of 58959 LinkedIn

'Open source kan gegijzelde gemeenten bevrijden'

Open source software is een goede optie voor gemeenten die ontevreden zijn over de prijs en de kwaliteit van hun software, dat stelt PvdA-kamerlid Astrid Oosenbrug.

Open source software is een goede optie voor gemeenten die ontevreden zijn over de prijs en de kwaliteit van hun software, dat stelt PvdA-kamerlid Astrid Oosenbrug. De voormalige systeembeheerder denkt dat open source en open standaarden gemeenten kunnen bevrijden van de huidige leveranciers, die volgens haar te veel macht hebben over hun klanten. 

'Situatie al jaren aan de gang'
Uit onderzoek van NRC en 
Reporter Radio werd onlangs duidelijk dat veel gemeenten zich gegijzeld voelen door hun softwareleveranciers, die met tariefsverhogingen maximaal gebruikmaken van een disfunctionele markt. Volgens Oosenbrug is de situatie ‘al jaren aan de gang’. Ze maakt zich al langere tijd hard voor open standaarden en open source-toepassingen, met als grootste resultaat een aangenomen motie in april, waardoor de regering bij aanbestedingen verplicht wordt om de voorkeur te geven aan open source. 

Meer kans voor open source 
Oosenbrug bespeurt dat gemeenten door hun ontevredenheid zoekende zijn naar alternatieven voor hun huidige software. ‘De kansen voor open source nemen toe, zeker nu de regering er voorkeur aan geeft. Bij gemeenten vindt men wel eens dat de kamer zich er niet mee moet bemoeien, maar ik heb zelf ook in de gemeenteraad gezeten. Niet iedere bemoeienis vanuit Den Haag is per se slecht of negatief, maar juist ondersteunend.

Open source goede optie voor gemeenten
Bij opensourcesoftware is de broncode van software  gepubliceerd en vrij beschikbaar voor het publiek. De software is daarom vrij om te kopiëren, aan te passen en te verspreiden. Met open standaarden zijn de softwarespecificaties tussen samenwerkende toepassingen, diensten, systemen en netwerken in te zien.
Oosenbrug ziet open source en open standaarden als een goede optie voor gemeenten. 'Softwarebedrijven hebben nu met hun producten grip op ze. Wanneer er niet akkoord gegaan wordt met tariefsverhogingen stoppen zij met hun levering, waardoor gemeenten flink in de problemen komen. Met open source kunnen gemeenten bevrijd worden uit de wurggreep. Iedereen kan met open source de gebruikte software inzien en de broncodes bekijken. Zo worden onveiligheden en onhandigheden snel opgespoord.' Vanuit iedere hoek kijken gebruikers met expertise mee, waardoor de software up-to-date blijft en er makkelijk goedkope oplossingen gevonden kunnen worden, vertelt Oosenbrug. 'Er ontstaat een veilige omgeving waarbij bijvoorbeeld ethische hackers een grote rol kunnen spelen.'


Open standaarden

Gemeentewebsites worden regelmatig aangevallen en zijn soms zo lek als een mandje. Daarom pleit Oosenbrug naast open source ook voor open standaarden. ‘Van de 360 gemeenten voldoen er slechts dertig aan de standaarden voor een goede toegankelijkheid. Met open source en open standaarden kun je van dit soort problemen afkomen.’ Oosenbrug vindt dat er één template voor websites moet komen waarmee gemeenten aan alle standaarden voldoen. 'De rest van een website is dan naar eigen gemeentelijke voorkeur in te vullen.'

Investering verdient zichzelf terug
Open source en open standaarden betekenen een flinke investering, maar die verdient zichzelf terug, zo denkt Oosenbrug. 'Het best werkende aanbod wint bij aanbestedingen. Alles wordt gecontroleerd op prijs en kwaliteit door de gebruikers zelf. Nu zitten gemeenten in het land der blinden, waar eenoog koning is en moeten ze steeds meer betalen. Met open source wordt software veiliger en goedkoper. De overheid moet open source niet als een straf ervaren maar als een mogelijkheid.'

