Dát er bezuinigd moet worden is onomstreden. Economen, en politiek discussieerden alleen nog over hoe snel en hoeveel. De laatste officiële cijfers zijn van eind mei toen het ministerie van Financiën bekend maakte dat in 2010 de getallen allen met een zes beginnen en eindigen.

Het geraamde tekort bedraagt 6,6 procent van het nationaal inkomen en de schuld loopt op tot 66 procent. Historisch gezien is dat erg hoog. Maar in Europees perspectief valt die omvang weer mee. Veel landen hebben een hogere schuld, zelfs Duitsland. Het tekort van ruim 6 procent bevindt zich ongeveer op het Europes gemiddelde, met boven ons de hele club Mediterrannee, de landen rond de Middellandse Zee.

In toekomstig perspectief staat Nederland er ook niet heel slecht voor. We vergrijzen en moeten daarvoor ombuigen, maar een groot deel van de pensioenen is al kapitaalgedekt én de pensioenleeftijd wordt binnenkort verhoogd. Die situatie is gunstiger dan in andere landen waar niet altijd een kapitaaldekking is, de pensioenleeftijd lager is en het verzet tegen een later pensioen veel groter.

Moet de bezuiniging dan wel zo snel en omvangrijk? Moesten de onderhandelingen tussen VVD en PvdA nu per se daarop stranden? Waarschijnlijk is niet de omvang van de bezuinigingen het echte breekpunt, maar de achterliggende staatsopvatting.

De VVD streeft naar een kleinere collectieve sector en lagere belastingen. Het breed aanwezige besef dat er moet worden bezuinigd kan worden gebruikt om dat te realiseren. Net zoals de PVV de bezuinigingsnoodzaak als alibi gebruikt om kunst- en cultuursubsidies aan te pakken. De crisis en de bezuinigingsnoodzaak worden gebruikt als alibi om politieke doelen te realiseren.

Rutte moet wel voortmaken omdat het crisisbesef snel terugloopt. Er zullen heel wat speeches nodig zijn om dat besef weer een beetje ‘op te wekken’ dit najaar en zo voldoende maatschappelijke steun te verzamelen voor vergaande maatregelen.

Vatbaar voor kritiek zijn ondoordachte crisismaatregelen zonder dat er een economisch deugdelijke grondslag is. Zoals de opheffing van de blokkade op spaarloon. Deze maatregel is om twee redenen niet slim gekozen. Economisch is er nauwelijks effect te verwachten. Slechts een deel ervan wordt gebruikt en wat resteert is verwaarloosbaar. Ook de timing deugt niet.

Politiek was het slimmer geweest de maatregel onderdeel te maken van een groot en omvangrijk bezuinigingspakket. Nu is het weggegeven door een demissionair kabinet en kan bezuinigingspremier Rutte dat niet meer doen. Een beginnersfout of gebrek aan regie?