In haar uitspraak van 29 februari 2012 (LJN: BV7254) heeft de Afdeling bestuursrechtspraak het begrip “maatschappelijk risico” bij planschade omschreven als volgt:

“De vraag of schade als gevolg van een planologische ontwikkeling als bedoeld in artikel 6.1 tweede lid van de Wro tot het normale maatschappelijk risico behoort, moet worden beantwoord met inachtneming van alle van belang zijnde omstandigheden van het geval. Van belang is onder meer of de planologische ontwikkeling als een normale maatschappelijke ontwikkeling kan worden beschouwd waarmee de benadeelde rekening had kunnen houden in die zin dat die ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag, ook al bestond geen concreet zicht op de omvang waarin, de plaats waar en het moment waarop deze ontwikkeling zich zou voordoen. Omstandigheden die in acht worden genomen zijn verder de aard van de maatregel en de aard en de omvang van het daardoor veroorzaakte nadeel.”

Deze omschrijving sluit nauw aan bij de omschrijving die van het begrip “maatschappelijk risico” in gevallen van nadeelcompensatie pleegt te worden gegeven.

Ingevolge artikel 6.2 lid 2 Wro bedraagt het maatschappelijk risico bij indirecte planschade (gevallen waarin de planologische maatregel geen betrekking heeft op het eigendom van de aanvrager zelf) tenminste 2% van de waarde van de onroerende zaak onmiddellijk vóór het ontstaan van de schade (wanneer de schade bestaat uit waardevermindering). In haar uitspraak van 24 november 2011 (LJN: BU5336) had de Alkmaarse rechtbank overwogen dat bij de bepaling van de omvang van het maatschappelijk risico van dit wettelijk minimum dient te worden uitgegaan, tenzij bijzondere omstandigheden nopen tot afwijking van dit uitgangspunt. De rechtbank had daaraan toegevoegd dat de bewijslast, dat een groter deel van de schade dan dit minimum niet voor vergoeding in aanmerking komt, rust op degene die deze stelling inneemt.

Met deze overwegingen is de Afdeling het niet eens. De Afdeling meent dat de rechtbank daarin miskent de zelfstandige betekenis van het eerste lid van artikel 6.2 Wro, waarin is bepaald dat binnen het normale maatschappelijk risico vallende schade voor rekening van de aanvrager blijft. Burgemeester en wethouders van Alkmaar hadden eerst moeten onderzoeken of en zo ja de door aanvrager gestelde schade binnen het normale maatschappelijk risico valt en krachtens artikel 6.2 lid 1 Wro geheel of gedeeltelijk voor zijn rekening behoort te blijven.

Uit het voorgaande blijkt dat onjuist is de op zichzelf logische gedachte dat, wanneer zich geen bijzondere omstandigheden voordoen, het maatschappelijk risico gelijkgesteld moet worden aan het door de wetgever vastgestelde minimum. De keuze voor dit maatschappelijk risico kan dus ook niet worden beargumenteerd met de afwezigheid van bijzondere omstandigheden. Het College zal zich op basis van aan hem uitgebrachte adviezen zelfstandig een oordeel moeten vormen over de omvang van het maatschappelijk risico, waarbij als voorwaarde geldt dat dit nooit lager kan zijn dan het wettelijk vastgestelde minimum.

In de uitspraken van lagere rechters die tot nu toe omtrent de omvang van het maatschappelijk risico beschikbaar zijn, wordt vrijwel steeds gekozen voor een maatschappelijk risico van ofwel 2% van de waarde ofwel 100% van de schade. Mogelijk dat de uitspraak van de Afdeling ertoe leidt dat vaker het maatschappelijk risico zal worden vastgesteld op een percentage van de waarde hoger dan 2.