Het L-EPD, een voor Minister Klink belangrijk dossier, loopt daardoor een imagodeuk op. De kritiek vanuit de Senaat is echter niet op zijn plaats. Ze komt vooral voort uit een kritische houding tegen technocratisch denken, die wordt versterkt door de gebrekkige communicatie over het initiatief.

Het afgelopen decennium heeft de overheid een reeks voorstellen gelanceerd die allerhande gesignaleerde problemen en risico’s moesten uitbannen. De gedachtegang bij veel van die initiatieven was vrij eenvoudig: Men neme een ongewenste situatie en lossen deze op met een verbod (paddo’s), extra bevoegdheden (terreurdreiging) of de inzet van digitale technieken (OV-chipkaart).

Los beschouwd zijn dergelijke initiatieven goed te verdedigen, maar in samenhang openbaart zich een trend die sommigen een ongemakkelijk gevoel geeft. Het lijkt wel of het vertrouwen in het zelfoplossend vermogen van de samenleving verdwijnt, overal moet met doelgerichte maatregelen worden bijgestuurd. Nu lijkt het erop dat ook in de politiek vraagtekens worden gezet bij dit rechttoe rechtaan denken. Wie de discussies resulterend in de aangenomen moties overziet, proeft ook een kritische houding tegenover de neiging tot simplistisch ‘troubleshooten’ met wetten, regels en IT-systemen.

De Eerste Kamer zet het L-EPD hier echter onterecht in de hoek. Elektronische gegevensuitwisseling in de zorg vindt al jaren plaats. Het L-EPD is een poging om de huidige praktijk te verbeteren. Met alle aandacht voor beschikbaarheid, veiligheid, transparantie en patiëntrechten. Er is weliswaar ook sprake van een deelnameverplichting voor zorgaanbieders, maar die is alleen om in het uiterste geval genoeg kritische massa te kunnen afdwingen. Het gaat dus helemaal niet om IT als middel in de zucht naar risicobeperking. Het L-EPD is helaas –zeker in de beginfase- wel als zodanig gepositioneerd door Klink. Fouten door onvolledige informatie in de zorg kosten mensenlevens, wat wordt aangepakt door zorgverleners gegevens te laten delen. Die slecht onderbouwde boodschap is een symptoom van een breder probleem bij het L-EPD: communicatie die te wensen overlaat.

Het is in ieder geval niet gelukt breed draagvlak in het zorgveld te verwerven. Door vanaf het begin de noodzaak tot veiligere gegevensuitwisseling te benadrukken, zoals VWS nu eindelijk begint te doen, was de stemming misschien minder negatief geweest. Ook de informatievoorziening naar burgers was onder de maat. Over dit laatste heeft de Eerste Kamer twee moties aangenomen. Waarin wordt gevraagd om betere publieksvoorlichting en een nieuwe toestemmingsvraag aan burgers. Een motie over communicatie en draagvlak in het zorgveld zou echter ook op zijn plaats zijn geweest.

De belangrijkste van de drie moties verzoekt de regering te voorkomen dat onomkeerbare stappen worden gezet inzake het L-EPD, die de Senaat voor voldongen feiten plaatsen. Dit moratorium, in afwachting van een aangepaste wet, kan verstrekkende gevolgen hebben. De motie vraagt om te overwegen geen nieuwe zorgaanbieders meer aan te sluiten en verdere ontwikkeling op te schorten. Het L-EPD staat of valt echter met zo veel mogelijk deelnemers. De twijfelaars hebben nu nog een argument om de kat uit de boom te kijken.

Het is ontzettend jammer dat de Eerste Kamer aan de noodrem probeert te trekken om deze innovatie in de gezondheidszorg af te remmen. Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij het L-EPD, maar het maakt de huidige ‘onveilige’ regionale gegevensuitwisseling in de zorg in ieder geval al stukken beter. De trein zal echter blijven rijden, en met enige vertraging alsnog wel op zijn bestemming aankomen.

Christiaan Luteijn is adviseur bij Verdonck Klooster & Associates.