of 59045 LinkedIn

Rekenkamer: te weinig regie op basisregistraties

Kleine fouten in basisregistraties kunnen burgers in grote problemen brengen. Daarom moet het stelsel van basisregistraties centraler worden aangestuurd en gefinancierd.

Basisregistraties helpen de samenleving aan een efficiënte dienstverlening, maar hebben ook een keerzijde: kleine fouten daarin kunnen burgers in grote problemen brengen. Om dat te voorkomen, zou het stelsel van basisregistraties centraler moeten worden aangestuurd en gefinancierd, stelt de Algemene Rekenkamer.


Fouten werken door
De Rekenkamer onderzocht het stelsel van basisregistraties vanuit het perspectief van de burger en dat van de fraudebestrijding. Die burger is wel geholpen met het eenduidige bijhouden van zijn gegevens, maar het feit dat de registraties sterk met elkaar verweven zijn, maakt diezelfde burger kwetsbaar. Een fout op één plek werkt door op andere plekken. 'Het blijkt in de praktijk moeilijk te zijn om vast te stellen in welke (basis)registraties iets is misgegaan en welke instanties dus moeten worden aangesproken, terwijl de bewijslast wel bij de burger ligt.'

Centraal meldpunt
Het rechtzetten van dergelijke problemen blijkt erg lastig, constateert de Rekenkamer, want dat moet op overkoepelend niveau, maar daar zijn juist geen voorzieningen voor. De onderzoekers bevelen aan hiervoor een 'gezaghebbend centraal meldpunt' bij de Nationale ombudsman op te zetten.

Stelsel
Het stelsel bestaat uit de volgende (deels nog toekomstige) basisregistraties: Basisregistratie Personen (brp), (Nieuw) Handelsregister (nhr), Basisregistraties Adressen en Gebouwen (bag), Basisregistratie Voertuigen (brv), Basisregistratie Kadaster (brk), Basisregistratie Topografie (brt), Basisregistratie Grootschalige Topografie (bgt), Basisregistratie Ondergrond (bro), Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken (woz), Basisregistratie Inkomen (bri), Basisregistratie Lonen, Arbeidsverhoudingen en Uitkeringen (blau).

Fragmentarisch karakter 
Voor fraudebestrijding biedt het stelsel van basisregistraties grote mogelijkheden, maar fouten (vooral in adresgegevens) spelen hier de overheid parten. Die fouten verpreiden zich immers steeds makkelijker. 'We concluderen onder andere dat er knelpunten zijn ten aanzien van de eenduidigheid van begrippen, het (her)gebruik van gegevens en de terugmelding van onjuistheden.' Het fragmentarische karakter van de huidige aanpak staat een goede fraudebestrijding in de weg.

Stelselwet noodzakelijk
De 'governance' moet dus beter en daartoe doet de Rekenkamer enkele aanbevelingen. Ten eerste zou er een stelselwet moeten komen die de minister van BZK doorzettingsmacht geeft en een meer eenduidige regie mogelijk maakt. De gegevens en de stelselvoorzieningen die voor uitwisseling zorgen zouden (meer) moeten worden gestandaardiseerd. Ook moet er een overkoepelende financiële sturing komen. (De huidige basisregistraties zijn bij vijf verschillende ministeries ondergebracht.) En ten slotte moet tarifering van gegevensverstrekking zoveel mogelijk worden voorkomen; dat werpt immers drempels op.


