of 59045 LinkedIn

Provincies troeven gemeenten op alle financiële fronten af

Niet alleen het eigen vermogen van provincies explodeerde, ook wisten ze de inkomsten uit heffingen hoger op te schroeven dan gemeenten. Daarnaast werkte het rijk mee: het provinciefonds groeide sneller dan het gemeentefonds.

Provincies zijn de afgelopen jaren financieel veel beter doorgekomen dan gemeenten. Niet alleen het eigen vermogen van provincies explodeerde, ook wisten ze de inkomsten uit heffingen hoger op te schroeven dan gemeenten. Daarnaast werkte het rijk mee: het provinciefonds groeide sneller dan het gemeentefonds.

Heffingsinkomsten
In tien jaar tijd stegen de provinciale heffingen ruim tweemaal zo snel als de gemeentelijke heffingen, zo blijkt uit cijfers van het CBS. In 2005 haalden de provincies 1,1 miljard euro binnen – voor het overgrote deel opcenten motorrijtuigenbelasting. In 2014 lag dit bedrag 40 procent hoger: ruim 1,5 miljard. Over diezelfde periode gerekend, hengelden gemeenten 16 procent meer aan heffingen binnen, vooral dankzij stijging van de ozb-opbrengst. Over een kortere periode beschouwd, lopen provincies en gemeenten minder ver uiteen. Tussen 2007 en 2013 genereerden provincies 15 procent meer heffingsinkomsten, gemeenten 12 procent.

Eigen vermogen
De grotere stijging van de provinciale heffingsinkomsten komt bovenop de explosieve groei van het eigen vermogen van provincies. Sinds 2005 is dat vervijfvoudigd, van 3,2 naar rond de 16 miljard euro. De grote klapper maakten ze in 2009, toen de eigen vermogens van provincies met gemiddeld 250 procent toenamen ten opzichte van een jaar eerder, dankzij de verkoop van aandelen nutsbedrijven. De vermogenstoenames van Friesland (+744 procent), Gelderland (+652 procent) en Zeeland (+506 procent) spanden toen de kroon. De ontwikkelingen na 2009 laten een wisselend beeld zien. Gemiddeld genomen daalde het eigen vermogen van de provincies tussen 2009 en 2013 met 4 procent. Dat van gemeenten drie keer zo hard: min 12 procent.

Provinciefonds
Opvallend genoeg deed ook het rijk een aanzienlijk grotere duit in de provinciale dan in de gemeentelijke zak. Tussen 2007 en 2013 groeide het provinciefonds met 38 procent, het gemeentefonds met 19 procent. Afgelopen jaar begon de kentering. Het rijk nam een hap van bijna 300 miljoen uit het provinciefonds. En door de overheveling van de jeugdzorg van de provincies naar de gemeenten zien de verhoudingen er over 2015 geheel anders uit. De provincies krijgen dit jaar ongeveer evenveel uit het provinciefonds als in 2005 (1 miljard euro). Als gevolg van de decentralisaties groeit het gemeentefonds dit jaar naar circa 27 miljard euro, tegen 12 miljard in 2005.

Provincies en inliggende gemeenten
Een eigen vermogensvergelijking tussen provincies en hun inliggende gemeenten laat opmerkelijke verschillen zien. Bij negen van de twaalf provincies ontwikkelde het eigen vermogen zich tussen 2007 en 2013 beter dan de eigen vermogens van de gemeenten in diezelfde provincies. Meest extreem was de situatie in Friesland. Terwijl het eigen vermogen van de provincie Friesland over deze periode toenam met 932 procent, daalde het gemiddelde eigen vermogen van de Friese gemeenten met 27 procent. De provincie Gelderland zag haar eigen vermogen met 833 procent groeien, de Gelderse gemeenten leverden gemiddeld 3 procent in. Ook in Overijssel waren de verschillen groot: de provincie had haar reserve eind 2013 met 221 procent zien groeien ten opzichte van 2007, de Overijsselse gemeenten met 22 procent zien dalen.

Uitzonderingen
Uitzonderingen waren Noord-Holland, Utrecht en Zeeland. De provincie Noord-Holland had in 2013 weliswaar 11 procent meer op de bank staan dan in 2007, de gemeenten deden het gemiddeld nog beter met een stijging van 25 procent. De provincies Utrecht en Zeeland deelden in 2009 niet mee met de opbrengst uit verkoop van aandelen nutsbedrijven. Utrecht zag haar eigen vermogen tussen 2007 en 2013 met een derde dalen. Het eigen vermogen van de Utrechtse gemeenten daalde gemiddeld met 'slechts' 18 procent. De provincie Zeeland verloor een kwart van haar eigen vermogen, terwijl de Zeeuwse gemeenten eind 2013 bijna 20 procent meer reserve hadden. In Limburg ontwikkelde de vermogenspositie van zowel de provincie als de gemeenten zich opperbest. Na Friesland en Gelderland groeide de reserve van het Gouvernement het hardst: 370 procent. In de reservepotten van de Limburgse gemeenten zat in 2013 gemiddeld 42 procent meer geld dan in 2007.

