeenten hopen op arrest van Europees Hof
Het weigeren van buitenlandse drugstoeristen in coffeeshops is volgens Yves Bot niet in strijd met de EU-regels voor vrij verkeer van personen en diensten, omdat drugs illegaal zijn. De kans is groot dat het Hof het advies van de advocaat- generaal overneemt.
‘Als dit leidt tot een verandering in het Nederlandse recht, dan is dit hoopvol voor iedereen die drugstoerisme wil bestrijden aan de voordeur van de coffeeshops’, zegt burgemeester Hubert Bruls (CDA) van Venlo. Venlo heeft twee grote shops direct naast de Duitse grens. Zijn gemeente krijgt elk jaar zo’n 2,1 miljoen Duitse drugstoeristen over de vloer.
‘De shops aan de grens werken als magneten voor de buitenlandse liefhebbers van nederwiet. Als burgemeester moet ik veel politie inzetten om bijvoorbeeld de leeftijd van de bezoekers te controleren.’ Hij zou blij zijn als Duitsers ‘alleen nog maar naar Venlo komen voor Kaffee und Kuchen’.
Bruls staat te popelen om de buitenlanders uit de coffeeshops te houden. Als het Europese Hof dit toestaat, gaat Bruls dit onmiddellijk doen. ‘Je kunt dan drugstoeristen weren door strenge handhaving, een pasjessysteem en het sluiten van coffeeshops zoals in Roosendaal en Bergen op Zoom is gebeurd. De situatie in die steden laat zien dat er geen sprake is van toename van illegale handel en er is evenmin sprake van een waterbedeffect bij andere gemeenten.’
Het enthousiasme van Bruls komt door een nieuwe ontwikkeling in de rechtsgang tussen de gemeente Maastricht en een coffeeshophouder uit die stad. In 2006 besloot toenmalig burgemeester Gerd Leers (CDA) om buitenlandse bezoekers uit de Maastrichtse shops te weigeren.
Om een proefproces uit te lokken, werd een coffeeshophouder op de bon geslingerd omdat hij softdrugs verkocht aan buitenlanders. Sindsdien vechten de twee partijen hun geschil gerechtelijk uit tot aan het Europese Hof van Justitie.
De Europese advocaat-generaal Yves Bot stelde recent dat het weigeren van buitenlandse bezoekers in Nederlandse coffeeshops mogelijk is. Volgens het Europese recht zou deze maatregel niet in strijd zijn met de Europese regels voor vrij verkeer van personen en diensten en evenmin met de regels over non-discriminatie. De verkoop van softdrugs in de EU is namelijk een illegale activiteit.
Terneuzen
‘Het zou goed nieuws zijn als het Europese Hof het standpunt van de advocaatgeneraal overneemt’, zegt burgemeester Jan Lonink (PvdA) van Terneuzen. Tot vorig jaar kende de Zeeuwse gemeente de grootste coffeeshop van Nederland. De overlast was enorm met zo’n 2.500 Franse en Belgische drugstoeristen per dag. Na lange tijd sloot Lonink de coffeeshop, waarna de overlast van de buitenlandse drugstoeristen aanzienlijk afnam.
Momenteel verwerkt Terneuzen, met een kleine coffeeshop, 500 coffeeshopbezoekers per dag. ‘De situatie in Terneuzen is nu goed, maar een uitspraak van het Europese Hof die toestaat drugstoeristen te weigeren voorkomt nieuwe overlast’, aldus Lonink.
Ook in Kerkrade wordt de uitspraak van het Hof met belangstelling afgewacht. ‘In Kerkrade krijgen onze twee coffeeshops rond de duizend bezoekers per dag. Dat zijn geen aantallen waarvan je achterover valt’, zegt woordvoerder Jos Vreuls van de gemeente. ‘Bovendien is de Duitse coffeeshopbezoeker onopvallender, netter en rustiger dan de Franse. Duitse drugsgebruikers willen niet graag gepakt worden door de Duitse politie.’
Toch steunt de gemeente Kerkrade zijn Limburgse collega’s wel. ‘Als het Europese Hof besluit dat het weigeren van buitenlandse bezoeker mag, dan zal Kerkrade dit ook gaan doen. We willen niet het afvoerputje worden voor drugstoeristen, die elders niet meer terecht kunnen.’
