of 59054 LinkedIn

Gemeentefonds finaal op de kop

Wat zou er gebeuren als gemeenten straks zwembaden en wegen niet meer uit rijksgeld, maar uit lokale belastingen moeten bekostigen? En het gemeentefonds er alleen nog is voor uitgaven in het ­sociaal domein? In het vandaag gepresenteerde discussiestuk ‘Wel Zwitsers, geen geld?’ geeft de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) met die denkrichting een voorzet voor een discussie die moet leiden tot een alternatief voor de bekostiging van de lokale overheden via het gemeentefonds.

Wat zou er gebeuren als gemeenten straks zwembaden en wegen niet meer uit rijksgeld, maar uit lokale belastingen moeten bekostigen? En het gemeentefonds er alleen nog is voor uitgaven in het ­sociaal domein?

In het vandaag gepresenteerde discussiestuk ‘Wel Zwitsers, geen geld?’ geeft de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) met die denkrichting een voorzet voor een discussie die moet leiden tot een alternatief voor de bekostiging van de lokale overheden via het gemeentefonds. Kort door de bocht luidt die: ruimere mogelijkheden voor gemeenten om in de eigen inkomsten te voorzien en minder afhankelijkheid van het rijk. Dat moet leiden tot een meer doelmatig opererende overheid en versterking van de lokale democratie.

 

Wankele basis

De manier waarop gemeenten nu worden gefinancierd, past volgens de onafhankelijke adviesraad niet meer bij de taken die ze hebben. ‘Het gebrek aan zelfstandigheid zorgt voor een wankele financiële basis.’ De Raad stelt nadru kkelijk de vraag of de balans tussen taken en inkomsten verstoord is, omdat er wel veel taken richting gemeenten zijn gegaan, maar de mogelijkheid tot inkomstenverwerving niet. De Raad constateert dat de huidige inrichting tegen zijn grenzen aanloopt.

 

Waterbed-effect

Het eerste voorbeeld dat het adviesorgaan noemt is dat het rijksgeld nu via het gemeentefonds ‘kostengeoriënteerd’ verdeeld wordt. Dat wil zeggen: op basis van kosten die gemeenten zelf in het verleden maakten. Die methodiek heeft volgens de Rfv zijn grenzen bereikt, met name voor de taken die in regionaal verband worden uitgevoerd en voor kosten met een investeringskarakter.

De verdeling wordt bovendien steeds fragmentarischer beschouwd, en niet als geheel. ‘Dat leidt tot een nodeloos complexe verdeling en zorgt voor waterbed-effecten: oplossen van het ene verdeelprobleem leidt tot nieuwe verdeelproblemen’, aldus de Raad. De hoog oplopende discussie over de effecten van de voorgenomen herverdeling van het gemeentefonds – een verschuiving van 129 miljoen euro van grote naar kleine gemeenten – is er een voorbeeld van: voor- en nadeelgemeenten vliegen elkaar in de haren.

 

Afromen opbrengst

Het zijn dit soort ontwikkelingen en knelpunten die volgens de Rfv ‘fundamentele keuzes’ noodzakelijk maken. Eén van de denkrichtingen is om de mogelijkheden voor inkomstenverwerving voor gemeenten te vergroten. Een groter deel van de inkomsten zouden ze via lokale belastingen moeten kunnen ophalen. Daar hoort dan ook bij dat het rijk die opbrengsten niet gelijk weer afroomt voor de verevening.

 

Kleine bijdrage

Mogelijk gevolg is grotere verschillen tussen gemeenten. Voor wat fysieke, ruimtelijke en economische taken betreft, legt de Rfv de vraag voor of dat erg is. Zo nee, dan mag op die terreinen de rol van het eigen belastinggebied ‘veel groter’ zijn en die van het gemeentefonds ‘veel kleiner’. Bij taken met veel beleidsvrijheid en/of een groeps­karakter – denk aan wegen, zwembaden en winkelcentra – waar vooral de ‘eigen’ inwoners van gemeenten van profiteren, past misschien wel een veel grotere rol van het eigen belastinggebied. Bij dat soort taken hoeft het gemeentefonds alleen de grootste verschillen in inkomsten en kosten te verevenen en kan de verdeling veel eenvoudiger. ‘Dat kan tot gevolg hebben dat gemeenten slechts een kleine fondsbijdrage krijgen’, aldus de Rfv. Voor sociale taken ligt dat anders. Daar kan de Raad zich voorstellen dat de verschillen tussen gemeenten niet al te groot mogen zijn.

 

