of 59045 LinkedIn

Schaal is niet de maat der dingen

Marianne Heeremans, Irma Hesp, Willem van den Berg 1 reactie

De analyse die burgemeester van Hilversum Pieter Broertjes in de Ben Pauwlezing gaf, is helder en bekend: de kloof tussen burger en politiek bestaat echt, de overheid is  te ondoorzichtig en de verantwoordelijkheid te diffuus. Dat moet beter.

Zeven redeneerlijnen moeten ons bij vernieuwing brengen: van taakherschikking, naar schaalvergroting, naar meer autonomie en meer democratische legitimering. In zijn lezing redeneerde Broertjes dat het verplaatsen van meer taken naar de gemeente logischerwijs zou moeten leiden naar een grotere schaal. In de woorden van Broertjes “schaal volgt taken”. Het lijkt er veel op dat de gedachten van Broertjes bij deze redeneerlijn voortkomen uit de tijd dat we met verandering van structuren probeerden de kloof te dichten. Dat moet beter.

 

Broertjes analyseert terecht dat onduidelijk is wie waar over gaat. De bestuurder in hem wil de structuur weer helder maken en grenzen trekken. Geredeneerd vanuit onze inwoners, aan de andere kant van de kloof, helpt dat niet.

 

De samenleving is veranderd. De traditionele rol van de gemeente sluit niet meer aan bij een samenleving die zich steeds meer in netwerken organiseert. Het dichten van de kloof vraagt nieuwe werkwijzen en nieuwe verbindingen. Kern daarvan is ruimte maken voor initiatieven. De gemeente moet meebewegen, en daarom oude structuren durven loslaten. Wij betogen dat juist voor het dichten van de kloof nabijheid nodig is. Ook, en misschien wel juist op een moment dat er nieuwe, grote taken naar de gemeente komen. Nabijheid organiseert zich slecht in grote verbanden.

 

Inmiddels hebben wij in dit land al heel veel zaken die van belang zijn voor de directe levenssfeer van mensen van hen af georganiseerd. Scholen, woningcorporaties, ziekenhuizen zijn omgevormd tot bedrijfsmatige molochs.  Leerlingen, huurders en patiënten zijn verworden tot objecten en er wordt afgerekend op kengetallen en benchmarks. De menselijke maat wordt bij dit soort bewegingen zelden als focus van sturing gezien.

 

Opschaling van gemeenten gaat ook maar door. Als gemeenten het echt niet meer zelf redden snappen wij dat. Maar tegelijkertijd organiseren ook wij zo de verbondenheid en de nabijheid steeds verder van ons af. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Ook niet van burgemeester Broertjes.

 

Een belangrijke trend in overheidsland is de behoefte aan integraliteit. Terecht, want de burger accepteert niet meer dat hij verdwaald raakt in bureaucratie, ook niet in die van de gemeente. De kritiek barst terecht los als een jongere in psychische nood  gemangeld wordt tussen allerlei instanties en uiteindelijk  in die nood omkomt. 

 

De gemeenten  staan nu voor de uitdaging om nieuwe taken op het terrein van (jeugd)zorg en maatschappelijke ondersteuning uit te voeren. Dit moet leiden tot een integrale aanpak die het mogelijk moet maken om die zorg beter en ook goedkoper te maken.

 

Wij geloven dat wij dat kunnen. Dat hebben gemeenten met de WWB en de WMO ook bewezen. Maar naar onze stellige overtuiging is dit alleen mogelijk als wij die nieuwe taken op menselijke maat uitvoeren. Daar hebben wij zowel een organisatorisch als een maatschappelijk argument voor.

 

Organisatorisch omdat bij die nieuwe taken veel partijen betrokken zijn. Integraal werken lukt dan alleen als partijen goed samenwerken. Daarvoor is nodig dat zij elkaar kennen en  vertrouwen. Kleinschaligheid is de kurk waarop succes drijft, omdat partners daar in de omstandigheden verkeren elkaar te kunnen aanspreken op taken en verantwoordelijkheden.

 

Ook maatschappelijk bepleiten wij een kleinschalige aanpak. Als de overheid een stap terug moet doen en burgers meer verantwoordelijkheid wil laten nemen, dan kan dat niet zonder de grootst mogelijke zorgvuldigheid. Dat gaat niet in anonimiteit en ook niet via lange lijnen. Dat gaat wel in een context die zich kenmerkt door nabijheid.

 

We zitten nog steeds op de analyselijn van Broertjes: schaal volgt taken. Dat vinden wij ook. Maar dan een schaal waarin burgers en bestuurders elkaar kunnen kennen. En dat is niet een 100.000+ gemeente. Burgemeester Broertjes weet dat ook wel. Hij schrijft zelf dat de opschaling “op enigerlei wijze” gepaard moet gaan met een respectvolle omgang met de lokale identiteit van dorpen en kernen. En dan kan de opschaling worden gecombineerd met meer zeggenschap bij binnengemeentelijke decentralisaties. Dat is een zinledige exercitie. De opgeschaalde gemeente gaat gewoon weer terug naar deelgemeenten en wijkraden toch? Tsja, laat dan de gemeenten met minder dan 100.000 inwoners hun werk blijven doen, met democratische legitimering en al. Heemstede is daar een voorbeeld van. Wij sturen op menselijke maat. Dat levert al jaren op rij een zeer hoge tevredenheidsscore op.

 

Het Rijk belegt de taken in het sociaal domein bij de gemeenten, om dicht bij de betreffende burgers te kunnen zijn en omdat gemeenten het vermoedelijk goedkoper kunnen. Wij zijn benieuwd naar de argumenten van burgemeester Broertjes waarmee hij onderbouwt dat gemeenten van 100.000+ dichter bij inwoners en goedkoper zullen zijn.

 

Een willekeurig inwonertal kan niet ons kompas zijn. Alleen kwaliteit is de maat der dingen. Ook in de relatie tussen burger en overheid. Dat helpt bij het herwinnen van vertrouwen en het dichten van de kloof.

 

Marianne Heeremans, burgemeester Heemstede

Irma Hesp, raadsgriffier Heemstede

Willem van den Berg, gemeentesecretaris Heemstede

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Criticaster op
"Alleen kwaliteit is de maat der dingen."
Helaas gaat dit niet op voor politici zelf...