Dat staat in een wetsvoorstel van staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) dat de ministerraad vorige week goedkeurde. Het wetsvoorstel gaat nu naar de Raad van State en daarna naar de Tweede Kamer. Volgens dit nieuwe wetsvoorstel zouden gemeenten vanaf 1 januari 2007 zogenaamde 'terugkeerbanen' mogen aanbieden aan bijstandsgerechtigden die weinig kans maken op een normale baan. Alleen bijstandscliënten die vanwege 'persoonlijke belemmeringen' moeilijk werk kunnen vinden, komen in aanmerking voor de terugkeerbaan die maximaal twee jaar duurt.

Gemeenten mogen zelf bepalen wie precies in deze categorie vallen, aldus Sabine Jimkes, woordvoerder van SZW. Op dit moment mogen bijstandsklanten met behoud van uitkering niet langer dan een half jaar werken, bijvoorbeeld in het kader van een reintegratietraject. 'Gemeenten zijn terughoudend om bijstandsgerechtigden voor langere tijd een baan te bieden, omdat ze bang zijn dat via de rechter dan ook een arbeidscontract kan worden afgedwongen', aldus Jimkes. 'Met dit wetsvoorstel geven we gemeenten een steuntje in de rug, omdat het een harde grens van twee jaar stelt.'

De terugkeerbaan hoeft niet perse te leiden tot een reguliere baan, maar kan ook een opstapje zijn naar onder meer een opleiding, stage, sollicitatie-, reintegratie- of leerwerk-traject. De bedoeling is dat ontvangers van bijstand op die manier weer wennen aan een werkritme. Degenen die met een terugkeerbaan beginnen, kunnen van de gemeente jaarlijks een bonus krijgen van maximaal tweeduizend euro. Die kan worden uitgekeerd bij aanvang van de baan of op een later tijdstip. Gemeenten kunnen ook van werkgevers een vergoeding vragen.

Nadat de twee jaar van de terugkeerbaan zijn verstreken, vervalt het recht op bijstand niet. Wanneer de bijstandsgerechtigde opnieuw in aanmerking komt voor een terugkeerbaan is niet duidelijk. 'Er staat niets in het wetsvoorstel over het tijdstip waarop ze weer recht hebben op een nieuwe terugkeerbaan', aldus de SZW-woordvoerder. 'Veel langer dan twee jaar op bijstandsniveau werken, is niet zo fijn als je niet verder komt.' Het is de bedoeling dat gemeenten de bijstandsgerechtigden intensief begeleiden, terwijl ze werken met behoud van hun bijstandsuitkering. De terugkeerbaan mag niet primair zijn gericht op productiviteit en mag geen bedreiging vormen voor bestaande banen. 

Divosa, de vereniging van sociale diensten, vindt dat SZW met het wetsvoorstel 'om de hete brei heen draait'. 'Wat moeten die mensen nou na twee jaar?' vraagt Tof Thissen van Divosa zich af. 'Er is een grote groep die behoefte heeft aan structureel gesubsidieerde banen. Aan de onderkant van de arbeidsmarkt blijft veel werk liggen, maak daar regulier cao-werk van.' Divosa schat dat ongeveer de helft van alle bijstandsgerechtigden, ofwel 175.000 mensen, niet aan regulier werk kunnen komen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) liet de staatssecretaris eerder in een brief weten dat gemeenten liever zelf bepalen hoe lang een terugkeerbaan duurt. De Raad voor Werk en Inkomen (RWI) vindt dat er geen maximumtermijn moeten zijn voor de duur van een participatiebaan.