of 59054 LinkedIn

Welzijn, zorg en onderwijs zijn geen marktproduct

Raf Daenen, wethouder sociaal domein, gemeente Oirschot 4 reacties

Als we onze burgers willen leren samenleven, dan is marktwerking niet de aangewezen weg om dit te bereiken. Integendeel, ongebreidelde marktwerking leidt tot individualisme en het recht van de sterkste.

Toch laten we ons gemakkelijk verleiden door lokkende beloftes van privéklinieken die ons de schoonheid van filmmodellen beloven, van scholen voor hoogbegaafde kinderen, of van goeroes die ons de ultieme levensbalans in het vooruitzicht stellen, wel eerst even betalen. Het blijkt telkens weer dat de kwetsbaren het op zo’n markt met handige verkopers verliezen. Dit verlies betekent voor de verliezer vaak het verloren gaan van de aansluiting met de maatschappij.

We kunnen er van uit gaan dat zo’n 15 tot 20 procent van de mensen sturing nodig heeft om zich in de samenleving staande te houden. Het kan gaan om lezen en schrijven, omgaan met de overstelpende informatie die we krijgen of weerstand bieden aan reclames, of het goed invullen van complexe formulieren. Ook zijn er mensen die problemen hebben met het communiceren met anderen, het lezen van de sociale codes, met het in bedwang houden van impulsen, of het ordelijk houden van de woning. Bij een kleine groep komen zulke moeilijkheden samen.

Soms is er sprake van een te grote fysieke of mentale belasting, waardoor mensen de regie over hun leven verliezen. Dan is er hulp van professionals nodig, maar in een markt van welzijn, zorg of onderwijs moet daar wel voor worden betaald. Denk aan mantelzorgcoaches die 20 procent van de opbrengst vragen als hulp wordt geboden bij het invullen van een zorgaanvraagformulier. Of een bureau voor aanvragen van het persoonsgebonden budget dat eveneens 20 procent afroomt van het zorggeld dat wordt ontvangen. Of, zeker zo erg, een budgetcoach die mensen met schulden alleen maar dieper in de schulden steekt door de kosten die hij in rekening brengt. Hier ontstaat het merkwaardige verschijnsel dat mensen die het zelf niet kunnen organiseren worden benadeeld, en dat de mensen die het wel zelf kunnen organiseren de volle ondersteuning krijgen, maar niet altijd nodig hebben.
 

Op gemeenteniveau heeft de marktwerking ook merkwaardige gevolgen. Zo is er het voorbeeld van een aanbesteding van residentiele jeugdzorg die geen echte aanbesteding is, omdat er geen keuze uit verschillende aanbieders is, en de enige aanbieder moet in stand worden gehouden. Dus wordt de gevraagde prijs, die feitelijk te hoog is, betaald. Aanbestedingen in de zorg hebben al gauw een monopolistisch karakter. De zorg is inmiddels zo bedrijfsmatig georganiseerd dat de macht ligt bij de managers en financiers, en de professionals en cliënten hebben het nakijken.
 

Het is noodzakelijk om de regie op het juiste niveau bij de juiste spelers te leggen. Dat gebeurt nu niet altijd. Bijvoorbeeld een goed product als buurtzorg vaart een landelijke koers, terwijl de zorg nu op lokaal niveau moet worden geregeld. Door het zo te regelen blijft de buurtzorg een buitenbeentje dat nooit in te passen is in een lokale zorgstructuur. Dit inpassen zou de samenhang en efficiency kunnen vergroten. Want de kernvraag is hoe we efficiënt zorg, welzijn en onderwijs kunnen organiseren. Hoe kunnen we de baten en de lasten van welzijn, zorg en onderwijs zo goed en eerlijk mogelijk verdelen?
 

