of 59045 LinkedIn

Verhalen vertellen

Verhalen vertellen. Hoe kun je het begrip over dat geheel aan veranderingen aan anderen overbrengen?

De laatste jaren wordt via ‘storytelling’ de ontwikkeling om ons heen in een logisch kader geplaatst. Zo’n verhaallijn is nodig omdat niet meer één enkel ding om ons heen verandert, maar heel veel nieuwe zaken tegelijkertijd. Hoe kun je het begrip over dat geheel aan veranderingen aan anderen overbrengen? Het antwoord is storytelling; het in een verhaal aangegeven wat er verandert, maar daarbij tegelijkertijd ook de consequenties van die veranderingen schetsen.

In een verhaal spelen meestal de volgende vragen een rol: Hoe is het begonnen? Wat gebeurde er toen? Hoe liep het af? Bij storytelling wordt vooral gekeken naar de wijze waarop die verhalen worden verteld. De verteller legt een verband tussen het verleden, het heden en de toekomst. En dat doet hij vanuit een bepaald perspectief of gezichtspunt en neemt in het verhaal ook zelf een positie in.

 

Narratief
Er zijn verenigingen en conferenties die zich richten op de ‘kunst van het verhalen vertellen’. Er zijn zelfs opleidingen op dit gebied, een teken dat er toenemende belangstelling voor is. Mensen zijn van oudsher verhalenvertellers. Zo werden in het verleden ook de verhalen over goden en mythes generaties lang doorverteld. Het past bij de wijze hoe wij als mens ons graag laten onderwijzen, informatie opnemen en onthouden.

 

Het woord narratief komt van het Latijnse woord ‘narrare’ – vertellen – en ‘narratio’ dat verhaal betekent. Een narratief is in principe een gestructureerd verhaal waarin ervaringen, problemen en/of oplossingen worden besproken. De kern van een verhaal is dat iedereen zich een voorstelling ervan kan maken in zijn eigen belevingswereld. Maar het kan naast inhoudelijke en feitelijke informatie, ook morele keuzen meegeven. En kan een richting duiden van veranderingen die plaatsvinden zonder daarover exacte informatie te hebben.

 

Verhaaltrends
Er zijn verschillende typen narratieven. Zo kan de verteller vanuit de ik-persoon zijn eigen ervaringen vertellen, wat hij geleerd heeft en welke adviezen hij de toehoorders kan meegeven. Ikzelf gebruik ook vaak deze verhaaltrend als ik vanuit eerdere ervaringen soortgelijke problemen of uitdagingen ben tegengekomen. Die déjà vu komt bij mij de laatste tijd steeds vaker voor. Dat komt enerzijds door mijn leeftijd, maar anderzijds zijn heel veel nieuwe uitdagingen niet zo nieuw als het soms lijkt.

 

De bekende lezing van Steve Jobs is een vaak aangehaald voorbeeld als men het begrip storytelling wil introduceren. Met een verhaal kun je zelf grip krijgen op een ingewikkelde wereld, maar dat ook aan anderen overdragen. Verhalen sluiten naadloos aan bij hoe ons brein informatie opslaat en onthoudt. Mensen kunnen verhalen naderhand vaak beter vertellen dan dat zij dat met concrete informatie moeten doen. De context, het gevoel tijdens het horen en de nieuwsgierigheid naar het einde van het verhaal, bieden emotionele herinneringen. Deze zijn belangrijk om de ‘boodschap’ van het verhaal te herinneren.

 

Persoonlijk
Elk verhaal is persoonlijk. Al is het een verhaal van een ander, je moet er je eigen inspiratie en conclusies aan verbinden. Het vertellen van verhalen is vaak zinvol als bestaande overgeleverde mythen niet meer voldoen. Als proces en organisatie door toepassing van nieuwe techniek, op totaal andere wijzen veel beter kunnen worden ingericht. Als het ware een resetknop in te drukken en vanuit een nieuwe nul-situatie te vertellen hoe met nieuwe techniek een proces, een organisatie, een economie, een maatschappij zou kunnen worden ingericht.

