Perverse uitwassen in de kunst
Ook ik heb me jarenlang druk gemaakt over de in mijn ogen overvloedige subsidies aan te vage kunstuitingen. De arrogante retoriek van de artistieke heren en dames kunstenaren overtuigde mij evenmin. De bezem er door heen. Als samenleving niet toegeven aan de bijna eisende houding van kunstminnend Nederland dat elk sympathiek idee maar gesubsidieerd moest worden.
En zeker niet buigen voor het verwijt dat je een barbaar bent als je vindt dat het wel een onsje minder mag. Meer focus, minder subsidie en meer markt! Het liefst intrinsiek gesteund vanuit de kunstsector zelf. Zelfreflectie als Muze.
Maar wat zich nu lijkt te gaan voltrekken, staat zo ver van wat ooit de bedoeling was, dat ik het woord perverse uitwas op zijn plaats vind. De kunstsector krijgt drie onevenredig hoge en zware klappen. Een vette rechtse van het kabinet, een linkse tik er overheen vanuit de gemeenten en voor de knock out een BTW verhoging. De kunstsector moet full speed gaan leunen op particulier geld. Deze transformatie kan de sector niet aan. Jarenlang geëvolueerd uit een subsidiegen, draait de motor morgen niet op de markt. Dat heeft de overheid ook nooit gestimuleerd. Sinds wanneer is het vak ‘Hoe verdien ik mijn geld’ op de kunstacademies ingevoerd?
Regel fondsen en ga met de pet langs bij mecenassen, is de tip van dit kabinet. Klinkt leuk, dat wel, zeker vanuit CDA-huize. De hoop is gevestigd op rijke particulieren die hun miljoenen willen aftoppen en bedrijven die maatschappelijk verantwoord willen ondernemen. Als familie en vrienden van aanstormend talent dan ook nog een financieel steentje bijdragen, redt de sector het wel. Een soort civil-kunst-society.
Niemand staat er bij stil dat er ook foute investeerders kunnen zijn. Witte boordencriminelen die geld willen witwassen en de politie al jaren te slim af zijn. Krijgen we maffia-orkesten in plaats van de subsidiemaffia. Misschien dat dat zo’n vaart niet loopt, maar wat wel reëel is, is een Parade zonder optredens, een sector zonder infrastructuur, zonder ziel, lege klassen, opgedoekte gezelschappen en in de zorg omgeschoolde vakdocenten.
De Toppers blijven uiteraard volle zalen trekken, de talentenshows houden miljoenen mensen in het weekend op de bank en Coldplay komt volgend jaar voor 2 miljoen naar Pinkpop, prima marktwerking. Het perverse van deze operatie zit hem in het oud-Hollands gezegde dat je meer kapot maakt dan je lief is. Over een paar jaar zit er geen Nederlander meer in het Philarmonisch, hangen kunstenaars hun werk aan een lantaarnpaal en is kunst hobby voor amateurs.
Waarom begrijpt dit kabinet niet dat je breedtesport nodig hebt om talent te kweken, dat je niet in de eredivisie kunt voetallen zonder goede jeugdopleiding en dat je een stadion nodig hebt om te kunnen laten zien wat je in huis hebt.
De misvatting die overheerst is dat mensen voor iets wat goed is, geld over hebben en dat de markt feilloos en vanzelf louter kwaliteit voortbrengt. In de kunst werkt het trucje sloop-nieuwbouw niet. Als je niet renoveert, maar sloopt, zoals nu het geval lijkt, oogst je een kale vlakte en roei je gewassen uit. De kunstsector zelf zingt inmiddels een toontje lager, dat was nodig. Maar niet zo pervers als nu. De arrogante woede heeft plaatsgemaakt voor smeekbedes, bijna op het nederige af. Of er alsjeblieft iemand wil luisteren naar de rationele argumenten achter deze falende business case. Een rechter zou blij zijn met zo’n houding van een verdachte.
De verhoudingen tussen de politiek en de kunstsector zijn de afgelopen maanden wel degelijk ontaard alsof er sprake is van een strafzaak, een tribunaal. De kunstsector staat als criminele organisatie terecht voor het willens en wetens verkwanselen van gemeenschapsgeld. Daar bovenop woedt een machtsstrijd. Dit kabinet wil resultaten boeken, winnen, geen bakzeil halen, niet keren en draaien. Geen precedenten scheppen voor andere sectoren waar ook fors bezuinigd moet worden.
