of 59070 LinkedIn

CPB: ruimer lokaal belastinggebied goed voor economie

Dat is een van de conclusies in de CPB-studie Een economische blik op verevening.  Dit boek gaat over de vraag hoe het rijk – rekening houdend met maatschappelijke voorkeuren voor een verdeling van middelen tussen arm en rijk – de verdeling van uitkeringen over gemeenten kan inzetten om de nationale welvaart zo groot mogelijk te maken.

Als gemeenten zelf meer lokale belastingen mogen heffen, wordt Nederland welvarender. Dat wil zeggen, als het rijk die inkomsten via het gemeentefonds niet langer afroomt en verevent.

Dat is een van de conclusies in de CPB-studie Een economische blik op verevening.  Dit boek gaat over de vraag hoe het rijk – rekening houdend met maatschappelijke voorkeuren voor een verdeling van middelen tussen arm en rijk – de verdeling van uitkeringen over gemeenten kan inzetten om de nationale welvaart zo groot mogelijk te maken. Het Centraal Planbureau bracht die studie vandaag uit met het oog op de door de Tweede Kamer gewenste herziening  van de manier van bekostiging van de decentrale overheden.

Daling welvaart
Nu is het nog zo dat gemeentelijke inkomsten uit de onroerendezaakbelasting (ozb) min of meer via het gemeentefonds worden herverdeeld tussen ‘arme’ en ‘rijke’: gemeenten waar de woningwaarde relatief laag is, krijgen een hogere algemene uitkering van het rijk. Die zogeheten verevening van de lokale belastinggrondslag heeft volgens het CPB zowel invloed op de locatiekeuze van mensen als op de doelmatigheid van lokale afwegingen. ‘Het verevenen van de grondslag voor de ozb op woningen past niet bij de welvaartseconomische benadering: belasting en profijt lijken in dezelfde hand te liggen. De huidige systematiek verevent echter wel, wat neerkomt op een woonsubsidie op locaties waar woningprijzen laag zijn. Dit stimuleert mensen om zich te vestigen op minder aantrekkelijke locaties. Woningprijzen weerspiegelen immers de beschikbaarheid van banen en voorzieningen. Bovendien heeft verevening van de waarde van de woningvoorraad tot gevolg dat baten van lokale investeringen deels terechtkomen bij andere gemeenten. Immers, betere voorzieningen leiden tot een hogere woningwaarde en dus tot minder geld uit het gemeentefonds. Als de doelmatigheid van het lokale voorzieningenaanbod afneemt, dan daalt ook de nationale welvaart.’

Als mensen die profiteren van lokale voorzieningen ook de rekening betalen, prikkelt dit volgens de onderzoekers zowel gebruikers als gemeenten tot doelmatigheid. ‘Verevening van de waarde van woningen en commercieel vastgoed kan een doelmatige afweging belemmeren; dit roomt een gedeelte van de baten van lokale uitgaven af, die immers in de waarde van het vastgoed zijn neergeslagen. Als de doelmatigheid van het lokale aanbod van voorzieningen toeneemt, dan stijgt ook de nationale welvaart – die per slot van rekening niets anders is dan de optelsom van de welvaart van inwoners in alle gemeenten.’

Vergroting werkgelegenheid
Daarnaast beïnvloedt verevening van de lokale belastinggrondslag hoogstwaarschijnlijk het investeringsgedrag van gemeenten. En dat heeft uiteindelijk ook consequenties heeft voor het bruto binnenlands product. ‘Investeringen die vestigingslocaties aantrekkelijker maken slaan neer in vastgoedprijzen. Verevening hiervan betekent dat gemeenten niet alle vruchten van hun investeringen plukken’, aldus de CPB-onderzoekers.

Dat effect wordt gedempt, omdat de ozb in ons land een kleine rol speelt: gemeenten verdienen nu maar een beperkt deel van hun investeringen terug – zelfs als er niet verevend zou worden. Maar een grotere rol voor lokale belastingen, zoals in veel verkiezingsprogramma’s staat, verandert dat. Dat kan de doelmatigheid van het investeringsgedrag van gemeenten bevorderen.

Gemeentelijke investeringen in de lokale economie kunnen de werkgelegenheid vergroten en zo het beroep op sociale voorzieningen verminderen. ‘Verevening verkleint dan de prikkel om te investeren in de lokale economie’, stellen de onderzoekers. ‘Minder verevening van sociale voorzieningen – vooral die in de inkomenssfeer – kan zo dus de werkgelegenheid en uiteindelijk de omvang van de economie bevorderen.’

