of 59054 LinkedIn

Touwtje uit de brievenbus

Harrie Gooskens Reageer

De commissie Elias heeft een brevet van onvermogen opgespeld bij de ministeries, departementen en agentschappen die de ICT van de Rijksoverheid bestieren. De kritiek betreft vooral het opdrachtgeverschap omdat men niet is opgewassen tegen de praktijken van ICT-dienstverleners. Dus moet er een extra slot op de deur, maar is dat slot wel krachtig genoeg?

Rijksoverheidsprojecten worden meestal uitgevoerd door grote leveranciers, want kleine leveranciers hebben niet de gevraagde of noodzakelijke omvang. Die grote leveranciers schrijven maar al te graag scherp in op een aanbesteding omdat ze weten dat de uitgangspunten boterzacht zijn. Ook de processen, die de uitvoering van nieuwe wetten moeten vormgeven, zijn op dat moment nog verre van uitgekristalliseerd. Maar de ingangsdatum van de nieuwe wetgeving is heilig. Dan kun je als leverancier met een gerust hart laag inschrijven, want omvangrijk aantrekkelijk meerwerk is al op voorhand verzekerd. Een kwestie van verlies op de initiële aanbesteding incalculeren in de wetenschap dat dit scenario nooit bewaarheid zal worden. De eerste winstgevende meerwerkvraagstukken zullen zich al spoedig na gunning aandienen.

Volgens de commissie en de Kamer is daarom een extra slot op de deur nodig. Een bureau dat als een soort poortwachter de bevoegdheid krijgt om projecten af te blazen als het faalrisico te groot is. Ik probeer me voor te stellen hoe zo’n BIT (Bureau ICT Toetsing) gaat functioneren. Bijvoorbeeld als we over enkele jaren een nieuw belastingstelsel krijgen. Waarschijnlijk een ontwerp op basis van lagere belasting op arbeid, meer belasting op vermogen en minder fraudegevoelige toeslagen. Gedurende 2015, 2016 en 2017 krijgt dat nieuwe stelsel politiek geleidelijk vorm via moeizame voortdurende besluitvorming in het parlement. Al in mei 2017 geeft de Eerste Kamer groen licht zodat de minister van Financiën reeds in de begroting 2018 kan uitgaan van de effecten van dat nieuwe stelsel.

Voor dat nieuwe belastingstelsel is wel een nieuw belastingsysteem nodig. Onder hoge druk slaagt de belastingdienst er in juni 2017 in om de aanbesteding voor de ontwerpfase “publicatie gereed” te hebben. Alvorens te publiceren moet de belastingdienst voortaan eerst langs het BIT. Het BIT zet alle zeilen bij en rondt de beoordeling (binnen twee maanden) in de eerste week van juli af. Het BIT komt tot de conclusie dat de amendementen tussen januari en mei niet allemaal goed zijn verwerkt in het Programma van Eisen en Wensen en dat de nieuwe software voor de aanvraag van toeslagen al in september 2017 gereed moet zijn. Dat gaat nooit lukken, zelfs het ontwerp kan dan nog niet klaar zijn. Dus adviseert het BIT om twee extra jaren in te lassen alvorens de nieuwe belastingwet van kracht wordt. Een ambitieuze planning maar haalbaar volgens het BIT.

De minister van Financiën moet even slikken want er klopt niets meer van zijn begroting voor 2018 en zelfs in de begroting voor 2019 kunnen de effecten van het nieuwe belastingstelsel nog niet worden verdisconteerd. Hij vermant zich en overtuigt de ministerraad van de noodzaak van een nieuwe begroting en ook de Kamer legt zich daar vervolgens bij neer. Diezelfde Kamer had immers een extra slot op de deur gehangen en dat slot blijkt nu te functioneren. Een jaar later blijkt dat er nog twee jaar bijkomen omdat de leverancier failliet is gegaan bij gebrek aan meerwerk. Dus moet een nieuwe leverancier worden geselecteerd. Vier jaar na de politieke besluitvorming wordt de nieuwe belastingwet succesvol ingevoerd.

Ik vrees dat het zo ver niet gaat komen omdat de politiek nooit bereid zal zijn om het oordeel en advies van BIT over te nemen als het betekent dat politieke keuzes pas na jaren kunnen worden geëffectueerd. BIT lijkt een deugdelijk extra slot op de deur, maar het parlement kan niet zonder een touwtje dat uit de brievenbus bungelt ter omzeiling van alle sloten.  Een touwtje met veel aantrekkingskracht voor ICT-leveranciers. Misschien wordt dat touwtje in 2020 ook ontdekt door de volgende tijdelijke ICT-commissie.

Harrie Gooskens
Telengy Associé

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.