“Maar m’n hond is nog binnen!” riep iemand. Een andere vrouw maakte zich zorgen om haar onderbroeken. Ja, ‘t  is me wat. Als verantwoordelijke instantie kun je het eigenlijk nooit goed doen. Iedereen zit op je nek. Het hoofd koel houden is dan het minste wat de gemeente Utrecht en woningbouwcorporatie Mitros hadden kunnen doen.
Het lijkt er echter op dat zij door het hete zomerweer en radeloosheid waren bevangen en daardoor drastische en uiterst kostbare maatregelen hebben genomen. De maatregelen worden altijd afgedekt met de mantra’s: “Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn” en “Het zekere voor het onzekere nemen”. Ook de gemeenteraad van Utrecht deed een duit in het zakje om de hysterie te vergroten en de wethouder op te jagen. Zoals altijd werd – bij gebrek aan betere argumentatie – de schuld gelegd bij de communicatie. De communicatie was bovendien niet in het Turks en Marokkaans. Kijk, dat verklaart alles.

Over de risico van de aanwezigheid van asbest in Kanaleneiland voor de gezondheid kan geen zinnig woord worden gezegd. Op de radio hoorde ik een asbestdeskundige (de man werd althans als zodanig aangekondigd) beweren dat we in Nederland uitgaan van de éénvezeltheorie. Dat wil zeggen dat één asbestvezel in de longen verantwoordelijk kan zijn voor de kans op longkanker tientallen jaren later. Hoe groot de kans is dat iemand in de wijk door die ene vezel daadwerkelijk deze ziekte oploopt kan niet worden gezegd. De deskundige maakte zelfs de vergelijking de Staatsloterij. Met één lot kun je de hoofdprijs winnen, maar de kans is tienduizenden malen groter dat je deze prijs nooit zult winnen. Wat al helemaal moeilijk is, zo niet onmogelijk, is het causale verband vaststellen tussen die ene vezel in juli 2012 in Kanaleneilend en eventuele longkanker 30 jaar later. Dit hangt weer van zo veel andere factoren af. Het wordt dan kans op kans op kans. De kans dat deze mensen een hartkwaal krijgen van alle opwinding van de evacuatie is misschien nog wel groter.

In dezelfde week als de chaos in Utrecht, zijn we in Nederland ook blootgesteld aan een ander groot risico. Nederland werd namelijk geconfronteerd met extreme zonkracht gedurende een aantal dagen. Het RIVM gaf hiervoor een waarschuwing af. Werden alle stranden aan de Noordzee met rood-witte linten afgezet? Welnee. De stranden waren voller dan ooit. De Nederlander maakt zelf wel wat goed voor ‘m is. Kans op huidkanker? Ach, wie maakt me wat. Deze aanpak van het RIVM verschilt totaal van de asbestaanpak in Utrecht. Er wordt gewoon melding gemaakt van de feiten en de risico’s, en verder mag de burger mooi zelf beslissen. En mocht iemand over 30 jaar huidkanker krijgen, en hij meent dat hij dit heeft opgelopen in juli 2012, is de Nederlandse staat gedekt: u was gewaarschuwd. Ditzelfde gebeurt bij het roken. De kans op longkanker als gevolg van roken is groter dan als gevolg van asbest. Dus staat op alle pakjes sigaretten en shag met grote letters: Roken is dodelijk. Het is dan aan de roker zelf om te bepalen of hij gaat roken. De roker weet in ieder geval welke risico’s hij loopt. Je zou er als gemeente voor kunnen kiezen dezelfde communicatiestrategie te hanteren als het RIVM en bij het roken. De boodschap van de gemeente Utrecht zou dan als volgt kunnen luiden. “Beste wijkbewoners. In een aantal woningen in de flat aan de Stanleylaan is asbest aangetroffen. De komende dagen gaan wij onderzoeken of dit in meerdere woningen en op andere plaatsen wordt aangetroffen. Als u buiten een straal van 50 meter van deze flat blijft is de kans op inademing van een asbestvezel ongeveer 0,024% en de kans dat u als gevolg van deze vezel overlijdt ongeveer 0,0051%. Als u de komende dagen liever niet in de buurt van de betreffende woningen wilt zijn, en u kunt niet zelf voor een ander onderdak zorgen, kan de gemeente Utrecht u misschien helpen. U kunt dan bellen met telefoonnummer 030- etc. “ Had burgemeester Wolfsen gewoon in Engeland kunnen blijven fietsen.

Rik Bolhuis
Meer columns van Rik Bolhuis vindt u hier.