Gemeente Ede
Er zijn diverse gemeenten die stappen hebben  gemaakt met open source. Zo heeft gemeente Ede flink kunnen besparen. Er werd na de overstap bijna tien keer zo weinig uitgegeven aan softwarelicenties als vergelijkbare gemeenten. De totale ICT-uitgaven lagen mede daardoor een kwart lager dan eerdere jaren.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door mr. Benedikt Marijnen (jurist) op
Verschillende elementen in een artikel die niets met elkaar te maken hebben. "Open source" in verband brengen met de suffe testjes van toegankelijkheid van overheidswebsites..... hoe verward kan je zijn?
Door john jansen (toezichthouder) op
Officieel hebben we in Nederland een democratie. Die is gebaseerd op het uitgangspunt dat de volksvertegenwoordiging het uiteindelijk voor het zeggen heeft.

Dan de praktijk:

In 2002 heeft de Tweede Kamer de motie Vendrik aangenomen over open source software en open standaarden. De motie droeg de regering op om ervoor te zorgen dat in 2006 alle door de publieke sector gebruikte software aan open standaarden moest voldoen en ambitieuze doelstellingen te formuleren voor het stimuleren van open source software in de publieke sector. De regering kan zo’n motie naast zich neerleggen maar dat hebben ze met de motie Vendrik niet gedaan.

In 2004 onstond er vervolgens commotie toen de overheid een exclusieve overeenkomst ter waarde van 147 miljoen euro wilde sluiten met Microsoft. Er was kritiek op het feit dat er geen aanbesteding werd gehouden en er geen aandacht was voor de motie Vendrik. Ondanks de stevige kritiek, is de overeenkomst in wat aangepaste vorm toch gesloten.

Eind 2007 verscheen dan eindelijk het actieplan Nederland Open in Verbinding. Hierbij werd o.a. vastgelegd dat het Rijk vanaf april 2008 open standaarden moest toepassen en bij gelijke geschiktheid voorrang moest geven aan open source software.

Twee jaar te laat, maar toch… Vanmiddag is er een spoeddebat in de Tweede Kamer over de aanbesteding “GOUD”. In deze aanbesteding wordt feitelijk geen ruimte gelaten voor andere software dan die van Microsoft en worden de open standaarden weer op de lange baan geschoven.

Het parlement wordt hiermee voor de tweede keer voor schut gezet en je zou verwachten dat ze nu eens een keer op haar strepen gaat staan. Zo niet dan is er eigenlijk weinig verschil tussen onze parlementaire democratie en een bananenrepubliek.

Door Marty (IT Manager) op
Sorry. Mijn vorige bericht had betrekking op de laatste reactie van Hans (i.p.v. die van Paul).
Door Marty (IT Manager) op
Toch nog even een reactie op de laatste reactie van Paul:
Het aangehaalde punt van koppelingsproblemen is nu net het snijvlak tussen verschillende leverancier waar KING (Kwaliteits Instituut Nederlandse Gemeente) de regie dient te nemen, en ze ook wel doen, steeds meer. Zij proberen, in overleg met gemeenten en leveranciers, standaarden te bepalen om vervolgens alle leveranciers op de gemeentelijke markt te verplichten deze standaarden te hanteren (zie KING Compliancy Monitor).

Onze organisatie gaat binnenkort, in december, aan de slag met de implementatie van de Zaak-DMS Services (KING standaard) tussen ons zaaksysteem, het DMS, later nog de sjabloon-/document generator en een back office-applicatie voor Vergunningen. Alle vier de genoemde applicaties zijn van een verschillende leveranciers maar zijn volledig compliant met de genoemde KING standaard. De oriënterende gesprekken,waarbij alle partijen gelijktijdig aan tafel zaten, zijn voortvarend verlopen en ik heb er daardoor alle vertrouwen in dat dit een succes wordt. Overigens staat op dit moment van die vier applicaties alleen het zaaksysteem in de cloud.

