of 59236 LinkedIn

De sponsor is blut

Anka van Voorthuijsen Reageer

De sponsorinkomsten lopen door de kredietcrisis hard terug, merken de culturele instellingen. De zalen zitten (nog) vol, maar buitenlandse toeristen laten het massaal afweten. ‘Gemeenten moeten investeringen vooruit schuiven’.

 

Zakelijk directeur Rik van Koetsveld van het Van Goghmuseum draait er niet omheen: in de eerste zes weken van 2009 lag het bezoekcijfer twintig procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar. Het is écht stiller op zaal, merkt hij.

 

‘Tachtig procent van onze 1,5 miljoen bezoekers per jaar, komt uit het buitenland. Vooral uit de Verenigde Staten. Dat merken we nu al aan de boekingen voor de zomer. En we zien het iedere dag. Spanje was een stijgende markt: dat valt grotendeels weg. Er komen veel minder Engelsen.’ Het vinden van sponsors gaat moeizaam, en zal wellicht tot meer sober ingerichte tentoonstellingen leiden. ‘Dat dreigt bij de tentoonstelling rond de brieven van Van Gogh.’ Het aanvalsplan? ‘De kosten gaan omlaag. Minder zzp-ers inhuren. En we gaan de marketing meer richten op de Benelux. De binnenlandse markt loopt wel goed.’

 

Ook het Anne Frankhuis merkt de gevolgen van de crisis: de bezoekcijfers van januari lagen vijftien procent lager dan in 2008. Veel minder Amerikanen, minder Engelsen. Het laatste kwartaal van vorig jaar zette de daling in: het bezoekcijfer van 2007 werd niet gehaald, laat staan overtroffen, zoals de verwachting was. Ook aan de Prinsengracht gaan ze meer werk maken van de binnenlandse markt ‘maar we verwachten dat de daling voorlopig blijvend is.’

 

Het zijn vooral de instellingen die veel internationaal bezoek trekken, die direct gevolgen ondervinden van de afgenomen reislust. In het Groninger Museum heeft de kredietcrisis geen effect: de bezoekcijfers stijgen. Sneek heeft sinds kort een nieuw theater. De zaal zit bomvol, meldt burgemeester Arno Brok. Ook de kaartverkoop bij theaters loopt goed. Ab Hooijer, Stadsschouwburg Utrecht: ‘De zaal zit bij een dure productie als Sunset Boulevard niet vol, terwijl dat vorig jaar bij Ciske de Rat wel het geval was. Maar dat kan ook aan de recensies liggen. Voor de rest loopt het goed.’ In juni, als de voorverkoop weer start, wordt het spannend, vindt hij. ‘Dan merken we of de crisis effect heeft.’ De commerciële zaalverhuur loopt nog steeds prima.

 

Simon Reinink, directeur van het Concertgebouw in Amsterdam, zegt dat er van een dalende kaartverkoop absoluut geen sprake is. ‘Maar in de sponsoring merken we het wel. Substantieel minder. Ik denk wel twintig procent, misschien nog wel meer.’ Dat zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de programmering, verwacht hij. ‘Kostbare projecten zoals vorig jaar Bollywood en Souk, daar moet je dan voorzichtig mee zijn. Het betekent toch dat je de ambities moet terug schroeven.’

 

Bij Museum Speelklok tot Pierement in Utrecht is vooral het wegvallen van het VSB-fonds een hard gelag. ‘We hadden een uitgebreid marketing- en strategisch plan voor de komende vijf jaar met hen besproken. Maar doordat het vermogen van het VSB gehalveerd is, gaat dat voorlopig niet door.’ De zaalverhuur loopt nog steeds prima, de bezoekers blijven komen, zegt directeur Floris van Gelder. ‘Bij ons viel de klap tien jaar geleden: toen bleven de Japanners weg door de ziekte Sars en de crisis daar.’ Hij is benieuwd naar de carnavalsvakantie: ‘Als het echt crisis is gaan er minder mensen skiën, dan komen ze lekker bij ons.’

 

Zelfde verhaal

 

Bij de Turing Foundation merken ze elke dag dat het VSB-fonds veel kapitaal heeft verloren, zegt directeur Milou Halbesma. ‘Wij krijgen vooral veel meer muziekaanvragen binnen, ik schat een toename van dertig. En het is steeds hetzelfde verhaal: gekort door OCW, bedrijfssponsors trekken zich terug, andere fondsen zijn onzeker.’ Projecten die mede door Turing worden gefinancierd, lopen vertraging op omdat andere geldstromen zijn opgedroogd. ‘De gesprekken zijn hier de afgelopen maanden echt anders van inhoud’.