Reactie Plasterk
In een reactie stelt minister Plasterk van BZK in grote lijnen de aanbevelingen van de Rekenkamer te onderschrijven. Zo wijst hij onder andere op de financieringsarrangementen die onder leiding van de nieuwe Digicommissaris Bas Eenhoorn in 2015 tot stand moeten komen, en op een breder gezamenlijk wetgevingsprogramma van de ministeries van EZ en BZK. De Rekenkamer vindt echter dat de reactie van de minister verder geconcretiseerd moet worden.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Erwin Dalm op
Sinds 2010 is de zoon van mijn vrouw, mijn stiefzoon bij zijn oom en tante gaan wonen en daar woont hij nu nog steeds maar volgens de basisregistratie inkomen woonde die in 2012 en jan 2013 ineens weer bij ons, wat dus niet het geval is in werkelijkheid. Gevolg voor ons is dat de belastingdienst toeslagen nu de huurtoeslag over 2012 terug wil ontvangen omdat er ruim € 11000,- inkomen van hem nu wordt meegerekend. Als particulier word je van het kastje naar de muur gestuurd, de gemeente doet niets, de belastingdienst kan er niets mee, belastingdienst toeslagen heeft geen reactie gegeven tot op heden niet op mijn verzoek tot terugkoppeling als er gegevens niet kloppen wat ze wel verplicht zijn alsmede niet op mijn bezwaar tegen de terugvordering en ook e-overheid heeft geen zinnige reactie anders dat ik het maar bij de gemeente moet proberen. Dit cirkeltje heb ik nu al meerdere malen gehad, kan er niet gewoon een meldpunt komen waar particulieren melding kunnen maken van een fout?
Door Marcel van Mackelenbergh (Gegevensarchitect) op
De rekenkamer geeft met dit rapport blijk weinig van gegevens te begrijpen. En niet alleen van gegevens maar van de gehele manier waarop wetgeving is opgezet. Wetgeving is namelijk niet opgezet vanuit één gezichtspunt waarmee de gehele samenleving wordt gereguleerd. Iedere wet kent zijn eigen reden van bestaan en verstaat daarom onder bepaalde begrippen iets anders dan een andere wet.

Het begrip werknemer is zo'n voorbeeld. Als een Directeur Groot-Aandeelhouder zich laat uitbetalen door zijn eigen B.V. dan zien wij (Belastingdienst) dat als een werknemer-werkgever relatie en wij oordelen daarom dat er Loonheffing ingehouden moet worden op deze betaling. Echter, gaat de B.V. failliet en meldt de DGA zich bij het UWV, dan oordeelt het UWV niet dat de DGA een werknemer is van de B.V. maar dat de DGA een zelfstandige is. Hetzelfde begrip betekent iets anders in verschillende wetten.

Zo gaat het ook met gegevens. Wat uw adres is voor de gemeente hoeft voor de Belastingdienst nog niet het hoofdverblijf te zijn. Meestal wel, maar het hoeft niet. Ook voor de huurtoeslag kent artikel 9 zogenaamd 'onjuiste inschrijving in de Gemeentelijke BasisAdrministratie'. In die gevallen kan de uitvoerder van de Huurtoeslag bepalen dat er wel of geen bewoning was door de persoon en dat deze daarom juist wel of niet meegerekend moet worden tot het huishouden.

Een verschillende wet geeft een verschillende context waardoor er verschillen kunnen en MOETEN bestaan tussen de gegevens. Gelukkig zie ik de reacties hieronder die op een dergelijk iets duiden. Jammer dat de Algemene Rekenkamer hier volledig aan voorbij is gegaan.

De verplichting waar Dirkjan op doelt is compleet verzonnen door de uitvoerders van het programma Stelsel van Basisregistraties. Lees de wet er nog eens goed op na. Daarin staat alleen: als een overheid een gegeven niet kent of als een overheid zich realiseert dat haar gegeven fout is, dan moet het de basisregistratie raadplegen en mag het gegeven dan niet aan de burger of ondernemer vragen. Dat is heel wat anders dan die absurde uitdrukking "verplicht gebruik". Dat staat niet in de wet en is geheel onuitvoerbaar.

