of 58940 LinkedIn

Een basisloon voor elke Nederlander?

Een basisloon voor elke Nederlander? Wat zou onze overheid simpel en klein kunnen worden!

De afgelopen jaren is de discussie weer losgebarsten over de banen die robots zullen elimineren. Deze discussie is niet nieuw: al honderden jaren verandert en vermindert arbeid door nieuwe techniek. Nieuwe technische mogelijkheden leveren ook nieuwe soorten arbeid op, maar die groei is kwantitatief beperkt.

Zo werkte in het verleden een groot deel van de maatschappij in landbouw en veeteelt, nu is daar minder dan 2 procent van onze beroepsbevolking voor nodig. Dat gebeurde ook in de industrie en hetzelfde beeld is nu al te zien in de retail en administratieve wereld.

 

Economische dividend
Het is vanzelfsprekend dat als we arbeid over kunnen laten aan technische systemen, we per saldo minder hoeven te werken. Techniek is een economische investering en die levert ons jaarlijks heel veel toegevoegde waarde op. Wij hebben dus – samen met onze ouders en voorouders – intussen een enorme economie opgebouwd die ons allemaal een jaarlijks rendement c.q. dividend geeft. Dit dividend is van ons allemaal en de waarde die het heeft, zouden we als basisloon aan ieder kunnen geven die daar in het verleden aan bijgedragen heeft.

 

In feite hebben we nu eigenlijk al een soort basisloon, alleen is dat op een zeer ingewikkelde manier opgebouwd via uitkeringen, subsidies en bijslagen. Het nationale inkomen is nog maar voor de helft opgebouwd uit betaalde banen, de andere helft wordt economisch op andere wijze gecreëerd. Kennelijk hoeven we steeds minder te werken om toch dezelfde welvaart te kunnen behouden.

 

Paradox van korter én langer werken
De afgelopen eeuwen is het aantal uren dat wij per week werkten gestaag afgenomen. Maar eind van de jaren negentig stopte die teruggang. Ongeveer tegelijkertijd met de start van de recessie (2001: de IT-bubbel knapt) en later de depressie (2008: banken crisis en 2015: eurocrisis). Maar nu we weer voorzichtig aan een economische opgang zijn begonnen, kan een discussie over verdere werktijdverkorting niet uitblijven. Veel groei wordt immers met steeds minder arbeid gerealiseerd. We kunnen met minder uren werk per week onze welvaart onderhouden en zelfs verder vergroten.

 

In Zweden heeft men sinds dit jaar een 30-urige werkweek ingevoerd. Veel deskundigen zijn het er over eens dat de werkweek een stuk korter wordt als onze economie verder digitaliseert. En dat gaat de komende jaren sneller dan we denken, de nieuwe beschikbare digitale mogelijkheden zullen elke bedrijfstak raken en steeds minder arbeid vragen. Elke sector krijgt zijn eigen Über…

 

Tegelijkertijd worden we steeds ouder. Kinderen die nu worden geboren, zullen statistisch gezien honderd jaar oud worden. Dat betekent dat we langer zullen moeten werken, omdat we maar een kwart van onze werkzame jaren kunnen sparen voor een goed pensioen. Nu werken we 40 jaar en bouwen daarmee ruim 10 jaar pensioenvoorziening op. Maar als we ouder worden, hebben we aan die tien jaar niet meer genoeg. Dus de keuze is meer sparen of langer werken.

 

Stel je wordt 100 jaar en start op 25-jarige leeftijd met werken, dan heb je dus nog 75 jaar te gaan. En moeten we 60 jaar werken en dus 15 jaar pensioen sparen, zolang we uitgaan van vergelijkbare rentes als de afgelopen 100 jaar. Dat is dus ons toekomstbeeld: kortere werkweken tot zo’n 15 uur en een langere werkperiode tot wellicht 85 jaar. En dat kan best omdat arbeid steeds minder inspannend zal zijn en zeker tot hoge leeftijd is vol te houden. Zeker als we op hogere leeftijd steeds vitaler zullen blijven.

