of 59232 LinkedIn

Eberhard van der Laan: verantwoordelijk burgemeester

Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam is gisteravond gestorven aan de gevolgen van longkanker. In zijn rol als burgervader van de hoofdstad heeft hij niet alleen voor zijn gemeente, maar ook voor andere gemeenten in en buiten Nederland veel betekend. Zo zette hij zich in voor de G4, krimpgemeenten en internationale stedenbanden.

Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam is gisteravond gestorven aan de gevolgen van longkanker. In zijn rol als burgervader van de hoofdstad heeft hij niet alleen voor zijn gemeente, maar ook voor andere gemeenten in en buiten Nederland veel betekend. Zo zette hij zich in voor de G4, krimpgemeenten en internationale stedenbanden.

Allereerste rede 

Nadat Eberhard van der Laan (PvdA) op 7 juli 2010 was ingezworen hield hij zijn allereerste rede. ‘Amsterdammers zijn misschien wel de zelfverzekerdste, maar tegelijk ook de eerlijkste, de geestigste en volgens mij ook de liefste mensen ter wereld. Ze willen kritisch zijn, maar ze willen ook dat het goed afloopt. Leven en laten leven is voor hen de tweede natuur. Verschillen worden niet op de spits gedreven, maar besproken en opgelost. Om van zulke mensen burgemeester te mogen zijn, dat is de eervolste functie ter wereld,’ zei hij, om vervolgens te benadrukken dat teveel bewoners sociaal gezien buiten de boot vielen.

 

Helpen oplossen

Als minister van Wonen, Wijken en Integratie had het fenomeen krimp hem aangegrepen, zei hij. ‘Zestig procent van de Nederlandse gemeenten krijgt in de komende jaren te maken met krimp. Ik zie voor me dat we ons als hoofdstad verantwoordelijk voelen voor het helpen oplossen van de problemen van anderen. We willen met iedereen samenwerken om de nationale kar te trekken. Waarom zouden we geen stedenband aangaan met de heftigste krimpgemeenten Delfzijl, Heerlen en Sluis? Gewoon om solidair te zijn en onze expertise in te zetten bij de aanpak van de problemen.’

 

Partnerschappen

Van der Laan voegde in de daaropvolgende jaren daad bij het woord. ‘Amsterdam, verantwoordelijke hoofdstad’ werd een motto en hij sloot partnerschappen met Delfzijl, Heerlen en Sluis. In de ambtswoning had hij een ontmoeting met zijn collega’s en vervolgens werden er verschillende projecten opgezet, waaronder masterclasses waarin ambtenaren uit de vier gemeenten leerden van elkaars problemen. Verschillende Amsterdamse diensten gaven advies op het gebied van stadsmarketing en ruimtelijke ontwikkeling. Voor kinderen uit Amsterdamse achterstandswijken die normaal gesproken zelden buiten de stad komen werden er vakanties naar de drie plaatsen georganiseerd.

 

Op de vlakte 

Los daarvan probeerde Van der Laan andere gemeenten te helpen door te voorkomen dat Amsterdam actief bedrijven zou aantrekken uit die gemeenten. Toen NRC Handelsblad zijn hoofdkantoor wilde verplaatsen van Rotterdam naar Amsterdam, hield de gemeente zich – op nadrukkelijke instructie van de burgemeester – op de vlakte, totdat het besluit definitief was. En in 2014 probeerde Van der Laan tevergeefs te voorkomen dat de organisatie van Nederlandse Michelinsterren Maastricht zou verlaten.

 

Verantwoordelijkheid nemen  

Niet alleen binnen, maar ook buiten Nederland wilde Van der Laan zijn verantwoordelijkheid nemen. Zo zocht hij in 2014 contact met collega Giorgios Kaminis van Athene. Nog in hetzelfde jaar bracht hij een bezoek aan de Griekse hoofdstad. Tezamen bekeken ze een organisatie die jonge bedrijfjes stimuleert, hadden ze een diner in de Nederlandse ambassade en ondertekenden ze een samenwerkingsakkoord. Ze spraken af om kennis en kunde uit te wisselen op het gebied van onder meer het midden- en kleinbedrijf, drugsproblemen en illegalenproblematiek.

 

Uitwisselingsprogramma

In Athene bezocht Van der Laan onder meer een probleemwijk, een daklozenopvang en een archeologieproject. Ook kwam er een uitwisselingsprogramma voor ambtenaren en werd met de G4-gemeenten een programma opgezet om Athene te helpen met de vele vluchtelingen. Op 21 april 2016 organiseerde Van der Laan in Amsterdam de jaarlijkse burgemeestersconferentie, waar collega’s uit de andere EU-hoofdsteden spraken met de eurocommissaris voor Regionaal en Stedelijk Beleid.