Dat het ontwikkelen van standaarden soms lang op zich laat wachten, voor het gevoel soms veel te lang, is een feit al mag ook wel duidelijk zijn dat dit ingewikkelde en zeer intensieve trajecten zijn.
Door Albert van Nuil (verandermanager / coach / adviseur) op
Hans en Marty en in het verlengde daarvan ook Paul slaan de spijker op de kop. Ik deel de meningen en nuanceringen en heb daar inhoudelijk weinig aan toe te voegen. Wat ik wel wil toevoegen is dat het niet alleen gaat om ICT, maar ook om het nemen van verantwoordelijkheid en het durven maken van keuzes. Alles is zo ingewikkeld gemaakt en voorzien van vele uitzonderingen en details die tot een doel op zich zijn gemaakt. Geen wonder dat er slechts een handjevol leveranciers zijn die de programmatuur nog kunnen onderhouden. Focus op de kerndoelen levert al heel wat op. Gemeenten kunnen dat niet alleen, de landelijke overheid is zelf aan zet.
Door Paul Prooij (zelfstandig IT-Professional) op
Door Hans en Marty is eigenlijk alles al gezegd, ik sluit me daar volledig bij aan. Open standaarden en open source prima! Maar laat gemeenten dan eerst eens standaardiseren op hun primaire business processen en bijbehorend data model en niet denken dat ze allemaal uniek zijn dat levert veel meer op. Misschien is het zinvol wanneer de Rijks CIO Hans Wanders een paar gast college's geeft aan de leden van de tweede kamer. Wellicht dat er dan iets zinnigs gezegd gaat worden en we niet meer op die onzin hoeven te reageren.
Door Hans op
Marty, ik vrees dat de cloud niet echt gaat helpen om te ontsnappen uit de gijzeling want ook in de cloud zullen applicaties met elkaar gegevens moeten uitwisselen. Alleen als je alle applicaties bij een van de twee afneemt (in de cloud of op eigen servers) mag je er van uitgaan dat er geen koppelingsproblemen zullen optreden. Maar als zaaksysteem, CMS en DMS van andere leveranciers komen (en dat is meestal zo) blijft het probleem bestaan. Ook in de cloud.

Die cloud houden we overigens niet tegen want ook bedrijven en andere instellingen in Nederland en ver daarbuiten stappen en masse over van eigen servers naar de cloud. De Nederlandse gemeenten konden de PC en het internet ook niet tegenhouden. Maar in de cloud neemt de afhankelijkheid van de leverancier nog verder toe. Dat vereist betere contracten met meer rechten voor de gemeente en meer plichten voor de leverancier en bovenal dat gemeenten meer op hun strepen gaan staan.
Door Marty (IT manager) op
Ik sluit mij volledig aan bij Hans. In het verhaal van PvdA-kamerlid Astrid Oosenburg is de klepel (haar verhaal) wel zo ver van de klok (de werkelijkheid) dat het nooit gaat klinken als een klokje. Jammer! Hans beschrijft duidelijk waar open source in de praktijk goed toepasbaar is, en waar dus besparingen te realiseren zijn, en waar (nog) niet (GBA, BRP, BAG, BRK, etc.). Verder moeten overheden steeds meer gaan nadenken over het feit of het ICT-beheer wel onderdeel uitmaakt van de core-business van de organisatie. De ontwikkelingen gaan de laatste tijd steeds meer richting de cloud waar standaard werkplekken op basis van gebruik, en tegen standaard tarieven, af te nemen zijn. Daarmee vervalt nagenoeg de hele discussie over 'dure' licenties, maar wordt wel een hoge mate van betrouwbaarheid, continuïteit en flexibiliteit geïntroduceerd. De nieuwe vorm van ICT bij overheden die dan ontstaat, zeg maar ICT 2.0, zal meer gericht zijn op informatievoorziening, kwaliteit van gegevens, informatiebeveiliging, privacy, dienstverlening (intern en extern), samenwerking en gegevensuitwisseling. Overigens is de meest logische stap na de desktop of werkplek uit de (private) cloud om ook de strategische applicaties zoals voor de GBA, BAG, etc. uit de cloud te gaan afnemen in de vorm van SaaS: Weg discussies over niet werkende applicaties of koppelingen, leverancier regel het maar. Dit vraag wel meer aandacht voor de opdracht, de rol van opdrachtgever, relatie met leverancier, overeenkomst en/of SLA.

