of 59045 LinkedIn

De fabels en feiten rondom het meten van fijnstof

Ernie Weijers 1 reactie

Het onderwerp zorgt voor veel opwinding. Overheden en milieuorganisaties buitelen over elkaar heen om hun gelijk te halen. Zelfs de rechter buigt zich over ingewikkelde zaken als metingen, microgrammen stof, Europese grenswaarden en voortijdige sterfte. Cijfers worden geïnterpreteerd en breed uitgemeten in de pers. Nu wordt alarm geslagen bij tweehonderd microgram fijnstof in de lucht terwijl in andere landen dat al gebeurt bij zeventig microgram. Maar wat zeggen deze cijfers? En hoe goed zijn de metingen die al de cijfers produceren?

Al jaren wordt de luchtkwaliteit in elk land op dezelfde manier gemeten. Om de volksgezondheid te beschermen zijn door Europa grenswaarden ingesteld. In Nederland is het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) ingericht om de luchtkwaliteit in de gaten te houden. Zo weten we dat de afgelopen decennia de concentratie van zogeheten PM10 in de lucht (fijnstof deeltjes kleiner dan 10 micrometer) langzaam is gedaald en overschrijdingen van de norm steeds minder voorkomen. Dit is een goede zaak, zeker voor de regelgever.
 

In 2015 komen er nieuwe Europese normen, maar de verwachting is dat deze niet strenger zijn. Nederland zal die nieuwe normen wel halen. Het lijkt dan alsof we er ‘goed voorstaan’, maar dat lost het daadwerkelijke probleem niet op. Epidemiologen vertellen ons dat we nog steeds ziek zullen worden (zie recente studie van de WHO). Ook bij concentraties beneden de huidige Europese normen. Om een veiliger norm te halen, zijn drastischere maatregelen nodig. Moet de volgende ronde normen dan ook niet ‘slimmer’ zijn i.p.v. strenger?

De reden om fijnstof in de lucht terug te dringen is vanwege de nadelige gezondheidseffecten. De relatie tussen fijnstof en gezondheid is echter niet eenduidig. Er zijn veel verschillende deeltjes die onder de noemer fijnstof  vallen. Korreltjes zeezout die het land binnenwaaien, roet van autoverkeer en scheepsmotoren, ammoniumnitraat uit de landbouw, zeer fijne deeltjes zwaar metaal afkomstig van industrie. De samenstelling van fijnstof is mede bepalend voor het effect op de gezondheid. Er zijn aanwijzingen dat ook de grootte van de deeltjes van invloed is, waarbij gesteld wordt dat kleinere deeltjes dieper het lichaam indringen.
 

Hierin liggen de aanknopingspunten voor beter beleid. Een begrip van soort en grootte van fijnstof op de gezondheid kan ervoor zorgen dat er alleen maatregelen ingesteld hoeven te worden voor bronnen die écht gezondheidsbedreigend zijn. En dat begint bij goed meten. Ik pleit er daarom voor om ook de typische eigenschappen van fijnstof, bijvoorbeeld het aantal hele kleine deeltjes of de samenstelling, te meten. Meten met moderne technieken, langer en op andere relevante plaatsen te meten, levert gezondheidsonderzoekers veel meer gegevens op om erachter te komen wat schadelijk is of niet.
 

Een tweede belangrijk punt: Nederland kent 58 meetstations. Niet in alle steden zijn meetstations, maar de gegevens worden wel gebruikt om een landelijk beeld van de luchtkwaliteit weer te geven. Lokaal kan er echter goed gemeten worden. Bijvoorbeeld met relatief goedkope sensoren waarmee fijnstof in de lucht betrouwbaar gemeten wordt en bewoners via real-time beschikbare data, via een website en mobiele apps, de luchtkwaliteitssituatie in hun directe omgeving zien. In de toekomst wordt het zelfs mogelijk bij te houden wat de blootstelling aan fijnstof is. Voor gemeentebestuurders wordt het mogelijk veel beter rekening te houden met luchtkwaliteit in stedelijke planning en om bijvoorbeeld verkeersstromen dynamisch te regelen aan de hand van luchtkwaliteit. Laten we door beter meten het beleid slimmer maken en geven we tegelijkertijd, met de juiste inhoud, het publieke debat een duw in de goede richting.

 

Ernie Weijers, onderzoeker Luchtkwaliteit ECN

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ivo op
Fijnstof lijkt de nieuwe hype om menselijke activiteit te veroordelen op basis van statistische analyses. Is ook bekend wat de hoeveelheid fijnstof nu is in vergelijking met 30, 100, 250 en 500 jaar geleden?