 

Wietpas

Binnen het verband van de eerder genoemde G4-gemeenten nam Van der Laan wisselend de voorzittershamer op zich. Al in 2010 werd hij door zijn collega’s naar voren geschoven om namens de G4 over de aangekondigde wietpas te onderhandelen. Toenmalig minister Ivo Opstelten (VVD) van Justitie en Veiligheid wilde in heel Nederland een pasjessysteem optuigen voor ingezetenen die bij coffeeshops cannabis wilden kopen. Dit zodat er in de shops niet langer verkocht kon worden aan buitenlanders. Met name de steden in de grensstreek ondervonden jaarlijks veel overlast van drugstoeristen.

 

Onwerkbaar

De wietpas moest uitkomst bieden, maar niet in een stad als Amsterdam waar jaarlijks anderhalf van de zes á zeven miljoen toeristen coffeeshops bezoeken. Met deze aantallen werd het pasjessysteem onwerkbaar, vond Van der Laan. De andere grote steden waren eveneens niet happig op het plan, onder meer omdat het de straathandel in softdrugs in de hand zou werken. Nadat het kabinet in april 2012 strandde en er nieuwe verkiezingen waren geweest, werd Van der Laan door de G4 in stelling gebracht om de formatie op dit punt te beïnvloeden. Hoewel Opstelten nog geloofde in het pasjesplan werd het mede onder druk van Van der Laans PvdA uit het regeerakkoord gehouden. Voortaan gold voor heel Nederland het inwonerscriterium. Per gemeente werd de handhaving echter anders zodat er telkens sprake zou zijn van lokaal maatwerk. Amsterdam zou het inwonerscriterium niet handhaven, maar meer coffeeshops sluiten zodat er verdunning en kwaliteitsverbetering moest ontstaan.

 

Duwen en trekken 

Van der Laan was een harde werker die de lat voor zichzelf en anderen altijd hoog legde. Zo ook bij zijn ambtenaren, die zijn stijl van duwen en trekken niet altijd konden waarderen. Niettemin kreeg hij binnen het soms logge Amsterdamse ambtenarenapparaat veel zaken voor elkaar. De Top 600 voor de zeshonderd grootste criminelen van de stad was daar een goed voorbeeld van. Binnen dit project werken thans nog zeker dertig diensten en instanties samen om criminele jongens in het gareel te krijgen. Mede dankzij Van der Laans Top 600 zijn de criminaliteitcijfers van de hoofdstad aanzienlijk gedaald.

 

Gevreesd en geliefd

De burgemeester werd gevreesd en was geliefd onder zijn ambtenaren, evenals onder zijn bewoners. Allen waren geschokt nadat hij in januari van dit jaar bekend maakte uitgezaaide longkanker te hebben. De vele jaren van hard werken en vele roken van sigaretten hadden hun tol geëist. In de daaropvolgende maanden volgde een aanhankelijkheidsgolf vanuit de bevolking. Ludieke steunbetuigingen werden opgezet en duizenden beterschapkaartjes vielen bij Van der Laan op de mat. Ondanks de massale steun kon hij zijn gevecht tegen kanker niet winnen. De burgemeester overleed op 5 oktober in zijn ambtswoning; 62 jaar oud. Hij laat zijn vrouw, vijf kinderen en een verweesde hoofdstad achter.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Van advocaat tot bestuurder

Na te zijn geboren op 28 juni 1955 in Leiden groeide Eberhard Edzard van der Laan op in Rijnsburg. Zijn vader was huisarts en zijn moeder was doktersassistente. De jongen ging naar het Visser ’t Hooft Lyceum in Leiden en studeerde kortstondig geneeskunde in Brussel, waarna hij naar Amsterdam verhuisde om rechten te studeren aan de VU. Daar werd hij op 21-jarige leeftijd actief voor de PvdA, waarvoor hij enige jaren in het gewestbestuur zat. In 1987 werd hij beëdigd tot advocaat en in 1990 werd hij ingezworen als gemeenteraadslid. Van der Laan was acht jaar volksvertegenwoordiger in de hoofdstad, waarna hij zich weer full time op de advocatuur richtte. In 2008 werd hij benoemd tot minister van Wonen, Wijken en Integratie in het kabinet Balkenende IV. Twee jaar later werd hij burgemeester van Amsterdam. Van der Laan had vijf kinderen en was getrouwd met Femke Van der Laan-Graas. Zij is publiciste voor vrouwenbladen. 


Reacties op het overlijden van burgemeester Van der Laan

Verstuur dit artikel naar Google+