| Plaats | Aantal coffeeshops | Aantal bezoeken p/jaar | Aandeel buitenlanders |
| Maastricht | 14 | 2,1 miljoen | 70% (Belgisch, Duits, grotendeels Frans) |
| Venlo | 5, waarvan 2 aan de grens | gemiddeld 2 miljoen | 70% (merendeel Duits) |
| Kerkrade | 3 | gemiddeld 364.000 | 70% (merendeel Duits) |
| Enschede | 10, waarvan 1 aan de grens | gemiddeld 250.000 | 90% (merendeel Duits) |
| Breda | 5 | gemiddeld 52.000 | 50% (deels Belgisch, Frans, Duits en Pools) |
| Nijmegen | 14 | gemiddeld 34.000 | 10% (merendeel Duits) |
| Terneuzen | 1 | gemiddeld 26.000 | 75% (Belgen 50%, Fransen 20 %, Duitsers 5%) |
| Heerlen | 3 | onbekend | onbekend (deels Duits, deels Belgisch) |
| Eindhoven | 15 | onbekend | onbekend |
Reactie op dit bericht
Door Ricardo Offermanns en Joost van den Akker
Voorstanders van het Nederlandse drugsbeleid reageerden vorige week onbeduidend op het advies van advocaat-generaal Yves Bot aan het Europese Hof van Justitie. Dat gaat zich op verzoek van de Raad van State uitspreken in het arrest van coffeeshophouder Josemans tegen de gemeente Maastricht over een proef met pasjessysteem voor Nederlanders. Het advies maakt echter terecht gehakt van het gedoogbeleid en effent het pad om het drugstoerisme aan banden te leggen.
Geheel volgens eerdere jurisprudentie houdt Bot de Europese marktregels in ere maar voorkomt hij dat daar door de coffeeshops misbruik van wordt gemaakt. Drugs mag dan -helaas- een Nederlands exportproduct zijn, het is geen normale handelswaar zoals pindakaas. Daarmee valt een pasjessysteem voor Nederlanders niet onder de EU-verdragen, voor wat betreft het vrij verkeer van diensten, goederen en personen. Discriminatie bij verkoop aan al dan niet in Nederland verblijvende EU-burgers is dan ook zeker niet aan de orde. Zou het Hof echter de lijn van Josemans volgen - dat het vrij verkeer van toepassing is op alle handelswaar en diensten op de markt, legaal of niet - dan zou daarmee de handel in een verdovend middel worden gewettigd en tegelijk een precedent worden geschapen voor bijvoorbeeld mensenhandel.
Het vrij verrichten van diensten (zoals de verkoop van goederen) moet een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid waarborgen - en gezondheidsschade door drugsgebruik verminderen. Daarom is er voor de verkoop van cannabis geen enkele rechtvaardiging te vinden. Ook in Maastricht veroorzaakt de verkoop van cannabis ernstige verstoringen van de openbare orde en geeft criminele organisaties de kans om de markt te betreden, zo stelt Bot. Illegale drugshandel is een “bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie”, volgens de EU. De invoering van een pasjessysteem zoals in Maastricht is dan ook gerechtvaardigd.
Bot beschrijft het drugstoerisme als een ‘ontoelaatbare aantasting van het woon- en leefklimaat’. Aangezien klanten niet verplicht zijn om cannabis ter plaatse te gebruiken, kunnen zij deze meenemen en lopen het risico strafrechtelijk te worden vervolgd. Daarnaast wordt de klant niet belet na de aankoop van de maximaal toegestane 5 gram in de overige coffeeshops nog eens inkopen te doen. De Nederlandse regering moet dan ook toegeven dat het gedoogbeleid “juridisch gezien praktisch niet valt uit te leggen”.
Het ‘drugtoerisme’ is ronduit een “bedrieglijke benaming” vindt Bot. In werkelijkheid gaat het immers over een internationale drugshandel en criminele activiteiten die aangemoedigd worden. Het op afstand plaatsen van coffeeshops t.o.v. bijvoorbeeld scholen heeft elders niet geleid tot een wezenlijke afname van het drugstoerisme. De 14 coffeeshops in Maastricht trekken niet minder dan 3,9 miljoen bezoekers per jaar, waarvan 70% niet in Nederland verblijft. Ook het onderscheid tussen hard- en softdrugs gaat absoluut niet meer op. Coffeeshops trekken dealers aan waardoor de overgang van softdrugs naar harddrugs eerder wordt bevorderd dan voorkomen.
Bot onderschrijft dat het Nederlandse drugsbeleid buitenlandse gebruikers aantrekt en pleit daarmee in lijn met het VVD-verkiezingsprogramma: “Een legitimatiesysteem dat de verkoop van softdrugs aan buitenlanders aan banden legt, moet de aantrekkingskracht terugdringen en een einde maken aan de overlast die het drugstoerisme veroorzaakt”.
Daarmee lijkt de invoering van een pasjessysteem een geschikt, gerechtvaardigd, noodzakelijk en proportioneel middel om drugstoerisme en -overlast terug te dringen. Het is dan ook te hopen dat het Europese Hof binnen enkele maanden dit overduidelijke advies ter harte zal nemen. Wellicht een eerste stap om het stupide Nederlandse gedoogbeleid terug te draaien.
Ricardo Offermanns en Joost van den Akker zijn bestuursleden van de VVD-Limburg en daarnaast respectievelijk burgemeester van Meerssen en docent aan de Hoge School Zuyd.