Eigen vermogens provincies en hun inliggende gemeenten

Stijging/daling eind 2013 t.o.v. 2007

 

Provincie:

Gemiddelde van gemeenten binnen de provincie:

Groningen

226%

10%

Friesland

932%

-27%

Drenthe

79%

-20%

Overijssel

221%

-22%

Flevoland

45%

5%

Gelderland

833%

-3%

Utrecht

-34%

-18%

Noord-Holland

11%

25%

Zuid-Holland

100%

-7%

Zeeland

-27%

19%

Noord-Brabant

286%

0%

Limburg

370%

42%

 

 

 

Nederland

235%

3%

bron: CBS

bewerking: Jos Moerkamp, Binnenlands Bestuur

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Jan Stellingwerff op
@sjors
De opmerking om de provincies op te heffen is me uit het hart gegrepen. De recente verkiezingen hebben nog eens benadrukt dat dit middenbestuur een hele rare rol vervult. Niemand heeft te horen gekregen waarom we op welke provinciale kandidaat moesten stemmen, maar de landelijke kopstukken hebben zich de blaren op de tong gepraat om iedereen ervan te overtuigen waarom de provinciale verkiezingen in landelijk perspectief zo belangrijk waren. Kan het nog krommer? Den Haag heeft hiermee in feite het failliet van dit middenbestuur nog maar eens bevestigd. Objectief zijn de taken van de provincie de laatste decennia sterk afgenomen en die van de gemeenten toegenomen. En die extra taken moeten bovendien ook nog met minder middelen worden uitgevoerd. Als je dan ook nog bedenkt dat bijvoorbeeld in de provincie Gelderland de kosten voor huisvesting en organisatie ruim 15% van de begroting bedraagt, denk ik dat de overheid als geheel vele malen efficiënter kan werken als we zouden volstaan met twee bestuurslagen: gemeenten en rijk. Wordt eindelijk na bijna 200 jaar een bestuurslaag uit de Middeleeuwen opgeruimd. Zorg dat het vóór 2018 geregeld is dan hoeven we niet nog een keer zo'n beschamende verkiezingsvertoning mee te maken.
Door Sjors op
Het is gewoon een baantjes machine die Provincie. Nooit begrepen waarom we nog Provinciale Staten nodig hebben. Dat ze Provincies over het algemeen rijk zijn is enerzxijds inderdaad toeval door verkoop Nutsbedrijf. Anderzijds ook simpelweg omdat ze weinig feitelijke taken hebben.
Opheffen ervan zou de overheid eindelijk eens echt laten krimpen en de lasten verlichten.
Door Een ander geluid op
Zou het niet ook gewoon anders kunnen zitten? De provincies waren toevallig wel/geen eigenaar van een energiebedrijf, wat is verkocht en de provinciale opcenten zijn gewoon een extra opslag op de wegenbelasting.

Als dat zo is zijn de provincies toevallig rijk (of arm). Het bezit van de energiebedrijven is historisch gegroeid. Was vroeger een overheidstaak en de opcenten zijn gestegen omdat het rijk deze heeft verhoogd i.h.k.v de bezuinigingen. Kortom: Zoals de gemeente hebben moeten bezuinigen door bezuinigingen door het rijk is de provincie door diezelfde maatregelen rijker geworden????

Idee: Misschien moeten we eens nadenken over de financiering van rijk en gemeenten. Waarom mag een provincie bij afstoting overheidsbezit het geld houden? Waarom is er geen relatie tussen taken en geld?
Door Myriam Vollers Wagner (Manager) op
Eenvoudig gedacht maar op deze manier zou er misschien meer geld naar WMO en Jeugdzorg kunnen gaan.
Door Wiet ten Doeschate (directeur ixad vormgeving - communicatie - marketing) op
Even kijken welke partij mij minder wil laten betalen in Limburg. Handig hulpmiddel bij de verkiezingen. Gaan die toch nog over iets provinciaals!
Door Burger (Opcentenbetaler) op
Waarom moet een provincie de opcenten verhogen en innen als ze het geld op de bank zetten? Laat dat geld lekker bij de burger, dat is beter voor de economie. Daarom interesseert de provincie mij niet. PS zit te slapen en GS incasseert bij ons.
Door loekoek (vm. jur.medew.gsd) op
@A.M.B. te Naar op 17 maart 2015 08:15 Als u zorgt dat het gehele jaar de zon schijnt. Voorts dat u er voor zorgt dat de buren hun waanzinnig hoge bomen kappen maar dan krijgt u op een ander front ruzie met de milieufreaks. Waarom "gestolen" geld inzetten als subsidie? Of is er sprake van een ontnemingsvordering door het OM?Zorg gewoon dat over de gehele breedte de belastingen omlaag gaan want duidelijk lijkt dat deze hun doel voorbij zijn geschoten.
Door A.M.B. te Naar op
Als de provincies nou eens een heel groot deel van hun vermogen in subsidie op zonnepanelen stopt dan wordt het voor alle burgers goedkoper dit aan te schaffen en gaan voor iedereen de energielasten omlaag, wat meer geld oplevert om de totale consumptie te verhogen en zo de economie een impuls te geven.
Door Arjan (Directeur gemeente) op
Rare kop en eigenlijk ook een raar artikel. Net of er een wedstrijd tussen provincies en gemeenten is. Waarom hebben provincies overigens zoveel geld op de bank? Is dat een doel op zich?
Door henk op
het geld is afkomstig van de inwoners die teveel hebben betaald aan de nuon en aan wegenbelasting (opcenten)
Geef het terug!