of 59221 LinkedIn

Digitaal Verantwoorde Overheid: Wie wordt de digitale Drees?

Reageer

Vorig jaar introduceerden we het begrip DVO: Digitaal Verantwoord Ondernemen.  Met de recente stellingname van minister Asscher over de toekomstige ‘baanloze’ samenleving door automatisering, en het PvdA-voorstel over een ‘data-wet’ is DVO een actueel onderwerp voor de (digitale) overheid. In een serie artikelen wordt Digitaal Verantwoord Ondernemen vanuit overheidsperspectief behandeld. Het eerste deel keek naar de impact van een mogelijke schoksgewijze transitie, dit tweede artikel kijkt naar de optie van een meer geleidelijke verandering.

De Nederlandse overheid heeft decennialang internationaal vooropgelopen als het gaat om sociale zekerheid, met bijvoorbeeld de AOW, WAO en de ontslagbescherming. Sociale wetgeving werd geformuleerd om maatschappelijke problemen op te lossen. Burgers die om wat voor reden dan ook niet mee kunnen (of konden) komen kregen op die manier een extra steun. De afgelopen jaren zien we echter dat diverse zekerheden stapsgewijs worden afgebouwd. En dat de ontwikkeling van onze maatschappij – economie en technologie voorop – lijkt te zorgen voor een nieuw maatschappelijk paradigma van zelforganiserende burgers die lokaal en projectmatig sociale problemen oplossen in plaats van centraal en procesmatig.

 

Digitale Drees

De ontwikkelingen gaan zo snel en leiden tot zo’n ingrijpend ander wereldbeeld, dat niet iedereen de impact van onderwerpen als social media, big data, en steeds slimmere apparaten overziet. Duidelijk is dat ze allemaal een ICT-component bevatten. En dus zorgt ICT voor andere manieren van samenleven, beslissingen nemen, criminaliteit en hulpverlening. De vraag is dan of de Nederlandse overheid ook hierin problemen ziet die ze vanuit het perspectief van de verzorgingsstaat zou willen aanpakken. Wie van de huidige Nederlandse politici gaat ervoor om over dertig tot veertig jaar te worden gezien als de ‘digitale Drees’?

Welke rol kan de overheid aannemen om ICT-problematiek op te lossen, of in elk geval te verminderen als burgers en bedrijfsleven daar zelf niet uit komen? DVO benoemt een aantal onderwerpen die wat ons betreft prominent op de agenda van de overheid moeten staan. In dit artikel benoemen we de overheid en (digitale) zekerheid. In een slotartikel schrijven we nog  over de overheid en de digitale infrastructuur.

 

Big data en ethiek

Analyse van steeds meer of complexere (big) data kan leiden tot sociaal onwenselijke effecten en daarmee tot ethische vraagstukken. Wat gebeurt er met onze maatschappelijke cohesie en solidariteit als overheid en bedrijfsleven de inzichten uit big data te ver doorvoeren? Een wettelijk kader is nodig om burgers daar tegen te beschermen. De contouren hiervan zien we bijvoorbeeld al bij zorgverzekeraars, die te maken hebben met de verzekerplicht. Wellicht kan de overheid vergelijkbaar met de Wet Arbeid Ongeschiktheid een Wet Digitale Ongeschiktheid opstellen om een vangnet te bieden aan burgers die anders tussen de mazen van het digitale net vallen.

In de film Minority Report (2002) worden mensen gearresteerd (en veroordeeld) op basis van misdaden die ze nog moeten plegen. Wordt dit straks met behulp van big data realiteit voor ons? Wordt het Wetboek van Strafrecht straks vervangen door een Algoritme van Strafrecht? Wat vinden we als maatschappij hierin wel of juist niet acceptabel? Hier bewust over nadenken en ons niet laten overvallen door de technologische middelen die ons ter beschikking komen is het minste dat we kunnen doen. Een doorlopende campagne om de Nederlandse burger hiervan bewust te maken is gewenst.

 

Digitale (on)vaardigheid

De maatschappij vraagt steeds meer digitale vaardigheden van burgers om deel te blijven nemen. Dit geldt ook voor diensten van de overheid aan burgers. Wat als de functionaliteit van digitaliteit in de maatschappij zodanig wordt, dat een burger die dat niet meer bij kan houden buiten de boot valt? Welke verantwoordelijkheid neemt de overheid op zich om deze burger op te leiden en te her integreren? Het UWV kan bijvoorbeeld een taak krijgen om de digiloze burger te begeleiden. Dan moet je wel bepalen wanneer iemand daarvoor in aanmerking komt. Kun je definiëren wanneer iemand digibeet is? De overheid zou mensen die daar aan ‘lijden’ moeten beschermen. Is een leeftijdsgrens hier op zijn plaats, net zoals bij de AOW? Er zou op zijn minst nagedacht kunnen worden over een Digitale Ouderdoms Wet?

