Je kunt wel zeggen dat de rijksoverheid bijzonder is. Waar het bedrijfsleven juist investeert om rigoureuze bezuinigingen te bereiken, incasseert het Rijk de bezuinigingen juist vooraf. Ook voor mij is het erg lastig uit te leggen waarom het Rijk zich meer met uitgaven bezighoudt, dan met kosten. Even een uitleg heel kort door de bocht. Als er materiaal wordt meegenomen op een missie hoeft dat niets te kosten wanneer men het materiaal toch al in bezit heeft, of als bijvoorbeeld het magazijn nog vol ligt. De uitgaven komen pas weer als de magazijnen aangevuld moeten worden of als er extra onderhoud nodig is. Echter deze uitgaven zijn vaak niet direct herkenbaar als gevolg van een missie. De voorraad is ook niet financieel gewaardeerd en het Rijk schrijft in principe nooit iets af. Opmerkelijk is dat toen ik 15 jaar geleden voor het eerst bij Defensie kwam, de voorraad grofweg op ongeveer €20 miljard werd geschat. Een magazijn mocht geen nee verkopen. Nu zijn de magazijnen bijna leeg en zijn er grote tekorten. Er is stevig ingeteerd, maar dit is nauwelijks zichtbaar gemaakt voor de buitenwereld.

Hoe kan je een grote ombuiging dan financieren? Met filantropen (zoals in de kunst wordt verwacht?), door de verkoop van materieel (wat moeilijk is in tijden van crisis) of door sourcing zoals in de beleidsbrief van Defensie is opgenomen. Dit wordt een lastig verhaal. Filantropen zijn er nooit geweest, materieel brengt niet voldoende op en bij sourcing zijn korte termijn besparingen niet altijd direct zichtbaar.

Sourcing heeft wel voordelen vanwege het verschil in financiële besturing. Een private partner kan wel investeren en deze uitgaven verdisconteren in de exploitatiekosten. Business cases met ROI zijn heel gewoon en niet afhankelijk van inputsturing. Geld verdienen wordt zelden belemmerd!

Sourcing is niet de panacee en voor- en tegenstanders (pas op voor stiekeme levering van lampjes van €80) zijn er genoeg te vinden. Het is hard werken om te komen tot succesvolle samenwerking tussen private en publieke sector, maar het wordt ook tijd om de private sector wat meer verantwoordelijkheid te geven bij het realiseren van bezuinigingen en ombuigingen. Dit kan zonder verlies van regie.

Maar misschien nog belangrijker is, dat de activiteiten van Defensie wat meer ‘gewaardeerd’ en ‘geduid’ worden in de Nederlandse maatschappij. De algemene rekenkamer heeft ook in 2011 de verklaring van Defensie geaccepteerd dat het erg lastig aan te geven is, hoe de activiteiten precies bijdragen aan de doelen van Defensie. Maar wat dan niet lastig blijkt, is schrappen in deze activiteiten. Wie zal het effect op de veiligheid aangeven als zelfs Defensie dat niet kan?