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 9 van deze week

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door bram op
Inderdaad #Mark, en dat is helemaal tegen de regels maar gemeenten doen het gewoon en niemand die ze tegenhoudt.
Dat belooft wat als je ze nog meer "eigen" inkomstenbronnen laat aanboren.
Nog meer prestige dingen, binnenhavens, bruggen van niks naar nergens, voetbalsubsidie ... ehh "leningen", en noem maar op.
De totale overheidslast die burgers gaan krijgen zal alleen maar stijgen en steeds maar weer dingen doen waar we als burgers niet om vragen.
Eerst dus zorgen dat overheden alleen dingen doen die wij willen, die ze moeten doen én die ze kunnen betalen.
En niet via omwegen alternatieve inkomsten genereren uit afval, verkoop van nutsbedrijven, toerisme of dergelijke.
Door Mark (financieel adviseur) op
Lijkt me geen goede zaak. Kijk eens hoe gemeenten omgaan met de afvaltarieven die de burger in rekening worden gebracht. In Twente zijn deze tarieven veel hoger dan de kosten. De winst die de afvalverwerker realiseert gaat grotendeels naar de Regio Twente.
Door JaapvV (adviseur) op
Prima om na te denken over andere verdelingen en geldstromen. Maar dan moet het Rijk ophouden elke afgestane bevoegdheid te controleren met extra regels. Dan zal elke door een gemeente ingevoerde belasting eerst moeten worden getoetst en daarna begeleid door een deskundige commissie op haalbaarheid, transparantie en doelbesteding. Tot slot kan artikel 12 worden afgeschaft: Geen beloning meer op wanbeleid. Of we met dat alles als burger blij moeten zijn..
Door Gepensioneerd (Gepensioneerde) op
Als gemeenten meer belastingen mogen gaan heffen, wordt het rampzalig. Kijk nu hoe er wordt omgegaan met de uitvoering van de toebedeelde taken van het Rijk.
Door maud arkesteijn (bestuurder) op
Zoals altijd doen we alles half in dit land, omdat we altijd a) denken dat we het beter weten dan anderen.B) het meestal een zwak misselijk makend compromis is wat zorgt dat het nooit werkt of half. In deze kwestie hetzelfde In Denemarken hebben ze deze decentralisatie excertitie al jaren geleden gemaakt , maar daar hebben ze ook een aantal belastingen van de rijks overheid gedecentraliseerd naar de gemeenten omdat ze heel goed begrepen hebben ,dat je geen taken kunt uitvoeren zonder geld er voor te hebben, om ze goed uit te voeren.Het voorstel nu om de gemeente meer eigen belastingen te laten heffen is wederom een straf voor de burger, als de rijks overheid niet bereid is een aantal belastingen te decentraliseren naar de gemeenten, dus minder rijks belastingen . Wij als burgers moeten de rijksoverheid dwingen zich nu eens eindelijk op zijn kerntaken te richten en niet onder het mom van "de gemeenten kunnen het beter doen zowel te bezuinigen ,maar ook steeds via de achterdeur de boel centraal aan te sturen en te manupuleren en alleen gewoon de ellende over de schutting tegooien met de mededeling zoeken jullie het maar uit. laat de 2e kamer nu ook maar eens zijn tanden laten zien tot hier en niet verder.
Door Broadcaster op
Als je geen lokaal of regionaal geld meer uitgeeft aan internationale wielerkoersen e.d. houd je ongetwijfeld geld genoeg over om zelf je zwembad te bekostigen.
Door Math Oehlen (Beleidsspecialist Afval) op
Neem dan ook het afschaffen van de producentenverantwoordelijkheid in het afvalbeheer. Want nu werken die subsidies voor gemeentelijk afvalbeleid als een perverse prikkel op een afvalbeleied gericht op het handlen van kilos boven het bereiken van maatschappelijk nut. Pas als gemeenten in alle scherpte beleid moeten maken en verdedigen gaan ze nadenken over nut en noodzaak. Subsidieverslaving daarentegen maakt a-kritisch.
Door Jeroen van Oort (Econoom) op
Twee jaar geleden in Helsinki een mooi lesje gehad in 'financiële autonomie' van gemeenten. Daar verhuizen de koopkrachtigen op grond van het belastingregime naar dorpen en maken de minder bedeelden gebruik van de voorzieningen in de stad. Gevolg: de toch al rijke dorpsbewoners betalen relatief weinig belasting en de steden weten niet waar ze het geld vandaan moeten halen. Ook daar dus een waterbedeffect, maar dan met mensen in plaats van met geld.

De roep om meer lokale democratie lijkt meer uit machtshonger dan uit een reeel probleem geboren. De democratie kiest vertegenwoordigers, de nationale democratie vertegenwoordigers die het beleid bepalen en de lokale democratie de vertegenwoordigers die het vastgestelde beleid binnen het vastgestelde budget uitvoeren. Volgens mij is aan dit systeem niets ondemocratisch door het (bijna) ontbreken van fiscale bevoegdheden op lokaal niveau.

Bovendien: mag de kiezer dan ook meerdere belastingaangiften gaan doen? Erg efficient lijkt een groter lokaal belastinggebied in ieder geval op het eerste gezicht niet.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Verruiming van het belastinggebied voor de gemeenten is een slecht idee en komt voort uit het waanbeeld dat gemeenten over tekort financiële middelen beschikken. Grote onzin natuurlijk: naast een uitkering uit het Gemeentefonds beschikken zij nu ook al over middelen uit eigen inkomsten (o.a. gemeentelijke vergoeding, belastingen e.d.). De RfV kan gemeenten (lees politieke partijen) beter een cursus geven hoe ze met geld moeten omgaan in plaats van de gemeenschap op te zadelen met onzinnige stellingen en discussies.
Door Opmerker op
"Kort door de bocht luidt die: ruimere mogelijkheden voor gemeenten om in de eigen inkomsten te voorzien en minder afhankelijkheid van het rijk. Dat moet leiden tot een meer doelmatig opererende overheid en versterking van de lokale democratie".
Nog korter door de bocht: bezuinigen.
Mooie woorden voor "bezuiniging" zijn in, horen bij de moderne tijd......en so far for argumentatie.
Waanzin. Hard genoeg en veel roepen en de massa (moet het) gelooft. Dàt is modern en demo...demi.. ach ja, demagogisch .