 

Zeggenschap over je eigen data is een grondrecht

Als bedrijven en overheden alles van je weten, dreigt het risico dat burgers hun zeggenschap verliezen over die gegevens. Hoe beschermt de overheid daarbij de burger? We profileren ons steeds meer digitaal. We hebben profielen op Instagram, Twitter, LinkedIn, tot een paar jaar geleden wellicht op Hyves of Plaxo. En die profielen bevatten inhoud. Ons gedachtengoed, onze foto’s, onze gesprekken met vrienden en familie. Consumenten worden zich steeds bewuster van de waarde van die inhoud. Met de aanstaande Europese Privacy Verordening en de Nederlandse ‘meldplicht datalekken’ werken overheden aan betere spelregels om burgers houvast te geven.

 

De belastbaarheid van arbeid is eindig

Als wij ons werk steeds meer automatiseren en robotiseren, dan betekent dat iets voor de mate waarin we over tien of twintig jaar werken. Recente cijfers van Deloitte geven aan dat er de komende decennia wereldwijd miljoenen banen verdwijnen door de robotisering van onze samenleving. Dat heeft potentieel grote impact op de inkomsten uit loonbelasting en dus op het verdienmodel van de overheid. Wellicht wordt het tijd voor een belasting op digitaliteit in plaats van arbeid. En hoe gaan al die mensen hun tijd besteden als ze niet meer (hoeven te) werken? Levert dit een vergroot risico op voor maatschappelijke onrust of zoeken ze juist naar een andere invulling van hun ‘werk’dag waarmee ze zich veel meer kunnen ontplooien? De overheid moet nu al nadenken over deze scenario’s.

 

Wat is uw mening?

In dit artikel vindt u overheid gerelateerde thema’s en voorbeelden met een digitaal karakter. Wij zijn ervan overtuigd dat een overheid hier een beter antwoord op formuleert vanuit een integraal DVO- beleid. ‘Integraal’ wil zeggen: met aandacht voor alle relevante inhoudelijke aspecten: techniek, organisatie, de mens, processen. Maar ‘integraal’ wil ook zeggen: onder het expliciete label van DVO. We zijn benieuwd naar uw ervaringen en horen graag welke aspecten u herkent en wat voor u relevant is.

 

Door Michiel Croon

Michiel Croon is ruim 19 jaar consultant bij KPN Consulting. Hij helpt klanten met het meetbaar maken van hun organisatie en het digitaliseren van processen. Hij is creatief in saaie onderwerpen. michiel.croon@kpn.com 

                     


Wat is Digitaal Verantwoord Ondernemen (DVO)

Elke organisatie doet tegenwoordig iets met DVO, ook als het niet zo genoemd wordt. Het gebruik van deze term kan (analoog aan het gebruik van de term MVO) helpen om mensen en organisaties te laten beseffen dat ICT en overheid gerelateerde onderwerpen (vaak) veel meer met elkaar te maken hebben dan op het eerste gezicht het geval lijkt te zijn. Op die wijze helpt het expliciete gebruik van de term DVO om mensen elkaar te laten helpen, discussie te vergemakkelijken en het onderwerp ‘ICT’ toegankelijker te maken. Door het expliciet gebruiken van de term DVO realiseren een servicedesk medewerker, security officer en e-business manager zich beter dat hun werk met elkaar te maken heeft.


DVO gaat over het creëren van toegevoegde waarde met digitale technologie, het voldoen aan relevante wet- en regelgeving, het investeren in digitale vaardigheden van de burger
en consument, het transparant en effectief communiceren over de eigen organisatie op interne en externe digitale platformen, en het gaat over het integer omgaan met inzet, gebruik en opslag van data en technologie.


 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

 

Afbeelding 

KPN Lokale Overheid

Röntgenlaan 75 2719 DX Zoetermeer

Postbus 19535, 2500 CM Den Haag

070 – 343 69 00

kpnlokaleoverheid.nl

info.lokaleoverheid@kpn.com

 

Meer nieuws

Whitepapers

Afbeelding

 

‘Alleen door kennis uit te wisselen, komen we samen verder,’ stelt José Brenninkmeijer in deze eerste uitgave van Minds, het nieuwe magazine van KPN Consulting. ‘Met mooie voorbeelden brengen we de nieuwe wereld tot leven. Laat je verrassen door slimme tools en gadgets en inspireren door bijzondere samenwerkingen.’

 

Bekijk het online magazine hier 

Is de BIG al ingeburgerd in uw informatiebeveiliging?

Afbeelding

Afbeelding

Aansluiting op digikoppeling-Generieke Berichten Platform

Lokale overheden veranderen

Afbeelding

Bloggers