Als het gaat om web 2.0 en de overheid zijn de ogen meestal gericht op de Verenigde Staten. Het Witte Huis kwam in december met een Open Government Directive om overheidsorganisaties meer open en responsief te laten worden. Maar net als bij open data, vinden de meest interessante ontwikkelingen rond overheid 2.0 niet in de VS plaats. Roel Bekker koos Australië om de strijd voor beste overheid aan te gaan, maar op 2.0-gebied staan we 2-0 achter.

1-0: de aanbevelingen van de Government 2.0 Taskforce

In het rapport doet de taskforce dertien aanbevelingen om overheid 2.0 te realiseren bij de centrale overheid van Australië:

1. Laat de Australische overheid een verklaring van open overheid opstellen;
2. Zorg voor coördinatie door middel van leiderschap, richtlijnen en ondersteuning;
3. Stel richtlijnen op en verplicht overheidsorganisaties om online te participeren;
4. Stimuleer ambtenaren om online actief te zijn en te participeren;
5. Deel prijzen uit aan ambtenaren en overheidsorganisaties voor hun 2.0-resultaten;
6. Maak overheidsinformatie openbaar, toegankelijk en herbruikbaar;
7. Los belemmeringen op het gebied van auteursrecht op;
8. Zet een structuur op voor overheidspublicaties van de hele overheid;
9. Zorg voor een brede toegankelijkheid (webrichtlijnem) van 2.0-sites en -applicaties;
10. Breng de risico's in kaart en vergroot het bewustzijn rond internetbeveiliging;
11. Let op privacy en de anonimisering van gepubliceerde informatie;
12. Zorg voor een goede archivering en metadatering van gepubliceerde informatie;
13. Faciliteer en stimuleer initiatieven in de samenleving om bij te dragen aan overheid 2.0.

Sommige van de aanbevelingen zijn weer uitgesplitst in meerdere ideeën, soms groot, soms klein. Ik heb ze proberen samen te vatten in deze dertien punten. De volledige lijst vind je hier.

2-0: het antwoord van de Australische overheid

Opdrachtgever voor het rapport was de minister van Financiën, Lindsay Tanner. Zijn ministerie zal ook het voortouw nemen bij het uitvoeren van de aanbevelingen. De minister kondigde zijn officiële reactie aan via een blog op de site van de taskforce. Daarin verwees hij ook naar de blogsite van zijn eigen ministerie waar de discussie verder gevoerd kan worden. Daar word je vervolgens welkom geheten door de cio (chief information officer) van Australië, Ann Steward.

In het antwoord op het rapport van de Gov 2.0 Taskforce onderschrijft Tanner de behoefte aan een verklaring, een Declaration of Open Government. De taskforce benoemde daarbij drie kernpunten:

• de inzet van technologie om de betrokkenheid van en samenwerking met burgers bij beleidsvorming en dienstverlening te vergroten, zal leiden tot een meer raadplegende, interactieve en transparantie overheid;
• door zoveel overheidsinformatie als maar enigszins mogelijk is beschikbaar te maken wordt de economische en sociale waarde ervan gemaximaliseerd voor burgers en vormt het een versterking van de democratie;
• online interactie door ambtenaren, of dat nu diepgaande vakinhoudelijke discussies zijn vanuit hun functie of dat ze als burger participeren, biedt meerwaarde voor hun overheidsorganisatie, voor hun eigen inhoudelijke ontwikkeling, voor de burgers met wie zij contact hebben en voor de samenleving in het algemeen. Deze interactie moet mogelijk gemaakt en gestimuleerd worden.

De minister zegt toe een dergelijke verklaring voor te zullen leggen aan het parlement. Daarnaast komt er een brede stuurgroep vanuit diverse delen van de overheid en gaat het ministerie van Financiën een coördinerend team samenstellen om de activiteiten die bij de verschillende overheidsorganisaties worden ontplooid bij elkaar te houden.

Mijn conclusies

Australië zet met dit voornemen een tweede grote stap naar overheid 2.0. Een belangrijk moment dus. Opvallend is dat de voorstellen effect zullen hebben op verschillende delen van de overheid. De uitvoering van deze plannen vergt dus een overkoepelende aanpak. Veel zal afhangen van het vermogen van het coördinerende team om alle betrokken instanties mee te krijgen. Dat zal ook de rol van de stuurgroep zijn. Het voorstel van de taskforce was om een aparte dienst hiervoor op te richten, maar de minister kiest ervoor die verantwoordelijkheden bij de betreffende organisaties te laten. Terecht, lijkt me, maar het zal nog een uitdaging zijn om ook intern te komen tot een integrale werkwijze en cultuurverandering.

Over de interne samenwerking, kennisuitwisseling en cultuurverandering wordt in het rapport niets gezegd. Er wordt wel verwezen naar het overheidsbrede intranet Govdex als plek om overheidsbreed ervaringen uit te wisselen met 2.0, maar of dit medium al maximaal wordt ingezet om ook op andere dossiers tot een 2.0-werkwijze te komen is onbekend. Hoe gaat de Australische overheid ook naar binnen toe een organisatie 2.0 worden? Is het überhaupt mogelijk om naar buiten toe een 2.0-werkwijze te hanteren en intern de bestaande structuren en processen te blijven hanteren? Een mooi onderwerp voor een apart onderzoek. Is er iemand die hier iets over kan zeggen?

De nadruk in alle voorstellen ligt dus op de rol van de overheid naar buiten toe. Zowel e-participatie als open data staan op de agenda, maar ook de noodzaak om ambtenaren te stimuleren online actief te zijn. Er wordt verwezen naar de (recent vernieuwde) handreiking voor ambtenaren om hen daarbij te helpen, maar verder is de aanbeveling algemeen. Er wordt niet gesproken over opleidingen om ambtenaren daarbij te begeleiden of over het intern aangaan van gesprekken om hun nieuwe online rol bespreekbaar te maken. Wellicht gaat dat teveel in detail voor dit rapport, maar ik ben benieuwd hoe Australische overheidsorganisaties dit gaan oppakken.

Kortom, een grote stap vooruit, maar er blijven nog veel vragen liggen. Als ik de aanbevelingen langs de actiepunten voor overheidsorganisatie 2.0 leg die ik in Ambtenaar 2.0 beta heb beschreven, dan komen diverse onderwerpen nog niet aan bod. Genoeg redenen dus om de Australische initiatieven op de voet te blijven volgen.

Andere blogs over de Australische plannen:

• Kate Lundy (senator Australië)
• Craig Thomler (2.0-adviseur Australië)
• Andrea di Maio (Gartner)