of 59054 LinkedIn

Nederland mijlenver achter met privacywetgeving

AfbeeldingAfgelopen week liet het Kabinet middels een persbericht weten dat het heeft besloten dat het brief-, telefoon- en telegraafgeheim in de Grondwet wordt aangepast aan de moderne tijd. Dat wordt 43 jaar na het versturen de eerste e-mail ook wel een beetje tijd. Nadat e-mail gedurende de jaren negentig voor het grote publiek populair werd, had de wetgever natuurlijk al lang het een en ander moeten regelen. Dat had veel privacy-discussies en onzinnige wetgeving kunnen voorkomen.

Maar beter laat dan nooit. Want het is natuurlijk ongelofelijk vreemd dat alle digitale communicatie die wij met elkaar hebben in principe onbeschermd is. We hebben in Nederland geen algemene ‘wet op de privacy’. Er zijn diverse wetten die elk een bepaald aspect van de privacy in Nederland regelen. De belangrijkste en meest bekende wet is de Wet Bescherming Persoonsgegevens, die regelt onder welke voorwaarden persoonsgegevens mogen worden verwerkt.

 

Persoonsgegevens
Persoonsgegevens zijn alle gegevens waarmee iemand kan worden geïdentificeerd. De bekendste zijn natuurlijk naam en adresgegevens. Maar e-mailadressen zijn ook persoonsgegevens omdat ze eveneens herleidbaar zijn tot een bepaald individu. Dus het zomaar publiceren van e-mailadressen is niet toegestaan. Ook je IP-adres waarmee je toegang tot het internet krijgt, is derhalve een persoonsgegeven. Want, weliswaar met hulp van je provider, is dat te herleiden tot je naam en adres. Ook foto’s vallen onder deze bescherming, omdat de geportretteerde er tenslotte door te herkennen is.

Maar voor de bescherming van de ‘inhoud’ van onze elektronische communicatie is weinig geregeld. Ondanks het feit de ‘geest van de wet’ in artikel 13 van de Grondwet die bescherming wel zou moeten bieden. Het probleem is dat het te specifiek in de grondwet staat beschreven: ‘Het brief-, telefoon- en telegraafgeheim is onschendbaar, behalve in gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter’. Daar komt het woord e-mail, sms, online of internet niet in voor. De voorgestelde wijziging is daarom om de bewoording meer algemeen en onafhankelijk van technologie te maken. De geest van de bescherming is belangrijker dan het medium waarop dat gebeurt, nu en in de toekomst.

 

De geest van het briefgeheim houdt in dat de berichten die mensen elkaar toesturen vertrouwelijk zijn. Niemand, ook de overheid niet, heeft het recht die inhoud in te zien. Een uitzondering betreft het geval dat de overheid via de rechter een ontheffing vraagt, bijvoorbeeld als er terrorisme of ander gevaar voor de staatsveiligheid zou zijn. Een terechte ontheffing natuurlijk, die netjes via de rechter wordt geregeld.

De wet zegt niets over de zogenaamde ‘metadata’ van de berichten. Dus de geadresseerde of de afzender. Op een brief kan men op de enveloppe zien aan wie die is gericht en meestal ook door wie die is verzonden, inclusief een datumstempel op de postzegel. Alleen de inhoud is in de grondwet beschermd, niet de enveloppe cq adresgegevens, die worden al via de wet bescherming persoonsgegevens beschermd.

 

Grondwet
Dit heeft tot de discussie geleid of het niet beter is om met deze wijziging de bescherming van metadata ook gelijk in de Grondwet te regelen. De Organisatie Bits of Freedom komt met deze opmerking, evenals het idee om (mede) hiervoor onafhankelijk toezicht te regelen. Het is immers vreemd dat de overheid zichzelf gaat controleren bij verzoeken tot inzage in elektronische communicatie. Reeds in 2012 had een Staatscommissie gevraagd om herziening van de Grondwet op dit gebied. Dat advies was uitgebreider dan uiteindelijk in dit wetvoorstel staat, want deze commissie adviseerde ook artikel 7 (vrijheid van meningsuiting) en artikel 10 (privacy) gelijktijdig aan te passen aan de nieuwe digitale wereld.

 

Helaas is de overheid om onduidelijke redenen op dit moment alleen zover om slechts artikel 13 (het briefgeheim) aan te passen. Jammer, want een grondwetsherziening neemt nogal wat tijd in beslag. Nadat de huidige Tweede en Eerste Kamer dit voorstel hebben aangenomen, moeten de beide Kamers dit voorstel, na de eerstvolgende verkiezingen wederom met twee-derde meerderheid goedkeuren. Pas dan wordt het nieuwe artikel geldig. Dat duurt dus nog wel even.

 

Bewaarplicht adresgegevens
Een ander punt van discussie op het gebied van e-mails is de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Deze wet uit 2009 is gebaseerd op de EU richtlijn voor dataretentie uit 2006 en voorziet in een verplichting voor aanbieders van openbare, elektronische communicatienetwerken en -diensten tot het bewaren van een bepaalde lijst van telecommunicatiegegevens gedurende een bepaalde periode, meestal 6 tot 12 maanden.

 

In datzelfde jaar 2009 bepaalde een Duitse rechter al dat deze richtlijn in strijd was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Later oordeelde een Oostenrijkse rechter dat de bewaarplicht zelfs ongrondwettig was. Intussen heeft het Europese Hof van Justitie deze richtlijn op 8 april 2014 ongeldig verklaard. Dus de van de richtlijn afgeleide wet in Nederland rammelt aan alle kanten en maakt een onnodige en enorme inbreuk op de privacy van miljoenen Nederlanders. Alle reden om die wet zo snel mogelijk buitenwerking te stellen.

 

Vertrouwelijke communicatie is grondrecht
Met Ministerie van Veiligheid en Justitie kijkt intussen de kat uit de boom; enerzijds wil men de verworven ‘rechten’ niet kwijt in het kader van terrorismebestrijding, maar men mag eenvoudig niet elke Nederlander tot verdachte benoemen en bij voorbaat al zijn communicatiegegevens bewaren. Dit is echt de omgekeerde wereld. Men mag pas iemands gegevens bekijken als er gerede verdenking is. En dan mag de rechter beslissen of men inderdaad die gegevens mag inzien.

 

Net zoals Google al door de EU is opgedragen het ‘recht om vergeten te worden’ te respecteren, zo zullen overheden moeten beseffen dat nieuwe techniek geen reden is om de privacy en bescherming van communicatie niet goed te regelen. Zeker niet met de opkomst van Big Data en nieuwe analysetechnieken. Vertrouwelijke communicatie is een grondrecht en is essentieel voor de vrijheid van alle burgers in elk land. Het wordt tijd dat staatssecretaris Teeven doet wat andere landen om ons heen ook doen: direct stoppen met de handhaving en de bewaarplicht terugdraaien.

 

Dit artikel verscheen origineel op www.datacentered.nl

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

AfbeeldingDell EMC Computer Systems (Benelux)

Edisonbaan 14 B

3439 MN Nieuwegein

www.netherlands.emc.com

www.datacentered.nl / www.emcblog.nl

netherlands@emc.com 

Afbeelding Afbeelding Afbeelding 

Meer nieuws

Afbeelding

 

 

Equalit: Samenwerkingsverband meerdere gemeenten

Bloggers