 

Zelf werkt de Turing Foundation met een budget van circa vijf miljoen euro per jaar. ‘Ons vermogen zit dertig procent in aandelen en zeventig procent in obligaties. We beleggen voor de lange termijn en hoeven verlies niet te nemen.’ De Stichting Doen zegt niet meer aanvragen binnen te krijgen, maar wel te merken dat projecten die zij steunen, vertraging oplopen. Bij de Bankgiroloterij (goed voor 58 miljoen euro) moeten de aanvragen voor 1 oktober binnen zijn. ‘Dat was vóór de grote herrie’, aldus een woordvoerder. ‘Volgend jaar verwacht ik wel veel meer aanvragen.’

 

Secretaris Marianne Versteegh van Kunsten ‘92 merkt bij de aangesloten instellingen dat zij vooral te maken hebben met moeizame nieuwe sponsoring: ‘Onderhandelingen duren langer, de sponsor wil meer terug en de periode van de sponsoring is korter.’ De concurrentie bij de fondsen wordt groter en dus zwaarder. Instellingen zijn vooral somber over de mogelijkheden om in deze tijd hun eigen ‘verdienpotentieel te vergroten’, zoals de overheid van hen vraagt. De matchingsregeling (voor elke euro die de instelling zelf extra binnenhaalt, legt de overheid er een euro bij) is aangepast. Terecht, vindt Versteegh.

 

Het risico van tegenvallende extra inkomsten wordt gespreid door het te splitsen in drie categorieën: publieksinkomsten, indirecte inkomsten (sponsoring en donaties) en het VSB-fonds. Als de inkomsten van het VSB-fonds helemaal wegvallen, waarvan vaak sprake zal zijn, en daardoor dus het totaal van eigen inkomsten lager wordt, dan worden de eventuele extra inkomsten in de andere categorieën nog wél gematcht. Versteegh vraagt zich af of dit profijtbeginsel zinvol is in economisch zwaar weer: ‘De minister heeft beloofd om de vinger aan de pols te houden en indien nodig het beleid bij te stellen. Daar gaan we dus van uit.’

 

Doornroosje

 

Marianne Versteegh rekent erop dat gemeenten zich de waarde van cultuur realiseren en roept die op om waar nodig investeringen naar voren te schuiven: goed voor de werkgelegenheid ‘en cultuur is economisch en sociaal maatschappelijk van groot belang.’ Van concrete actie op dit front heeft ze nog niets gehoord ‘maar ik weet wel dat het in veel hoofden speelt dat er wellicht een handje kan worden toe gestoken.’

 

De Federatie van Podiumverenigingen (FvP) stuurde onlangs een brief aan ongeveer vijftig gemeenten waarin werd gevraagd om juist nu te investeren in culturele instellingen en podia om zo een bijdrage te leveren aan het herstel van de economie. ‘Er ligt in de podiumwereld alleen al voor een miljard euro aan nieuw- en verbouwplannen op de plank’, zegt Hans Onno van den Berg namens de Federatie. ‘Onze oproep is: haal die investeringen naar voren als het kan. En stel geen eisen op het gebied van sponsorbijdragen. Daarvoor is het nu echt een heel slecht moment.’

 

Nijmegen is volgens de FvP een voorbeeld van een gemeente die het goed aanpakt: de gemeente betaalt de nieuwbouw voor poppodium Doornroosje en wordt eigenaar van het pand. Meer van dergelijke hoopvolle voorbeelden kan Van den Berg niet noemen. Kunstuitleen Friesland is sinds begin dit jaar zelfstandig. Achteraf gezien een moeilijk moment om zonder subsidie door te gaan, zegt directeur Germa van Heerbeek.

 

Cijfers heeft ze niet, maar ze merkt dat er minder kunst bij de kunstuitleen wordt gekocht: ‘mensen zijn behoedzamer, denken langer na.’ Een bedrijf uit de bouwsector dat net was ingericht met kostbare kunstvoorwerpen, wil graag een goedkoper abonnement ‘we gaan er dus nu grafiek hangen.’ Aan de andere kant: ‘We krijgen nu opdrachten van incassobureaus en curatoren, die willen graag wat extra kunst. Daar gaan de zaken goed.’

 

VSB schrapt helft kunstdonaties

 

Het VSBfonds heeft deze week aangekondigd de donaties op het gebied van kunst en cultuur te halveren, van 31 naar 16 miljoen euro per jaar. De kunstensector komt er nog genadig af vergeleken met de sport en het milieu. Op deze terreinen trekt het VSBfonds zich volledig terug als donateur. Toegekende donaties en meerjarige giften worden nog wel voldaan. Van de zestien miljoen aan kunstdonaties, is zes miljoen gereserveerd voor kleine/regionale projecten. Het particulier vermogensfonds heeft te lijden onder de forse waardevermindering van de aandelen van de Fortisbank.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Van onze partners