De klachten in de gijzelingsrapportage zijn overigens maar gedeeltelijk gegrond. Voor het onderzoek is Jan en alleman, die ook maar enigszins het speelveld raakt, geïnterviewd en worden vele 'problemen' aan de leveranciers toegeschreven zonder eerst zelf eens kritisch in de eigen keuken te kijken (zelf geen eigen toekomstvisie, geen vernieuwingen, niet tijdig inspelen op ontwikkelingen, geen innovatie, zelf niet kritisch op leverancier, etc.).

De ervaringen met een leverancier als Centric zijn dat ook zij meedenken in kostenbesparing. Zo is een aantal jaren geleden vanuit die leverancier de mogelijkheid geboden om hun databases op Oracle op het veel goedkopere Linux-platform (open source en Intel-processor), in plaats van op het veel duurdere HP-UX-platform, te laten draaien. En sinds dit jaar wordt zelfs door deze leverancier in samenwerking met Oracle een speciale, maar veel goedkopere, variant van een Oracle-licentievorm aangeboden.
Door P.J. Westerhof op
Brenno de Winter : "Meeste gemeenten negeren open standaarden" (http://webwereld.nl/open-source/41355-meeste-gem … O.a. :
* "slechts vijf procent probeert pro-actief open standaarden en open source in te voeren"
* "Diverse ambtenaren is de afhankelijkheid van enkele leveranciers een doorn in het oog. Zo krijgen vooral Centric en Getronics PinkRoccade kritiek te verduren, omdat het migreren naar andere oplossingen nagenoeg onmogelijk zou zijn."

Dat was 2009.
We zijn nu 6 jaar verder.

Het Exitrapport NOiV van december 2011 stelde "dat het nog mankeert aan open standaarden en open source bij de overheid." (http://webwereld.nl/open-source/55537-exitrappor …
Dat is 4 jaar geleden.

Hoe lang blijven gemeenten nog 'excuses' verzinnen?
Door Hans op
PvdA-kamerlid Astrid Oosenbrug zou zich eerst moeten verdiepen in het onderwerp alvorens een boodschap te verkondigen waaruit blijkt dat ze de klok heeft horen luiden maar niet weet waar de klepel hangt.

Open source is een prima alternatief voor software die op een wereldschaal wordt gebruikt zoals Linux en LibreOffice/OpenOffice. Dan kun je vertrouwen op een omvangrijke community met ervaren softwarebouwers die belangeloos werken aan het verwijderen van onveiligheden en onhandigheden uit die software.

De klachten in de gijzelingsreportage van Reporter en de berichtgeving in NRC gaan vooral over toepassingen als GBA/BRP, BAG, OZB en software voor het berekenen van uitkeringen. Op die gebieden hebben de twee leveranciers een dominante machtspositie ontwikkeld. Als voor die toepassingen open source beschikbaar zou zijn, zou menig gemeente het contract met de monopolisten direct opzeggen. Dergelijke open source software is echter niet beschikbaar.

Het artikel verwijst naar het open source succes in de gemeente Ede maar vergeet erbij te vertellen dat dit met name besparingen betreft die zijn bereikt met software die wereldwijd wordt gebruikt door vele duizenden bedrijven en instellingen. Bijvoorbeeld software voor de besturing van een computer en software voor tekstverwerking en spreadsheet. Voor de GBA/BRP, BAG, OZB en software voor het berekenen van uitkeringen is ook voor gemeente Ede geen open source beschikbaar en is Ede aangewezen op PinkRoccade en Centric (of kleine specialisten als Procura, Vicrea en Gouw).

Zodra Oosenbrug onze gemeenten ook de weg kan wijzen naar GBA/BRP, BAG, OZB en software voor het berekenen van uitkeringen, voegt zij iets toe aan het oplossen van de gijzelingsproblematiek. Tot de tijd kan zij beter haar mond houden.