 

Zeker in huidige organisaties hebben professionals een grote mate van autonomie. Zij laten zich niet makkelijk sturen en hebben hun eigen verworven ervaring als ijkpunt voor hoe zij – en de organisatie er omheen – moeten functioneren. Door met verhalen te vertellen hoe het anders kan, hen uit te nodigen in die verhalen hun eigen gedachten en vragen in te brengen én daarmee een nieuwe versie van het verhaal maken, is acceptatie van een nieuwe werkelijkheid mogelijk. Zodra een verhaal enige vorm van acceptatie krijgt, wordt het vaak het begin van iemands eigen verhaal. Dat kost tijd en herhaling, vraagt acceptatie en veel reflectie, maar leidt uiteindelijk naar een nieuw beeld voor de toekomst.

 

Toekomstverhalen
De laatste jaren ben ik steeds vaker verhalen aan het vertellen over de veranderingen in onze informatiewereld. Het beeld van hoe we de afgelopen twintig jaar onze ICT hebben ingericht en uitgevoerd, is aan vernieuwing toe. Nieuwe mogelijkheden komen beschikbaar en die zijn soms onbekend en daarom ook best eng. Dat vraagt veel verhalen over hoe die nieuwe wereld eruit zou kunnen zien. En verhalen dat het vroeger, in gelijksoortige situaties, eigenlijk ook op die wijze veranderd is.

 

Deze déjà vu’s geven houvast voor herkenning; dat wat nu gebeurt niet uniek en eng hoeft te zijn. Maar dat wél voor elke organisatie een eigen nieuwe wereld moet worden gebouwd. Iedere organisatie is uniek, ondanks dat veel techniek is gebaseerd op dezelfde bouwstenen. Het grootste belang is dat het nieuwe toekomstbeeld op een gegeven moment het persoonlijke toekomstbeeld van de organisatie wordt.

 

Creatieve destructie
Het leuke aan verhalen vertellen is ook dat je geen algemene oplossing voor iedereen voorhanden hebt. Je ratelt niet een standaardverhaaltje af en hoopt dat de ander zich hierin herkent. Je schetst verandering, nieuwe mogelijkheden, maar ook noodzakelijke activiteiten die uitgevoerd moeten worden als je die weg inslaat. Bij vernieuwen hoort ook het opruimen van het oude. Creatieve destructie of creatieve vernietiging is het proces van voortdurende innovatie, waarbij succesvolle toepassingen van nieuwe technieken de oude vernietigen.

 

Oorspronkelijk komt dit begrip van socioloog en econoom Werner Sombart, die zich onder andere baseerde op de theorieën van Karl Marx. Het idee is later door marktgerichte neoliberale economen zoals Joseph Schumpeter overgenomen en als basis benoemd voor economische groei. Technische innovatie is volgens hen de enige manier waarop de welvaart kan toenemen. Tegelijkertijd zagen zij niets in het ongericht geld in de economie pompen, om groei te bevorderen. Iets waar onze centrale banken helaas wel nog steeds in geloven en wat – mijns inziens – nog steeds geen resultaat heeft opgeleverd.

 

Wiens verhaal telt ?
Wie schrijft, die blijft’, is een bekende spreuk waar bloggers als ik zeker in geloven. Spreuken zijn er ook voor verhalenvertellers zoals ‘Wie verre reizen doet, kan veel verhalen.’ Maar ook de spreuk ‘Verhalen zijn de software voor de geest’, is een aardige. Verhalen geven de mogelijkheid een complexe ontwikkeling in een eenvoudige verhaallijn aan anderen duidelijk te maken. Het gevaar is dat een meeslepend verhaal, zelfs als het feitelijk onjuist is, emotioneel meeslepender kan zijn dan een droge voordracht van de waarheid. Dus geniet van de storytellers, maar zoals D.H. Laurence eerder zei: ‘Vertrouw nooit de verteller, vertrouw het verhaal.’ Als dat logisch en realistisch is, geeft dat een mooie basis om gewenste veranderingen te stimuleren.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

AfbeeldingDell EMC Computer Systems (Benelux)

Edisonbaan 14 B

3439 MN Nieuwegein

www.netherlands.emc.com

www.datacentered.nl / www.emcblog.nl

netherlands@emc.com 

Afbeelding Afbeelding Afbeelding 

Meer nieuws

Afbeelding

 

 

Equalit: Samenwerkingsverband meerdere gemeenten

Bloggers