Hoe kunnen serious games serieus worden ingezet?

Al voor het tijdperk van de computerspellen werden spellen ingezet in organisaties, ook bij de overheid. Een bekend voorbeeld zijn simulaties van crisissituaties, maar recentere voorbeelden zijn de Beleidsgame Biomadness en het NORA-spel van ICTU. Serious games vormen een nieuw gebied, maar met veel potentieel. Over computerspellen bij de overheid is door het HEC zelfs al een boekje uitgebracht (Games in het openbaar bestuur) en Syntens heeft er een stimuleringsprogramma voor. De Digitale Pioniers hebben ook enkele projecten gesteund waarbij games zijn ingezet.

 

Serious games kunnen op verschillende punten meerwaarde hebben. Enkele functies die games bijvoorbeeld bij de overheid kunnen vervullen:

• om informatie of kennis over te dragen: games maken niet alleen school leuker, maar kunnen ook helpen bij het opleiden van medewerkers. Dat kan zijn om nieuwe kennis op te doen en nieuwe vaardigheden te leren (eventueel interactief), maar het biedt medewerkers ook de mogelijkheid om dat te doen op een zelf gekozen plaats en tijdstip. Om deze redenen is Ambtenaar 2.0 ook bezig om een opleidingsgame te ontwikkelen;
• om situaties te oefenen: simulaties vormen een manier om nieuwe eigenschappen aan te leren, maar ook om meer routine te krijgen en daardoor minder fouten te maken. Uit onderzoek bleek dat gamende chirurgen secuurder werk afleverden, maar ook voor bijvoorbeeld managementkwaliteiten in de zorg bestaat een online game;
• om nieuwe werknemers te screenen: Menno Lanting schreef al op Ambtenaar 2.0 over de leiderschapskwaliteiten die spelers van MMORPG's aanleren (bekijk het begin van het filmpje over Leroy Jenkins nog maar eens). Maar er zijn ook geheime diensten en legers (ook in kranten) die werven via spellen. En daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen!
• om mensen bij elkaar te brengen: dat kan op allerlei verschillende manieren, bijv. mensen die samen Wii spelen thuis, spellen die gebruik maken van bestaande sociale netwerken op Facebook, spelers maken vrienden online of vinden elkaar rond een onderwerp, etc. In Rotterdam is ook een spel ontwikkeld om mensen inzicht te geven in de ontwikkeling van hun wijk;
• om beleidsdoelstellingen te bereiken: spellen kunnen ook worden ingezet als beleidsinstrument, bijvoorbeeld om aandacht te vragen voor de situatie in Darfur of om kinderen bewuster te maken over energie en duurzaamheid. Ook kan via games inzicht worden verkregen over hoe Rotterdamse wijken worden gewaardeerd en beoordeeld of kunnen juist scenario's worden getest om de beste oplossing te vinden (creëer dan eerst je eigen stad via SimCity Creator).

 

Mogelijkheden genoeg dus om computerspellen en serious games in te zetten bij de overheid. Maar volgens mij is er nog een mogelijkheid.

 

De werkelijkheid vertalen naar cijfers en getallen

Nu steeds meer mensen gamen (onder Amerikaanse jongeren is het bijna 100%) is het logisch om als overheid meer gebruik te gaan maken van dit medium. Er zijn verschillende soorten spellen en er zijn verschillende soorten computerspellen. Afhankelijk van de doelstelling van een (serious) game kan voor een ander genre gekozen worden. Zie dit overzicht van genres in Wikipedia. Zelf speel ik strategy games: spellen waarin je bijvoorbeeld een land bestuurt en moet ontwikkelen.

Spellen zijn uiteraard geen werkelijkheid, maar ze proberen de werkelijkheid wel vaak te benaderen. Dat gebeurt enerzijds met vormgeving: gedetailleerde drie-dimensionale omgevingen kunnen een spel erg realistisch doen overkomen. Maar ook wat er in het spel gebeurt, moet realistisch zijn. Daar zit kunstmatige intelligentie achter (zodat de computer kan 'beredeneren' hoe te reageren), maar ook vaak een rekensysteem om het effect van handelingen na te bootsen.

 

In onderstaande video zien de omgeving en de veldslag (in dit geval twee spelers die via internet tegen elkaar spelen) er bijvoorbeeld best realistisch uit en de commentator gaat helemaal mee in die wereld. Echter, de betere spelers kijken daar doorheen. Zij zien de cijfers achter de eenheden (hoe sterk zijn ze, hoeveel vijandelijk vuur kunnen ze verdragen, etc.), in het landschap (hoeveel kans om meer te raken vanaf een hoger punt), in de situatie (hoeveel sneller vlucht een tegenstander als hij van twee kanten beschoten wordt) en ga zo maar door. Aan de achterkant wordt alles door het spel berekend op basis van getallen en cijfers. Dat is hoe het spel werkt. De mooie beelden zijn er alleen om het leuker te maken.

 

Bekijk dit voorbeeld.

 

Dienstverlening in de vorm van een game?

Ook de wereld buiten de computerspellen werkt voor een groot deel zo. Ik doel daarbij niet op de film The Matrix, maar op onze economie van aandelenmarkten en gecomputeriseerde handel, op de rekenmethoden van verzekeringsmaatschappijen om risico's en kosten te berekenen en de modellen en scenario's waar het CPB verkiezingsplannen en begrotingen mee beoordeelt (en beïnvloedt). Ook dat zijn allemaal cijfermatige vertalingen van een veel complexere werkelijkheid, zodat met die nieuwe werkelijkheid gerekend kan worden. Het zijn eigenlijk allemaal computerspellen, maar dan zonder de mooie plaatjes.

 

Voor ons eigen financiële beheer hebben we dat overzicht helaas niet zo mooi op orde. Via een site als Yunoo kun je weliswaar overzicht krijgen over je eigen financiën, maar zou het nou niet handig zijn als ik ook kon zien welk deel er naar de belasting gaat? En krijg ik dan een bericht als ik recht heb op huursubsidie? Of heb ik er meer baat bij als ik een hypotheek neem? En welke dan? En moet ik daar dan spaargeld in stoppen of kan ik dat beter beleggen? Met welk risico? Kan ik daar een beleid voor instellen? Bij een strategy game zit ik zelf aan de knoppen en krijg ik opties voorgeschoteld. Waarom in het echt niet?

 

Bekijk deze voorbeelden.

 

Wat zou het handig zijn als ik voor mijn eigen financiën het overzicht en de mogelijkheden had die een speler van Europa Universalis III heeft. Of als die mogelijkheid er zou zijn voor belastingen, overheidssubsidies en administratieve controle: een integraal dashboard, een melding krijgen als een mogelijkheid zich aandient voor bijv. een subsidie, een beleid kunnen instellen voor een langere termijn, direct inzicht in verwachte ontwikkelingen, enkele scenario's en gevolgen van keuzes te vergelijken, etc. Dat zou me pas echt een gevoel van controle en overzicht geven.

 

Uit het nieuws van de laatste tijd vraag ik me af of bij verzekeringen en beleggingen de leveranciers en dienstverleners altijd willen dat klanten volledig inzicht en overzicht hebben. Maar voor overheden ligt dat anders. Is dit niet een mooie kans om als overheid in dat gat te springen? Om burgers te ondersteunen en empoweren om meer overzicht en controle te krijgen over hun financiën en hun leven? Of is het misschien meer voor een gamebedrijf om dit te ontwikkelen ...?