En dan nu de kredietcrisis, gevolg door een economische crisis. Een algemene beschouwing daarover is hier niet zozeer op zijn plaats. Wel een enkele opmerking over hoe deze ontwikkelingen de ICT-wereld raken, vooral dat gedeelte van de ICT-branche dat samen optrekt met de publieke sector.

In eerste instantie kunnen we opgelucht ademhalen. ICT-Office, de ICT-brancheorganisatie, heeft recent uitgesproken niet al te somber te zijn over de verwachtingen voor 2009. De totale bestedingen aan informatie- en communicatietechnologie zullen in 2009 naar verwachting groeien met 1,1 procent. Van software en services worden groeipercentages verwacht van respectievelijk 5 procent en 4 procent. De bestedingen aan hardware zullen zich naar verwachting stabiliseren. E

en vooruitzicht dat sommigen wellicht toch wat somber maakt, deze wereld gloeit immers pas echt van plezier als er sprake is van “double digit”-groei, maar in het algemeen stralen deze uitspraken geen doemdenken uit. En ICT in de relatie met de overheid dan? Ook hier kon het slechter. Van de overheid wordt een contracylische beweging verwacht. Waar de particuliere sector merkbaar voorzichtiger is geworden, noodgedwongen of op basis van verstandig geacht anticiperen, is de gedachte dat de overheid ten aanzien van geplande investeringen geen pas op de plaats zal maken. Sterker nog, uitgaven zouden in specifieke gevallen wel eens naar voren getrokken kunnen worden, om de economie draaiend te houden.

Maar de hamvraag is of dit genoeg is. Wellicht wel als positieve stimulans voor de economie, maar ook als bijdrage aan duurzame verbeteringen? Laten we ons tot de rijksoverheid beperken. Kan de verscherpte alertheid die de huidige financiële en economische situatie met zich meebrengt niet ook benut worden voor het maken van een scherpere analyse van het overheidsfunctioneren, gekoppeld aan concrete voorstellen voor verbetering? De rechtstreekse koppeling van het begrip “crisis” met het functioneren van de Nederlandse overheid mag dan niet van toepassing zijn, ruimte voor de nodige verbeteringen is er zeker. Dat is gezien door het kabinet, dat kort na aantreden een aanpak presenteerde.

Een graadmeter voor de stand van zaken geeft de tweede voortgangsrapportage van dat “Programma Vernieuwing Rijksdienst”, die rond kerstmis het licht heeft gezien. Ik kom daar een volgende keer graag wat uitgebreider op terug, nu beperk ik mij tot de constatering dat de toon van die evaluatie positief is. Er worden twee hoofdstromen van vernieuwing onderscheiden. Een kleinere overheid en een betere overheid. Het eerste streven ligt op schema, daarom wordt vooral aandacht gegeven aan de tweede ambitie.

En dan valt mijns inziens te bezien of de vele positieve voorbeelden die worden geschetst al garant kunnen staan voor een positief totaalplaatje. Aangegeven wordt dat enkele overheidsorganisaties beter zijn gaan samenwerken en dat sommige zelfs samen één nieuwe overheidsorganisatie gaan vormen. Er zijn meer lichtpuntjes, maar dat neemt niet weg dat sommige belangrijke écht brede initiatieven met zorg moeten worden bekeken. Zo wordt het project GOUD als positief voorbeeld aangehaald terwijl het toch echt een valse start heeft gemaakt, en blijkt de belangrijke Nederlandse Overheids Referentie Architectuur (NORA) kennelijk nog steeds niet het vermelden waard in de evaluaties.

Een vreemd signaal bij een ontwikkeling die echt niet zonder voldoende samenhang kan.

Een positief gegeven is wel dat per 1 januari het nieuwe directeurschap “Informatiebeleid” bij het Ministerie van BZK concreet is ingevuld. Waar gelijktijdig CIO-functies per departement worden ingericht zal deze rijksoverheids-CIO een regiefunctie moeten invullen tussen al deze nieuwe collegae. Geen sinecure, en ook geen overbodige luxe, zoveel is wel duidelijk. Mijn nieuwjaarswens voor de nieuwe rijksoverheids-CIO is dan ook dat hij over veel overtuigingskracht mag beschikken!

Rob Nijman