De oplossing is niet het overlaten aan de markt, waarin de handigsten het meest krijgen en waardoor meer mensen aan de onderkant uit de boot vallen. De oplossing is evenmin een bureaucratische en ambtelijke organisatie, waarin allerlei complexe formele procedures bepalend zijn voor wie wat krijgt. Dan is het risico te groot dat de onzichtbare schrijnende situaties geen kans krijgen om aan het licht te komen. We moeten daarom op zoek naar een lokale efficiënte ordening waarin geïnvesteerd wordt in creativiteit van zorg, onderwijs en welzijn en in betrokkenheid van professionals die dicht bij de mensen staan. De professionals moeten voldoende armslag krijgen om de meest effectieve en efficiënte aanpak te vinden om problemen in samenhang aan te pakken. De sectoren onderwijs, welzijn en zorg kunnen hierin prima samen optrekken.

 

Raf Daenen, wethouder sociaal domein, gemeente Oirschot

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ellen broks (adviseur/projectleider werken nieuwe stijl) op
Een oprechte visie, met ondergeschiktheid aan de bezuiniging en scherp oog voor beperkingen van de zgn marktwerking. Inkopen van innovatieve zorg die dicht bij de mensen staat en verbinding tot stand brengt op alle onderdelen van zorg. Deze visie op een gerichte inzet getuigd van lef en vertrouwen in de kracht van mensen en de samenleving.
Door zorgcoach (zorgcoach-mantelzorger) op
Pardon? "We kunnen er van uit gaan dat zo’n 15 tot 20 procent van de mensen sturing nodig heeft om zich in de samenleving staande te houden."
1. Hoezo? Waar komt dat percentage vandaan?
2. Dus op 1 op de 5/6 burgers van dit land moet een of andere zorgcoach of hulpverlener worden af gestuurd? Wie moet dat allemaal gaan betalen?
Door Aad Cense (Psychiater) op
De harde feiten lijken niet anders te zeggen dan dat het systeem van selectieve inkoop en aanbesteding de zorg aan het opblazen is, en op zijn minst desastreus is voor samenhang, kwaliteit, en perspectief van instellingen en werkers. Het systeem heeft bovendien de perfide eigenschap dat iedereen met enig gewicht er eigenlijk belang bij heeft juist met de successen te pronken.

Daarmee komen we op het punt dat we eigenlijk blij moeten zijn als het op gemeenteniveau totaal in de soep draait. Het schip moet kennelijk eerst zinken om plaats te maken voor een nieuwe kapitein (en daarbij doel ik eerder op Schippers dan op uitvoerder van Rhijn).

Het enige alternatief is dat Daenen overal navolging krijgt. Maar ik zie het niet gebeuren.

Respect
Door Marina van Brunschot (Z-verpleegkundige/correspondente en moeder van een zorgkind) op
Het stemt me allerminst gerust dat grote, graaiende organisaties - die over het algemeen te weinig oog hebben voor het welbevinden van zorgvragers en bol staan van bureaucratische rompslomp - rondom de zorgtransities zoveel invloed lijken te hebben.
Tegelijkertijd is het niet verrassend dat dit proces aan de gang is.
Ook in zorgland geldt helaas steeds vaker de macht der sterksten.
Alleen leveren die sterksten zeker niet altijd de passende zorg.
Ik hoop van ganser harte dat Gemeente Oirschot een lans kan breken...
Mijn wens:
Doe vooral een beroep op professionals die behept zijn met een flinke dosis gezond boerenverstand en een praktische instelling. Hulpvragers die worden opgescheept met zorgverleners die vooral opereren vanuit theoretisch geneuzel komen vaak geen stap verder.
Ik ben een groot voorstander van keukentafelgesprekken, maar laat ze alstublieft uitgevoerd worden door mensen met een sterk ontwikkelde intuïtie.
De juiste vinger op de juiste plek leggen in een gezin met zorgbehoeften. Dat is de kunst.
Daar is zeker geen Hbo of Universitaire studie voor nodig.
Veel succes en wijsheid toegewenst om het een en ander in goede banen te leiden.
Blijf de kwetsbaren omarmen.
Ze hebben 't hard nodig in deze prestatiegerichte en veeleisende maatschappij en zijn dé potentiële kandidaten om tussen wal en schip te geraken.
Vriendelijke groet,
Marina van Brunschot