Die mentaliteit waardeer ik zeer en is een verademing na de jaren Balkenende, maar realiteitszin, je verstand gebruiken, in verbinding en dialoog blijven met een sector die ons land ook veel rijkdom heeft gebracht, kan geen kwaad.
Maar wat zich nu lijkt te gaan voltrekken, staat zo ver van wat ooit de bedoeling was, dat ik het woord perverse uitwas op zijn plaats vind. De kunstsector krijgt drie onevenredig hoge en zware klappen. Een vette rechtse van het kabinet, een linkse tik er overheen vanuit de gemeenten en voor de knock out een BTW verhoging. De kunstsector moet full speed gaan leunen op particulier geld. Deze transformatie kan de sector niet aan. Jarenlang geëvolueerd uit een subsidiegen, draait de motor morgen niet op de markt. Dat heeft de overheid ook nooit gestimuleerd. Sinds wanneer is het vak ‘Hoe verdien ik mijn geld’ op de kunstacademies ingevoerd?
Regel fondsen en ga met de pet langs bij mecenassen, is de tip van dit kabinet. Klinkt leuk, dat wel, zeker vanuit CDA-huize. De hoop is gevestigd op rijke particulieren die hun miljoenen willen aftoppen en bedrijven die maatschappelijk verantwoord willen ondernemen. Als familie en vrienden van aanstormend talent dan ook nog een financieel steentje bijdragen, redt de sector het wel. Een soort civil-kunst-society.
Niemand staat er bij stil dat er ook foute investeerders kunnen zijn. Witte boordencriminelen die geld willen witwassen en de politie al jaren te slim af zijn. Krijgen we maffia-orkesten in plaats van de subsidiemaffia. Misschien dat dat zo’n vaart niet loopt, maar wat wel reëel is, is een Parade zonder optredens, een sector zonder infrastructuur, zonder ziel, lege klassen, opgedoekte gezelschappen en in de zorg omgeschoolde vakdocenten.
De Toppers blijven uiteraard volle zalen trekken, de talentenshows houden miljoenen mensen in het weekend op de bank en Coldplay komt volgend jaar voor 2 miljoen naar Pinkpop, prima marktwerking. Het perverse van deze operatie zit hem in het oud-Hollands gezegde dat je meer kapot maakt dan je lief is. Over een paar jaar zit er geen Nederlander meer in het Philarmonisch, hangen kunstenaars hun werk aan een lantaarnpaal en is kunst hobby voor amateurs.
Waarom begrijpt dit kabinet niet dat je breedtesport nodig hebt om talent te kweken, dat je niet in de eredivisie kunt voetallen zonder goede jeugdopleiding en dat je een stadion nodig hebt om te kunnen laten zien wat je in huis hebt.
De misvatting die overheerst is dat mensen voor iets wat goed is, geld over hebben en dat de markt feilloos en vanzelf louter kwaliteit voortbrengt. In de kunst werkt het trucje sloop-nieuwbouw niet. Als je niet renoveert, maar sloopt, zoals nu het geval lijkt, oogst je een kale vlakte en roei je gewassen uit. De kunstsector zelf zingt inmiddels een toontje lager, dat was nodig. Maar niet zo pervers als nu. De arrogante woede heeft plaatsgemaakt voor smeekbedes, bijna op het nederige af. Of er alsjeblieft iemand wil luisteren naar de rationele argumenten achter deze falende business case. Een rechter zou blij zijn met zo’n houding van een verdachte.
De verhoudingen tussen de politiek en de kunstsector zijn de afgelopen maanden wel degelijk ontaard alsof er sprake is van een strafzaak, een tribunaal. De kunstsector staat als criminele organisatie terecht voor het willens en wetens verkwanselen van gemeenschapsgeld. Daar bovenop woedt een machtsstrijd. Dit kabinet wil resultaten boeken, winnen, geen bakzeil halen, niet keren en draaien. Geen precedenten scheppen voor andere sectoren waar ook fors bezuinigd moet worden.
Die mentaliteit waardeer ik zeer en is een verademing na de jaren Balkenende, maar realiteitszin, je verstand gebruiken, in verbinding en dialoog blijven met een sector die ons land ook veel rijkdom heeft gebracht, kan geen kwaad.
