of 59045 LinkedIn

Doorbreek de angstcultuur

Niels van Tent en Hans du Prie Reageer

Afgelopen maanden trekken verschillende partijen aan de bel: er vloeit te veel geld van de zorg naar bureaucratie. Daarbij wordt vooral gewezen naar gemeenten en zorginstellingen. Zij moeten dit samen regelen om het doorgedraaide verantwoordingscircus een halt toe te roepen.

Dappere en terechte pogingen om deze situatie ter discussie te stellen en tot oplossingen te komen, maar het is niet genoeg. Fundamenteler is het doorbreken van een gebrek aan vertrouwen in de gehele keten die een angstcultuur veroorzaakt. Alleen dan kan het fundamenteel worden aangepakt.


Hand in eigen boezem

Zeker, er is bij gemeenten en zorginstellingen ook veel te verbeteren. De decentralisatie van (jeugd)zorgtaken van Rijk naar gemeenten heeft de administratieve lasten enorm vergroot, zeker voor bovenregionale instellingen zoals de onze. Ten opzichte van 2015 zijn de kosten voor accountants voor onze groep bijna verdubbeld. Daarbij moeten we als zorginstellingen ook de hand in eigen boezem steken. Bedrijfsmatig valt er nog veel te verbeteren.


Georganiseerd wantrouwen

Maar het is te gemakkelijk om alleen naar gemeenten en zorginstellingen te wijzen. In de hele keten ontbreekt het aan vertrouwen in elkaar. Dit wordt omgezet in georganiseerd wantrouwen, waardoor de angst regeert. Angst om fouten te maken en publiekelijk aan de schandpaal genageld te worden. Het ambtelijke apparaat bij gemeenten wordt op de huid gezeten door de gemeenteraad en het College van B&W. Dit vertalen ze door naar de zorginstellingen in uitgebreide controleprotocollen. De zorginstellingen krijgen hun geld niet als de administratie niet op orde is en maken richtlijnen voor hun medewerkers. Accountants, zeker de grote kantoren, worden streng gevolgd door de AFM en krijgen hoge boetes omdat ze hun dossiers niet op orde hebben. Intern bij de accountantskantoren wordt dit vertaald in bijna verlammende werkinstructies die strikt moeten worden nageleefd. Want een fout maken betekent bijna direct ontslag. Zo kunnen we nog wel even doorgaan (Rijk, fiscus, inspecties etc.).


Doorbreek de angstcultuur

Het ergste is: er wordt geen kind of ouder (in ons geval) beter van. De zorg en het onderwijs worden eerder beperkt door nieuwe regels en administratieve lasten. Daarom pleiten we voor het doorbreken van de angstcultuur. Leer van fouten in plaats van nieuwe regels te stellen. Nieuwe regels gaan het probleem niet oplossen of een probleem voorkomen. Ook de sector een jaar lang vrijstellen van accountantscontrole, zoals sommige accountants aan onze sector hebben voorgesteld, is slechts een schijnoplossing.


Durf je nek uit te steken

Van belang is dat alle partijen fundamenteel nadenken over wat we nu met elkaar aan het creëren zijn en waar het echt over gaat. Dat geldt dus ook voor accountants. Durf je nek uit te steken naar gemeenten die uitgebreide controleprotocollen opstellen. Maak een vuist tegen de AFM.


Laat proactief zien wat je bereikt

Basisprincipe is vertrouwen. Vertrouwen in elkaars kunnen en aanspreken op het realiseren van verbeteringen. Dat vang je niet in extra regels, protocollen en dikke verantwoordingen. Ga naar simpele verantwoordingen die echt wat zeggen en zorg als zorginstelling dat je proactief laat zien wat je bereikt: hoeveel jongeren zich na een half jaar kunnen handhaven in de maatschappij, thuis wonen, niet in aanraking zijn gekomen met Justitie en geen hernieuwd beroep hebben gedaan op hulp. Daarnaast zijn indicatoren als klanttevredenheid van belang. En uiteraard of de beschikbare middelen hiervoor zo goed mogelijk worden besteed.


De hele keten

Wij hebben hierin de eerste stappen gezet door bijvoorbeeld expertpanels van ouders te organiseren en voorstellen voor nieuwe manieren van verantwoording. Maar de hele keten is aan zet. Dus ook het Rijk, AFM, accountants, de Belastingdienst en de Inspecties. 

Niels van Tent en Hans du Prie 

Auteurs zijn respectievelijk CFO en bestuurder bij iHUB, een samenwerkingsverband van Horizon, Altra, De Opvoedpoli en De Nieuwe Kans, organisaties voor (jeugd)zorg en speciaal onderwijs.


 

Verstuur dit artikel naar Google+