Het ontbreken van de jeugdzorg in de lijst met bezuinigingsvoorstellen is in lijn met het eveneens opvallende akkoord dat Minister Rouvoet met het IPO heeft gesloten over de beschikbare financiële middelen voor 2010 en 2011. Ook in dat akkoord is gekozen voor budgettaire rust al valt er nog van alles op af te dingen. Het budgettaire kader zal te krap blijken om nieuwe wachtlijsten te voorkomen tenzij provincies fors financieel bijspringen (wat in de drie stadsregio's al niet kan) en/of de gemeenten er ineens in slagen om het lokale voorveld tip top in orde te hebben zodat de instroom in de tweede lijns jeugdzorg wordt ingeperkt (terwijl de CJG's nog maar net in de kinderschoenen staan). Maar hoe dan ook, de jeugdzorg lijkt te worden uitgezonderd van extra bezuingingstaakstellingen de komende twee jaar en de komende kabinetsperiode. En dat is op zich bijzonder in deze tijd waarin alle heilige huisjes weer ter discussie worden gesteld.

Op zich is dat goed nieuws omdat op de korte termijn extra bezuinigen "penny wise pound foolish" zou zijn. De onnodige verergering van jeudgzorgproblematiek richting dure vormen van jeugdzorg zou er alleen maar heftiger van worden. De wal zou vanzelf het schip weer keren voor zover dat niet ook nu al gaat gebeuren. Nieuwe wachtlijsten leidend tot nieuwe ad-hoc acties, etcetera. Wachtlijsten laten zich nu éénmaal niet weg definiëren al wordt daartoe wel een poging gedaan in het hiervoor genoemde IPO-akkoord.

En toch vind ik het jammer dat er destijds geen 21-ste werkgroep jeugdzorg is ingesteld. In al het politieke gestoei over de toekomst van de jeugdzorg (Evaluatie BMC, hoofdlijn brief Rouvoet die nog steeds schijnt te komen, parlementaire werkgroep toekomst jeugdzorg) zou ik het niet erg hebben gevonden wanneer er daarnaast een degelijk "lekker technocratisch" rapport was verschenen van een ambtelijke werkgroep met een paar stevige ombuigingsscenario's van zeg 20, 30 en 40%.

Waarom zulke hoge percentages waarbij de maximum grens van de ambtelijke werkgroepen (20%) de ondergrens voor "werkgroep 21" zou zijn? Omdat in mijn ervaring majeure ombuigingstaakstellingen kunnen dienen als hefboom om tot echte innovatie te komen in de jeugdzorg. Dat lukt niet met kleine taakstellingen. Die verworden veelal tot kaasschaaf en kaalslag operaties.  Maar is een ombuigingsscenario van 40% wel realistisch? Mijns inziens wel als besparingen die met betere jeugdzorg zijn te realiseren als het gaat om minder voortijdige school uitval, minder jeugdwerkloosheid en minder jeugd criminaliteit ook mogen worden meegerekend naast de besparingen dure tweede lijns jeugdzorg. Mijns inziens wel als er voor de eerst komende jaren een stevig investeringsbedrag beschikbaar komt om de duurzame jeugdzorg te realiseren zoals beschreven in mijn vorige weblogs. Mijns inziens wel als de politiek bereid is te werken met een tijds horizon van minimaal twee kabinetsperiodes.

"Werkgroep 21" zou de zeer rendabele maatschappelijke business case die naar mijn vaste overtuiging te maken is als we er acht jaar voor mogen nemen nu eindelijk eens goed kunnen uitwerken. Daarvoor is veel denk en reken kracht voor nodig, die nu juist door zo'n ambtelijke werkgroep geleverd zou kunnen worden.

Vervolgens is natuurlijk de politiek weer aan zet. Die is tot op heden nooit bereid gebleken veel verder te denken dan vier jaar. Die is tot op heden - ondanks de algemene wetenschap dat voorkomen beter en goedkoper is dan genezen - nooit bereid gebleken te investeren in voorkomen, omdat daar niet zichtbaar binnen vier jaar politiek mee kan worden gescoord. Maar het momentum in de politiek om verder te kijken dan één kabinetsperiode is groter dan ooit. De kans is aanzienlijk dat het uiteindelijk te kiezen ombuigingspakket zal bestaan uit twee delen. Een deel gericht op bezuinigingen op de korte termijn en een deel gericht op het meer structureel en fundamenteel realiseren van een nieuwe balans, van een her uitgevonden verzorgingsstaat  (hypotheekrente aftrek, AOW-leeftijd, studiefinanciering). 

In dat tweede pakket zou wat mij betreft een her uitgevonden jeugdzorg niet misstaan. Een maatschappelijke business case is nodig om de politiek hiervan te overtuigen. Want dat is wel het mooie van die 20 andere rapporten. Die maken de politieke keuzes die gemaakt worden keihard transparant. Geen ontsnappen meer aan. Werkgroep 21 zou een zelfde functie kunnen hebben. Als de maatschappelijke business case er ligt waaruit blijkt dat door in de eerste jaren nog fors te investeren in de jeugdzorg majeure besparingen op diverse begrotingen (onderwijs, sociale zaken en werkgelegenheid, justitie, binnenlandse zaken, volksgezondheid en welzijn, jeugd en gezin) kunnen worden gerealiseerd, dan moet ik de politicus nog zien die zich daaraan durft te onttrekken.

En dat brengt mij tot slot bij de gemengde zegen van het niet mee doen van de jeugdzorg in de werkgroepen carrousel. Het geeft op de korte termijn relatieve rust in vergelijking met andere sectoren, maar het ontneemt ook het zicht op het realiseren van een duurzame jeugdzorg waarmee die relatieve rust van zeer korte duur zal blijken te zijn. Wel meedoen aan de ombuigingscarrousel heeft altijd het risico in zich van kaasschaven en kaalslag, maar biedt ook de kans om met een goed onderbouwde maatschappelijke business case extra investeringsruimte voor de korte termijn te claimen in ruil voor majeure besparingen op de lange termijn passend in het opnieuw uitvinden van onze verzorgingsstaat. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de niet in geld uit te drukken maatschappelijke winst van jongeren wiens jeugdzorg problematiek niet meer onnodig verergerd, van beter opgeleide jongeren die allemaal een baan hebben, het wel uit hun hoofd laten om in de criminaliteit te belanden en met dat alles een einde maken aan het schandalige fenomeen van de intergenerationele jeugdzorg problematiek.