of 59232 LinkedIn

Sociaal domein: twee jaar na de decentralisaties

Sociaal domein: twee jaar na de decentralisaties.
Reageer

Op 1 januari 2015 kregen gemeenten de regierol in het sociaal domein, met een flink extra takenpakket en een aanzienlijk gekort budget. Sindsdien zijn gemeenten vooral druk geweest om eerst maar eens de basis op orde te krijgen, binnen budget te blijven en grote krantenkoppen te voorkomen. Dat laatste lijkt redelijk gelukt en in ieder geval op de Wmo hebben veel gemeenten geld overgehouden. Daarmee lijkt de druk van de ketel. Toch zijn er onder de oppervlakte nog flink wat aandachts- en verbeterpunten.

Zo zijn de administratieve lasten voor zorgaanbieders explosief gestegen. Is de basis bij veel gemeenten nog allesbehalve op orde, gaat veel informatie nog onbeveiligd over de lijn en is van transformatie nog nauwelijks sprake.

De belangrijkste vraag is of cliënten al iets hebben gemerkt van betere, meer integrale dienstverlening. Of de samenleving als geheel al iets heeft gemerkt van betere preventie, meer zelfredzaamheid en dus een afname van het beroep op ondersteuning door of via de overheid.

Feit is dat de decentralisaties zich tot nu toe grotendeels hebben afgespeeld in de systeemwereld van de overheid, in plaats van in de leefwereld van de gemiddelde cliënt. Gelukkig komt hier en daar langzamerhand wat ruimte om na te denken over de toekomst van het sociaal domein en hoe ook ICT daarin een rol gaat spelen en ondersteunend kan zijn.

De ervaring leert dat het huwelijk tussen overheid en ICT vooral grote tegenslagen heeft gekend en dat de mislukkingen op het gebied van ICT veel talrijker zijn dan de succesverhalen. Dat belooft helaas weinig goeds voor de grote rol die ICT wel degelijk in het sociaal domein kan en gaat spelen.

Slimme inzet van ICT
Eén ding is namelijk zeker: zonder slimme inzet van ICT wordt het sociaal domein niet alleen onbestuurbaar, maar er ontstaat daardoor ook een bron van ellende. Natuurlijk gaat het in het sociaal domein vooral om preventie, zelfredzaamheid en goede hulpverlening op maat, maar daarin is slimme inzet van ICT zowel randvoorwaardelijk als onontbeerlijk. Die belangrijke rol van ICT wordt alleen nog maar groter en dus is het zaak daar goed over na te denken.

Dat goede nadenken over toepassing van ICT in het sociaal domein gebeurt al op grote schaal, maar helaas nog vooral door ICT-leveranciers die daar uiteraard belang bij hebben. Aan de kant van de overheid, en specifiek de gemeenten krijgen CIO’s en ICT-adviseurs nog nauwelijks voet aan de grond in hun eigen organisaties, waar vaak autonome beleidsafdelingen zich weinig tot niets van hun stafafdelingen aantrekken en waar veel bestuurders en managers het onderwerp ICT zien als iets voor de afdeling ICT.

Ondertussen gaan de ontwikkelingen van de techniek steeds sneller, verandert de samenleving in hoog tempo en ontstaat er een steeds groter gat tussen wat kan en nodig is aan de ene kant en de gemiddelde gemeente aan de andere kant. Dat maakt ICT-leveranciers tot eenoog in een land van blinden en slechtzienden, met alle gevolgen en risico’s van dien.

ICT-leveranciers bedoelen het goed maar hebben in gemeenten bestuurlijk en beleidsmatig te weinig goede sparringpartners om samen tot juiste keuzes te komen. De markt wordt ondertussen overspoeld door technologie en grote hoeveelheden apps voor gebruik in het sociaal domein. Door de gebrekkige regie aan de gemeentekant wordt de chaos alleen maar groter.

Regisseur

De sleutel om deze spiraal te doorbreken, ligt uiteraard bij de regisseur in het sociaal domein en dus de gemeenten. Daar moeten vooral schotten doorbroken worden en moeten bestuurders en managers hun verantwoordelijkheid pakken, ook voor de inzet van ICT in het sociaal domein. Anno 2017 is het onbestaanbaar dat het onderwerp ICT nog steeds massaal wordt weg gemanaged naar ICT-afdelingen die binnen hun eigen verkokerde organisaties geen poot aan de grond krijgen.

 

Als ex-wethouder, raadslid maar ook bruggenbouwer tussen overheid en ICT roep ik gemeentelijke bestuurders en managers op nu echt aan het ICT-roer te gaan zitten, in het belang van de samenleving in het algemeen en van de doelstellingen van de decentralisaties in het bijzonder.

 

André van Nijkerken

  andré.van.nijkerken@mxi.nl