 

Toekomstbeeld met een basisloon
Het eerder beschreven economische dividend geeft ons een jaarlijkse uitkering, dat in de vorm van een basisloon aan alle Nederlanders zou kunnen worden uitgekeerd. In Zwitserland is hierover al een referendum gehouden, maar dat is mislukt omdat men van een veel te hoog bedrag per maand uitging (2500 euro per maand). Dat kan zelfs de Zwitserse economie niet opbrengen. Maar als je zoals Finland denk aan een bedrag van 800 euro per maand, dan is dat macro-economisch door de rijkere landen op te brengen voor hun (eigen!) inwoners.

 

Het dividend van onze economie wordt nu al omgezet in allerhande uitkeringen als kinderbijslag, AOW, bijstand, studieloon, bijlagen en andere overheidstoeslagen. Dat rondpompen van geld is lastig en duur en zal nooit volledig rechtvaardig zijn. In het toekomstbeeld van (veel) kortere werkweken en langere arbeidsduur past de gedachte van een basisloon. En voor de overige arbeid een simpele belasting van bijvoorbeeld 30 procent met de afschaffing van aftrekkosten. Wat zou onze overheid simpel en klein kunnen worden! Zeker als we met nieuwe digitale techniek het ook daar met steeds minder ambtenaren afkunnen…

 

Digital Society
De nieuwe digitale maatschappij die zich aandient, zal net als in vorige economische cycli onze dagelijkse werkelijkheid weer enorm doen veranderen. Allemaal heel logische en uitlegbare ontwikkelingen, alleen de totale samenhang is nog onduidelijk. En natuurlijk de snelheid waarmee dat allemaal werkelijkheid gaat worden.

 

Het probleem met deze ontwikkelingen is dat je het niet even kunt uitproberen, want er is geen weg terug meer. Net zoals we ook ooit klein zijn begonnen met de AOW toen Minister Drees in 1947 zijn “Noodvoorziening voor ouden van dagen” wist te introduceren dat toen een maximaal bedrag van 58 gulden per maand was. Omgerekend met inflatie nu een kleine 300 euro. Deze wet werd in 1957 omgevormd tot de nog steeds bestaande AOW en die uitkering bedraagt voor elke Nederlander intussen duizend euro per maand.

 

De weg naar een basisloon zal lang zijn, maar kan op vergelijkbare wijze als de AOW zijn begin krijgen. Hoewel sommigen bezwaar maken tegen geld krijgen zonder daarvoor te hoeven werken, is dit voor de vermogenden onder ons heel gewoon. Uit de erfenis van de voorouders kan het rendement worden aangewend voor dagelijks levensonderhoud. Dit ook gaan toepassen voor ons gezamenlijk opgebouwde maatschappelijke kapitaal is vanuit dat oogpunt gezien dus helemaal niet zo vreemd.

 

Het zou de onrust en onzekerheid bij burgers, die steeds minder kansen hebben werk te vinden in onze verder digitaliserende maatschappij kunnen verminderen. En als zodanig stabiliserend voor onze economie werken. Niet onbelangrijk in deze periode waarin de digital society in snelle stappen op alle plaatsen impact zal gaan hebben. We moeten dus serieus werk gaan maken om de daar bijbehorende nieuwe maatschappelijke orde te ontwerpen en in te richten.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Trevor op
Wat een goed artikel! Ik denk alleen dat economen niet meteen overtuigd zullen zijn dat er minder betaalde arbeid zal zijn in de toekomst. (Ik denk dat persoonlijk overigens wel.) Als argument voor het basisinkomen leg ik daarom liever de nadruk op het voordeel dat het wegnemen van onzekerheid voor mensen en de samenleving heeft.

AfbeeldingDell EMC Computer Systems (Benelux)

Edisonbaan 14 B

3439 MN Nieuwegein

www.netherlands.emc.com

www.datacentered.nl / www.emcblog.nl

netherlands@emc.com 

Afbeelding Afbeelding Afbeelding 

Meer nieuws

Equalit: Samenwerkingsverband meerdere gemeenten

Bloggers