of 59250 LinkedIn

Nieuwe spelregels met rijk nodig

In de verkiezingsprogramma’s van diverse politieke partijen is opgenomen dat gemeenten meer belasting moeten kunnen heffen. Dat zou zeker helpen om de afhankelijkheid van het rijk te verminderen en doelmatiger te kunnen werken met overheidsgeld. In het rapport Eerst de politiek, dan de techniek waarschuwt de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) ervoor dat een verruiming van het lokaal belastinggebied hooguit één van de bouwstenen is voor een toekomstbestendig stelsel van financiële verhoudingen tussen rijk en gemeenten.

De huidige manier waarop gemeenten in hun inkomsten voorzien, past niet meer bij deze tijd. De financiële afhankelijkheid van het rijk is veel te groot, vindt de Raad voor de financiële verhoudingen. Nieuwe spelregels zijn hard nodig.

In de verkiezingsprogramma’s van diverse politieke partijen is opgenomen dat gemeenten meer belasting moeten kunnen heffen. Dat zou zeker helpen om de afhankelijkheid van het rijk te verminderen en doelmatiger te kunnen werken met overheidsgeld. In het rapport Eerst de politiek, dan de techniek waarschuwt de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) ervoor dat een verruiming van het lokaal belastinggebied hooguit één van de bouwstenen is voor een toekomstbestendig stelsel van financiële verhoudingen tussen rijk en gemeenten. Een beslissing daarover kan alleen in samenhang met besluiten over andere gemeentelijke inkomstenbronnen worden genomen.

De huidige financiële verhoudingen tussen rijk en gemeenten voldoen volgens de raad niet meer aan de voorwaarde dat de bekostiging van decentrale taken bijdraagt aan een effectieve en efficiënte afweging van kosten en baten. Dat doet afbreuk aan de legitimatie, slagkracht en wendbaarheid van het lokaal bestuur.

‘Gemeenten kunnen niet goed inspelen op lokale opgaven omdat het financiële stelsel belemmerend werkt.’ De Rfv stelt dat het vertrouwen in de werking van het huidige systeem gering is door diffuse normen en uitgangspunten. Dat vertrouwen moet worden hersteld door een nieuwe set van spelregels waarop betrokken partijen aanspreekbaar zijn.

De verdeling van middelen dient gebaseerd te zijn op herkenbare en transparante normen en uitgangspunten. ‘Selectief winkelen is daarbij geen optie meer.’ Een van de aanbevelingen is gemeenten meerjarige zekerheid te geven over zowel volume als verdeling van rijksmiddelen. Schommelingen in de rijksbegroting werken nu zwaar door in de gemeentebegroting, omdat wordt gewerkt met de systematiek van samen-de-trap, samen-detrap- af. Geeft het rijk bijvoorbeeld minder uit dan begroot, dan krijgen de gemeenten minder uit de rijkskas.

Ad hoc ingrepen
Met dat stelsel is op zich niets mis, maar wel dat het op jaarlijkse basis gebeurt. ‘Dat leidt vaak tot ad hoc ingrepen op de korte termijn. Het gebrek aan stabiliteit ondermijnt een evenwichtig meerjarig financieel beleid van gemeenten. Met als gevolg dat de beoogde beleidsdoelen niet worden gerealiseerd’, stelt de Rfv. Door koppeling aan vierjarige uitgavenplafonds van het rijk in plaats van aan de werkelijke rijksuitgaven komt er meer stabiliteit.

Het rijk stelt zich volgens de Rfv vaak te bemoeizuchtig op, met name bij gedecentraliseerde taken. ‘Er is een sterke tendens naar uniformering en het vastleggen van individuele aanspraken op lokale voorzieningen vanuit de landelijke politiek. Dit perkt de gemeentelijke beleidsvrijheid in.

Daarmee verdwijnt het voordeel van decentralisatie en de bijbehorende doelmatigheidswinst. Gemeenten kunnen dan zelf geen maatwerk meer leveren en kosten en baten niet meer zelf tegen elkaar afwegen. Als het rijk wil dat gedecentraliseerde taken vanuit de algemene uitkering bekostigd worden, dan dient het zich te onthouden van bemoeizucht als het voorschrijven van minimumniveaus.’

Sportparken
Parken en zwembaden kunnen volgens de Rfv het beste uit lokale belastingen worden betaald. De gemeentelijke belastingopbrengst kan ervoor worden verdubbeld, de rijksbelasting kan evenredig omlaag. Verder zouden gemeenten de mogelijkheid moeten krijgen om ‘belastingmaatwerk’ aan hun inwoners te leveren. ‘Inwoners van dorpen of wijken die meer collectieve voorzieningen in de wijk willen dan gemiddeld, betalen dan meer gemeentelijke belastingen dan inwoners in andere dorpen of wijken. Dorpen die zelf het groen onderhouden kunnen minder betalen.’

Lees het hele rapport hier

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk Donkers op
Ik heb sterk het idee dat een eigen belastinggebied voor gemeenten niet goed werkt. Burgers snappen er niets van ("waarom is mijn gemeente duurder dan een andere gemeente?") Diverse publicaties van bv Coelo en Vereniging Eigen Huis zoemen erg diep in op relatief kleine verschillen in woonlasten of legestarieven tussen gemeenten zonder te vermelden wat de burgers er voor terug krijgen. En zie ook de reacties hieronder. Een nog grotere belastingbevoegdheid vanwege lokaal beleid voor de gemeente zal dat onbegrip alleen maar groter maken.
Burgers zoeken vooral naar standaarden en gelijke lasten en zien niet dat lokaal beleid (meer) geld kan kosten. Dat pleit dus juist voor een veel kleiner belastinggebied of van bovenaf opgelegde standaardtarieven.
Kortom het zal nog een hele klus worden om dit aan de burger uit te leggen.
Door Dirk op
Juist niet! Lokale belastingen moeten omlaag, en de standard uitkering van het rijk omhoog. Alleen dat voorkomt 'rijke' en 'arme' gemeentes.
Laten we vooral niet Amerika nadoen, waar voorzieningen in arme dorpen slecht of zelfs afwezig zijn.
Door Jan met de Pet op
Hoe bedoelt u "sammen trap op en samen trap af"? Dat is al tijden niet meer zo. voorbeeldje. De premie voor het ABP gaat omhoog. De rijks ambtenaren worden daarvoor gecompenseerd, de gemeente ambtenaren niet.
Door Spijker op
Zeer discutabele stellingnames en standpunten van de RfV. Net als voor het Rijk zijn de jaarlijkse budgetten voor de provincies en gemeenten vooraf bekend. Bij een goed financieel bestuur kunnen in de huidige situatie begrotingen ook al gemakkelijk naar boven en naar beneden worden aangepast. Alles draait daarbij om inzicht, beleid en vooral flexibiliteit van instellingen en organisaties. Verruiming van het belastinggebied van gemeenten (rupsjes nooit genoeg), zonder een totale herziening van het nationale belastingstelsel, leidt slechts tot nog hogere lasten van de burgers. Lasten die toch al veel te veel zijn gestegen via dit VVD/PvdA-kabinet (de wereldkampioen belasting verhoging voor burgers).
Door Bertus (Observer) op
1 ding is 100% zeker. De landelijke belastingverlaging gaat voor de (iets boven-) modale inkomens de lokale belastingverhoging never nooit compenseren!
Door Critcicus op
Vertrouwen herstel je niet met spelregels, maar met houding en gedrag.
De bemoeizucht en het wantrouwen vanuit het Rijk dragen hier niet bepaald aan bij.