Het gebruik van biometrie voor identificatievaststelling rukt op bij Justitie. Deze week ondertekenden het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), de Vreemdelingenpolitie en het ministerie van Justitie een samenwerkingsakkoord over de invoering van biometrische verificatie via vingerafdrukken voor asielzoekers. Het gaat om biometrische inspectie van een groep van 25.000 asielzoekers die voortdurend van samenstelling verandert. 

Alle 55 asielzoekerscentra in Nederland zijn de afgelopen maanden voorzien van biometrische apparatuur. Het COA neemt vanaf nu de uitvoering van de wekelijkse meldplicht voor asielzoekers over van de Vreemdelingenpolitie. Justitie start volgende maand ook met de identificatie van gedetineerden. In alle gevangenissen worden medio dit jaar geautomatiseerd foto's, identiteitsdocumenten en vingerafdrukken op basis van biometrie van alle gedetineerden vastgelegd en gecontroleerd. 

Vanaf volgende maand worden de vingerafdrukken genomen en vervolgens in de sectoren tbs en jeugd. Volgens een vorig jaar in Justitiële Verkenningen gepubliceerd artikel bleek bij een steekproef van zevenhonderd gevangenen dat van 46 personen de administratieve gegevens onjuist waren of de persoon niet de juiste persoon was. De Tweede Kamer reageerde furieus. Minister van Justitie Hirsch Ballin zegde toen toe dat de identiteit van een gedetineerde in de loop van 2007 bij binnenkomst in en verlaten van de inrichting en voor en na ontvangst van bezoek zou worden geverifieerd met behulp van foto- en vingerafdrukken. 

Reisdocumenten

In Nederland wordt vingerafdrukherkenning in reisdocumenten pas vanaf 2009 ingevoerd, maar de ministers Donner en Verdonk bepaalden vorig jaar dat het eerder moest gebeuren in de vreemdelingen-en strafrechtketen. 'We hebben veel ervaring opgedaan met de introductie van de biometrische identiteitsverifcatie bij het COA', zegt Algemeen Projectmanager Meldplicht & Biometrie Max Oostrom. 

Onder zijn leiding is het COA de eerste organisatie die wisselende vingers vraagt voor identificatie. Oostrom: 'Het systeem bepaalt welke vinger je moet opleggen. Je kunt fraude niet uitbannen maar wel zoveel mogelijk onvoorspelbare technieken inzetten.' Het nieuwe identificatiesysteem bestrijdt fraude maar is ook een zegen voor de asielzoekers, zegt Oostrom. 'Asielzoekers hoeven zich niet meer langer te melden bij de Vreemdelingenpolitie én bij het COA. Twee gelijksoortig processen. Het leverde lange wachtrijen op.' 

De introductie van biometrische identiteitsvastelling bij de asielzoekerscentra is volgens Anne-Wil Duthler, lid van de Raad van Toezicht van het COA, nuttig en noodzakelijk. 'Het aantal persoonscontacten bij het COA is door de introductie van de biometrische identificatie met tachtig procent afgenomen. De praktijk is efficiënter geworden. Dat past bij de professionalisering van het COA.' 

Privacy 

Stond de politiek minder dan tien jaar geleden nog bol van onheilstijdingen over de schending van onze privacy als het issue van biometrie, tegenwoordig heerst er volgens Duthler in het politieke en publieke debat eigenlijk totale radiostilte. 'En dat terwijl de toepassingen zijn doorontwikkeld. Dat heeft ook voordelen. De biometrische technieken zijn verfijnder geworden en de biometrische gegevens worden steeds beter beschermd. Als biometrie goed wordt toegepast kan het zelfs een bijdrage leveren aan de privacybescherming.' 

De coöperatie in de vreemdelingenketen tussen het COA en de Vreemdelingenpolitie zou als voorbeeld moeten dienen voor andere ketens binnen de overheid. Duthler: 'Veel partijen in een keten houden helemaal niet van samenwerking. Ze willen meer bevoegdheden om vervolgens aan gegevens van burgers te kunnen komen. Als ze zouden samenwerken was sommige nieuwe wetgeving die sinds 2001 is geïntroduceerd om het terrorisme te bestrijden niet nodig geweest. Mijn pleidooi is ook: blijf van wetgeving af. Als je politie en justitie meer bevoegdheden geeft dan zullen ze die bevoegdheden gebruiken ook, maar je maakt ook inbreuk op de rechtsstaat. Zorg voor goede samenwerking, daar heb je veel meer aan. Van die samenwerking is het biometrische project van het COA en de Vreemdelingenpolitie een voorbeeld. Men kan nu over unieke persoonsgegevens beschikken zonder dat er extra wetten zijn ingevoerd en zonder dat de privacy van de asielzoekers is aangetast.'