Minder aantrekkelijk
Wel wordt er een kanttekening geplaatst, omdat het maar de vraag is hoe groot de invloed van gemeentelijk beleid op de lokale economie in werkelijkheid is. Allerlei andere factoren waarop gemeenten geen invloed hebben, spelen waarschijnlijk een grotere rol. Minder verevening van sociaal beleid kan bovendien leiden tot meer financiële onzekerheid voor gemeenten en tot verstoringen van de locatiekeuze van huishoudens. Gemeenten met een zwakke sociale structuur, zoals sommige grote steden, worden daardoor mogelijk minder aantrekkelijk. Een substantiële vermindering van de mate waarin het beroep op sociale voorzieningen wordt verevend, ligt op grond van deze overwegingen daarom niet voor de hand. Maar in de vormgeving van de systematiek zou volgens het CPB wel een prikkel voor lokale investeringen behouden kunnen blijven.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Annemiek (ICmedewerker) op
Het enige gevolg van al dat gemeentelijke landjepik is rechtsongelijkheid van de burger. Maatwerk, de term waarmee doorlopend wordt geschermd, is gewoon een ander woord voor rechtsongelijkheid. Het is onduidelijk, niet te handhaven of te volgen en zeker niet te sturen. Want dat de burger in een gemeente meer macht zou hebben omdat die dichter bij hem staat is slechts een fictie. Er zijn 390 gemeenten, dus 390 vormen van rechtsongelijkheid. Zowel wat betreft de belastingen als wat betreft de uit te voeren gemeentelijke taken en de te leveren ondersteuning. Wat mij betreft mag alles terug naar het rijk. Dan kan er als gevolg van rechtsgangen tenminste jurisprudentie ontwikkeld worden die landelijk geldt. Zie artikel 1 van onze Grondwet.
Door ntv op
@hoekstra. De kern is inderdaad dat het cpb zegt dat gemeenten waar het goed gaat meer geld moeten krijgen. Typisch economisch denken zonder de inhoud te snappen. Waarom zou de gemeente wassenaar meer geld moeten krijgen als de rijken zich daar vestigen? Kan een gemeente in groningen of limburg daar iets aan doen iets aan doen? Krijgt de burger in wassenaar daar dan iets voor terug ( een gouden identiteitsbewijs of nog korter geknipt plantsoentje :-). Nee onzin, herverdelingseffecten moeten bewust plaatsvinden en niet obv lokaal belastinggebied. Ga dan straks niet in rotterdam wonen want de belasting in buurgemeenten is lager en de voorzieningen beter (daar wonen immers de mensen met het geld). En oh ja alle sociaal zwakkeren wonen in rotterdam, dus moet daar de belasting omhoog? Dat zal ze leren, moeten ze maar beter hun best doen :-)
Maar volgens CBS is dat goed voor de economie? Belasting in zwakke regio's omhoog en goede regio's omlaag. Nu snap ik waarom trump zo'n succes kan oogsten
Door hoekstra (ambtenaar) op
Helaas, helaas. De reacties op dit bericht geven aan dat de kern van de boodschap van het CPB niet begrepen is. Wat het CPB bepleit komt er op neer dat gemeenten waar de economie groeit en bloeit een groter deel van de te verdelen rijkskoek (het gemeentefonds) moeten krijgen dan gemeenten waar het economisch wat minder goed gaat. Nu wordt dat verschil nog een beetje rechtgetrokken; verevening heet dat; solidariteit tussen armere en rijkere gemeenten. Maar dat prikkelt volgens het CPB de gemeenten waar het niet zo goed gaat veel te weinig om te proberen het beter te doen. Dat is namelijk de steevast de uitkomst van de rekenmodellen van het CPB, of het nu om mensen of gemeenten gaat: armen, zij die het wat slechter dan de rest hebben moet je niet helpen want daar worden ze alleen maar lui van. Je moet ze wat afpakken of onthouden, dan gaan ze beter hun best doen. Gelijk Mattheus 25:29 "Want aan een ieder die heeft, zal gegeven worden en hij zal overvloedig hebben. Maar wie niet heeft, ook wat hij heeft, zal hem ontnomen worden.". Het past helemaal in liberaal-economisch denken: armen prikkel je door ze wat af te pakken, rijken prikkel je door ze nog meer te geven. En zo worden allemaal opgeteld rijker, volgens het CPB maar de verdeling van die grotere rijkdom is een ander verhaal.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Opvallend hoe belangrijke Overheidsdiensten (o.a. CPB, maar ook CBS) de gevestigde elitaire politiek naar de mond praten. Het wordt tijd dat er een grote bezem doorgaat.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Klinkklare nonsens! Het vormt slechts de opmaat voor nog meer gemeentelijke statussymbolen en hobbyisme. Gemeenten hebben meer dan genoeg om uit te geven. Bovendien zullen de inkomsten de komende jaren voldoende stijgen via o.a. het Gemeentefonds (trap op/trap af methode). Alles draait om goed financieel beheer en beleid.
Door Marcel Trienen (Interim manager) op
Kom nou toch! De enige die welvarender wordt is de overheid zelf. Dit is een schaamlap om de belastingdruk op burgers nog maar weer eens verder te verhogen om zo de stammenstrijd tussen 388 gemeenten om de snoeppot te kunnen beslechten. Gemeenten hebben minimale invloed op economische beslissingen van bedrijven. Hun investeringsgedrag is op zijn zachtst gezegd .... nauwelijks te volgen. Laten ze eerst maar eens zorgen dat ze van hun accountants goedkeurende verklaringen krijgen voor hun jaarrekeningen. Maar misschien moet ik dit opzetje van het CBP in dat kader plaatsen?
Door Gerrit Piek (beleidsmedewerker) op
Het CBP heeft een beperkte visie op de overheidshandelen. Voor het CPB telt alleen economie. Een misverstand dat al tot veel ellende heeft geleid (marktwerking op overheidsterreinen als zorg, arbeidsmarkt). De overheid staat voor welzijn in de brede betekenis en niet alleen welvaart in de economische zin
Door Karel (ambtenaar) op
Gebeten door de kat of de hond, dat maakt niets uit. Het kost de burger zeker extra geld!
Door Wim Vreeswijk (financieel adviseur) op
Ik denk dat burgers eerder behoefte hebben aan minder belasting betalen dan aan geschuif van ambtelijke taken van rijk naar gemeente. Minder belasting betalen vergroot overigens ook de koopkracht en komt ten goede aan de economie.