In het rondetafelgesprek wordt geen verdere poging tot inperking van het begrip gedogen gedaan. Het coffeeshopbeleid ('wel door de voordeur, niet door de achterdeur') geldt als een klassieke vorm van gedogen - in de termen van het rondetafelgesprek is daar een transparant en bewust ingezette beleidsbesluit van de gemeentelijke overheid aan voorafgegaan. Maar ook het niet handhaven van concrete regels (de gebruiksvergunning in Volendam) wordt tot het begrip gedogen gerekend. Gedogen wordt, op deze wijze gehanteerd, snel een containerbegrip.Een tweede kanttekening betreft de vermeende bijzondere positie van het (gemeente)bestuur. Is gedogen het exclusieve domein van de overheid? Daar lijkt het wel op in het rondetafelgesprek: 'De bestuurder is geen politieagent of rechter. Je bent de overheid die opkomt voor de belangen van de burger'; 'Gedogen moet. Besturen in Nederland kan niet zonder'; 'Gedogen is een vorm van bestuurlijke intelligentie. Gedogen is een managementool van de overheid om een doel te bereiken'. Gevoegd bij de rijke casuïstiek die vervolgens de revue passeert, ontstaat het beeld van een benard bestuur dat zich uit de wildgroei van ondoordachte wetgeving ('normstelling zonder sanctie') een weg moet banen. Deze visie is eenzijdig en onjuist. Naast de gemeentelijke overheid zijn er andere medespelers bij het gedogen aan te wijzen: de rechter als toetsende instantie (beginselen van behoorlijk bestuur, zorgvuldigheidsbeginsel, motiveringsbeginsel, aansprakelijkheid voor schade), het Openbaar Ministerie, de politie, de Rijksoverheid en de Tweede Kamer. Een derde kanttekening betreft wetgeving. Terecht wordt in het rondetafelgesprek gewezen op wetgeving waarvan de handhaving een onoverkomelijke hindernis vormt ('normstelling zonder sanctie'). Daar komt nog bij dat verschillende wetten, toegepast op één object of locatie, tot tegenstrijdige effecten leiden. Neem het voorbeeld van een horecabedrijf: wél de keukendeur openhouden uit het oogpunt van arbeidsomstandigheden, juist niet uit het oogpunt van geluidhinder en hygiëne, weer wel vanuit de brandveiligheidseisen. De gekozen oplossing hiervoor is gedogen, waarbij het de vraag is of met het gedogen - dat onherroepelijk leidt tot rechtsongelijkheid en concurrentievervalsing - nog aan de strekking van de wet wordt voldaan.Het pleidooi om zuiniger met regelgeving om te gaan of regelgeving zelfs te beperken tot 'levensgevaarlijke situaties en excessen' en voor de rest met afspraken, overleg en convenanten genoegen te nemen, miskent echter de complexiteit van de samenleving. Gedetailleerde sectorale milieuwetten (en daarbij behorende vergunningvoorschriften) bijvoorbeeld vormen het complement van hoogwaardige industriële processen. Het in juiste banen leiden hiervan vergt een systematische aanpak die gebaseerd is op inzicht in technische en bedrijfsprocessen en die is vastgelegd in heldere, toetsbare wetgeving.Hoe nu verder? Gedogen is, zo lijkt de teneur van het gesprek, eigenlijk best fijn, zolang het goed gaat en oogluikend plaats kan vinden. Het is jammer wanneer een gedoogsituatie uit de hand loopt en tot een fysieke ramp en daaropvolgend bestuurlijk schandaal leidt. Gedogen is, zo lijkt het wel, onoverkomelijk in een cultuur waarin de dominee en koopman hand in hand gaan.Door in reacties op crises als Volendam weer als eerste de schuldvraag te stellen en naar de handhavingshiërarchie te kijken, ontneem je de primair betrokkenen hun eigen verantwoordelijkheid. Zie bijvoorbeeld de café-eigenaar in Volendam. Het gaat erom de verantwoordelijkheid te leggen en te houden waar die thuishoort. Dit is de kern van de discussie, waarover verder nagedacht moet worden. Dat betekent in ieder geval dat de one-liner 'alleen regels stellen die we kunnen handhaven' onzin is.