Centraal dirigeren
‘Rijk dirigeert meer dan ooit’, constateert bestuurskundige Blom in een artikel in Binnenlands Bestuur. Hij heeft een analyse gemaakt op basis van 70 regeerakkoorden en begrotingen vanaf 1980. Neem nu de jeugdzorg, verkeersveiligheid en arbeidsparticipatie. Die sectoren worden tegenwoordig veel meer vanuit Den Haag aangestuurd dan vroeger.
Ik denk dat het waar is. De rijksdienst heeft met de rijksbegroting een stevig instrument in handen om beleid centraal vanuit Den Haag te bepalen. Wie betaalt, bepaalt, is het aloude adagium. En voor veel onderwerpen is het ook goed dat er centrale regie is. Stel je voor dat de AOW-leeftijd alleen in Groningen en Limburg verhoogd wordt naar 67 en in de rest van Nederland niet. Of dat de hoogte van de ww-uitkering in Drenthe de helft is van die in Zuid Holland.
De oorzaak van dat centralistische gedirigeer vanuit Den Haag is dat Nederland steeds sneller en beter op de hoogte is van wat de rechten en plichten zijn in de rest van het land. Met dank aan Internet en een uitgebreid medialandschap. Besluit de gemeente Tietjerktsradeel om alle werklozen een tochtje per arreslee aan te bieden, dan weten de werklozen in Heerlen dat binnen de kortste keren ook en eisen hetzelfde recht op.
Dan kun je maar beter een landelijke ministeriële regeling ‘arreslee tochten voor werklozen’ maken. Gelijke monniken, gelijke kappen.
Vroeger ging dat natuurlijk anders. Stuurde de regering Van Heutz naar Atjeh en dan had die man daar het rijk alleen. Sloeg hij de helft van de Atjeërs de kop af en bracht de rest tot dwangarbeid. En stuurde daarna per boot een verslag naar de regering.
Als de regering besloot dat ze niet zo blij was met deze handelingen, bracht ze Van Heutz per schriftelijke dienstopdracht hiervan op de hoogte. Ook weer per boot. Tegen de tijd dat het ongenoegen van de Regering Van Heutz bereikte, was er veel tijd verstreken en veel gebeurd dat niet meer kon worden teruggedraaid. Nou, dat helpt niet als je een land centraal wilt besturen.
Toen wílden ze wel centralistisch dirigeren, maar kónden ze het niet.
Tegenwoordig kúnnen we centralistisch dirigeren. Maar willen we het eigenlijk ook?
Bestuurskundige Blom geeft in het artikel in Binnenlands Bestuur aan dat hij geen waarde-oordeel heeft over centralisering. ‘Maar het is wel een slechte zaak dat politici en bestuurskundigen de ogen sluiten voorde werkelijkheid’, aldus Blom.
Als Den Haag meer besluiten neemt, betekent dat overigens ook dat er regionaal en lokaal minder besloten hoeft te worden. En we daar minder bestuurders nodig hebben. Kleinere colleges van B en W, bijvoorbeeld.
In Den Haag kunnen we dan wel wat extra bestuurders gebruiken: meer ministers, meer Kamerleden en – uiteraard – meer beleidsambtenaren!
Paul Lensink
De oorzaak van dat centralistische gedirigeer vanuit Den Haag is dat Nederland steeds sneller en beter op de hoogte is van wat de rechten en plichten zijn in de rest van het land. Met dank aan Internet en een uitgebreid medialandschap. Besluit de gemeente Tietjerktsradeel om alle werklozen een tochtje per arreslee aan te bieden, dan weten de werklozen in Heerlen dat binnen de kortste keren ook en eisen hetzelfde recht op.
Dan kun je maar beter een landelijke ministeriële regeling ‘arreslee tochten voor werklozen’ maken. Gelijke monniken, gelijke kappen.
Vroeger ging dat natuurlijk anders. Stuurde de regering Van Heutz naar Atjeh en dan had die man daar het rijk alleen. Sloeg hij de helft van de Atjeërs de kop af en bracht de rest tot dwangarbeid. En stuurde daarna per boot een verslag naar de regering.
Als de regering besloot dat ze niet zo blij was met deze handelingen, bracht ze Van Heutz per schriftelijke dienstopdracht hiervan op de hoogte. Ook weer per boot. Tegen de tijd dat het ongenoegen van de Regering Van Heutz bereikte, was er veel tijd verstreken en veel gebeurd dat niet meer kon worden teruggedraaid. Nou, dat helpt niet als je een land centraal wilt besturen.
Toen wílden ze wel centralistisch dirigeren, maar kónden ze het niet.
Tegenwoordig kúnnen we centralistisch dirigeren. Maar willen we het eigenlijk ook?
Bestuurskundige Blom geeft in het artikel in Binnenlands Bestuur aan dat hij geen waarde-oordeel heeft over centralisering. ‘Maar het is wel een slechte zaak dat politici en bestuurskundigen de ogen sluiten voorde werkelijkheid’, aldus Blom.
Als Den Haag meer besluiten neemt, betekent dat overigens ook dat er regionaal en lokaal minder besloten hoeft te worden. En we daar minder bestuurders nodig hebben. Kleinere colleges van B en W, bijvoorbeeld.
In Den Haag kunnen we dan wel wat extra bestuurders gebruiken: meer ministers, meer Kamerleden en – uiteraard – meer beleidsambtenaren!
Paul Lensink