Dankzij deze foute uitrol van het programma, zijn inderdaad veel overheden bezig om ten onrechte te hanteren terwijl er afgeweken had moeten worden. Ik maak het programma al jaren opmerkzaam op deze weeffout. Echter, het programma bleek niet in staat of zelfs niet te begrijpen hoe fout deze benadering van gegevens (en wetgeving) in feite is.
Door Dirkjan Klip (Onderzoeker) op
Ik wil als onderzoeker van de Algemene Rekenkamer graag even kort reageren op onderstaande twee reacties. In ons rapport laten we o.a. zien dat er in toenemende mate gegevens uit basisregistraties worden verspreid naar andere overheidsorganisaties. Overheden zijn ook wettelijk verplicht om gegevens uit basisregistraties te gebruiken. Dit hergebruik van gegevens levert in onze ogen voordelen op, maar in ons rapport wijzen wij ook op de nadelen voor burgers. Zo worden ook “onjuiste” gegevens verspreid naar andere organisaties met vervelende consequenties voor de betreffende burger. Consequenties die ook erg lastig te corrigeren blijken te zijn en waarbij een burger onnodig geconfronteerd wordt met de achterliggende gedecentraliseerde structuur van het stelsel van basisregistraties.
We zijn daarom van mening dat de positie van de burger op dit aspect versterkt moeten worden. Verder vinden wij dat de coördinerende rol van BZK versterkt moet worden om te kunnen profiteren van de voordelen die het stelsel van basisregistraties biedt. Hiermee zeggen we dus niet dat alles centraal geregeld moeten worden.
Graag nodig ik iedereen uit om het hele rapport te lezen: http://www.rekenkamer.nl/Publicaties/Onderzoeksr …
Door Dick Kaas (senior adviseur ICT) op
Reagerend op de tekst hierboven kan ik me helemaal vinden in de reactie van Peter Westerhof. Maar ik wil ook het verhaal van de rekenkamer nog wel helemaal lezen. Verder:
- het lukt niet om in een model (de basisregistraties) de gehele werkelijkheid onder te brengen. (dat is o.a. gebleken bij de BAG) Probeer dat dan ook niet
- nog meer centraal doen waar men nog verder van de werkelijkheid afstaat gaat probleem niet oplossen.
- misschien toch weer terug naar vraagstelling 'wat is het probleem', hoe lossen we het op en misschien is het wel goed om in te erkennen dat je niet alles in het systeem kunt onderbrengen en na te denken hoe je daar mee om wilt gaan.
Door Peter Westerhof op
De basisregistraties zijn volledig losgeraakt van de oorspronkelijke doelstelling, zoals deze terug te vinden is in het - nog steeds van kracht zijnde !! - Besluit Informatievoorziening Rijksdienst (Besluit IVR 1990).
Geen hond die het Besluit IVR nog kent, laat staan behoefte heeft zich eraan te houden.
Kennelijk ook de Algemene Rekenkamer niet.

"Het rechtzetten van dergelijke problemen [-] moet op overkoepelend niveau, maar daar zijn juist geen voorzieningen voor." Integendeel, dat regelt het Besluit IVR al, maar dat hebben de onderzoekers kennelijk niet begrepen. Zij adviseren een stelselwet.

"De onderzoekers bevelen aan hiervoor een 'gezaghebbend centraal meldpunt' bij de Nationale ombudsman op te zetten." Hetgeen dus regelrecht in strijd is met geest en tekst van het Besluit IVR.
Een dergelijke aanbeveling doen terwijl de overheid toch al berucht slecht is in regievoering, dat is toch wel bij voorbaat een enquete over jezelf afroepen.

Juist de samenvoeging van basisregistraties - zie http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/digitale … - concentreert alle manco's bij de burger. Terwijl de decentrale aanpak van de basisregistraties nu juist bedoeld was die burger te beschermen. En in één klap is ook het ambtelijk probleem van het 'koppelen van bestanden' uit de wereld geholpen.

"Voor fraudebestrijding biedt het stelsel van basisregistraties grote mogelijkheden,"en "Het fragmentarische karakter van de huidige aanpak staat een goede fraudebestrijding in de weg.". Daar komt de spreekwoordelijke aap uit de mouw.
"terwijl de bewijslast wel bij de burger ligt.", is wel zacht uitgedrukt en riekt indringend naar aantasting van de grondwet.
Toch makkelijk als je nog nooit van het legaliteitsbeginsel hebt gehoord.
Minister 'Een beetje integer' Plasterk onderschrijft dit sterk staaltje incompetentie dat men van de Algemene Rekenkamer niet zou verwachten.