of 59236 LinkedIn

Integriteitsbeleid gemeenten ‘onsamenhangend’

Slechts vier procent van de gemeenten voert geen enkel integriteitsbeleid. Bij verreweg de meeste is er wel beleid maar schort het aan samenhang. Adviesbureau Van Naem & Partners concludeert dit op basis van een telefonische enquête onder 229 gemeenten.
Sandra Olsthoorn 5 reacties
Slechts vier procent van de gemeenten voert geen enkel integriteitsbeleid. Bij verreweg de meeste is er wel beleid maar schort het aan samenhang. Adviesbureau Van Naem & Partners concludeert dit op basis van een telefonische enquête onder 229 gemeenten.

Gesjoemel met declaraties, belangenverstrengeling en nepotisme: ook bij gemeenten komt het voor. Slechts vier procent van de ondervraagde gemeenten gaf aan hier geen beleid geen enkel integriteitsbeleid te voeren. De rest doet dat allemaal wel en gebruikt daarvoor heel verschillende instrumenten. Gedragscodes zijn veruit het populairste instrument, maar andere middelen die worden ingezet om integriteitsproblemen te voorkomen en op te sporen zijn voorlichting, training en beleidsplannen.

 

Er is dus van alles, maar het ontbreekt aan samenhang, zegt onderzoeker Dirk Dekker. ‘Nu zie je dat er op allerlei verschillende plekken in de organisatie signalen binnenkomen en worden verzameld. De burgemeester hoort dingen via politie en justitie, de gemeentesecretaris let op declaraties en gedrag van ambtenaren. Er wordt een beetje gerapporteerd in het jaarverslag, er wordt wat gezegd in de begroting en bij een incident wordt de raad ingelicht. Het is een stapeling van instrumenten en signalen, maar het overzicht heeft niemand.’

 

Het is volgens Dekker een illusie dat een samenhangend integriteitsbeleid problemen kan voorkomen, maar met het optuigen van een goed ‘piepsysteem’ worden problemen wel eerder gesignaleerd. Bovendien gaat er een afschrikwekkend effect van uit en verhoogt het de alertheid, meent hij. En dat is nodig. Dekker: ‘Het komt bijvoorbeeld voor dat mensen zich melden als kandidaatwethouder waar duidelijk sprake is van belangenverstrengeling. Daar wordt nog steeds niet alert op gereageerd.’

 

Black box

 

Dekker maakt zich vooral ook zorgen over de positie van de gemeenteraad. Die is, op het gebied van integriteit, nu een soort black box constateert hij. De Raad is zelf amper voorwerp van onderzoek: integriteit wordt door de raden zelf gezien als een zaak van het college en de ambtenaren, terwijl ook in de raad zich problemen kunnen voordoen. Daarbij is integriteit geen onderwerp waar gemeenteraden zich regelmatig mee bezighouden, blijkt uit het onderzoek.

 

Bijna de helft van de gemeenten legt helemaal geen verantwoording af over het beleid aan de raad. Bij degene die dat wel doen verschilt de frequentie waarmee ze dat doen nogal. De meeste (43 procent) doen dat eens per jaar in het jaarverslag, andere brengen vier keer per jaar verslag uit, terwijl de onderzoekers ook voorbeelden tegenkwamen van eens per vier jaar. Kortom: er is weinig lijn in te ontdekken.

 

Zorgelijk, vindt Dekker dat. ‘De raad zou moeten beseffen dat dit gaat over de geloofwaardigheid van je organisatie en de politiek. Ze moet vragen om een goede en expliciete rapportage waarin al die verschillende signalen samen worden gebracht. Zet daarin wat bij de burgemeester is binnengekomen, wat bij de secretaris, bij het college, doe zelf onderzoek. De Rekenkamers zouden ook een heel goede bijdrage kunnen leveren. Probeer het niveau van je integriteitsbeleid een stapje hoger te krijgen.’ Als de gemeenten het zelf niet voor elkaar krijgen moet desnoods de Tweede Kamer maar richtlijnen vaststellen, bepleiten de onderzoekers.

Verstuur dit artikel naar Google+