of 59045 LinkedIn

Wenkend alternatief: de provincie ‘light’

Reageer

Verrassend dat D66 en GL met het kabinet weer zouden willen praten over een megaprovincie. Die superprovincie maakt volgens Paul Veldhuis weinig kans. Maar de provincie heeft in zijn huidige vorm wel zijn langste tijd gehad.

Er is een viertal ontwikkelingen, dat de provincie van de toekomst gaat bepalen. Ruimtelijke ordening was decennia lang de kernactiviteit van de provincies.

Sinds de Vijfde Nota RO van het begin van deze eeuw is het Leitmotiv van de ruimtelijke ordening: ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’. Sindsdien is deze sturingsfilosofie versterkt via de Wet ruimtelijke ordening, de Rijksstructuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de aanstaande Omgevingswet. De rijksoverheid heeft zijn aanwezigheid in het fysiek-ruimtelijk domein beperkt tot 13 nationale belangen. De ‘overige’ ruimtelijke ordening is voor de lagere overheden, de gemeenten voorop. De focus van de ruimtelijke ordening is verlegd naar het bestaand stedelijk gebied: transformatie, beheer en kwaliteit leefomgeving.

Vanaf de jaren ’90 kampen de provincie met een identiteitscrisis. De provincie is voor de burgers geen herkenbare bestuurslaag. Als de Statenverkiezingen in zicht komen, ontplooien provincies steeds talrijke, maar weinig effectieve en nutteloze activiteiten, die hierin verbetering zouden moeten brengen. De onzichtbaarheid van de provincies blijkt telkens weer uit de lage opkomst bij de verkiezingen.

De laatste twintig jaar is de gemeentelijke herindeling in een stroomversnelling geraakt. Het aantal gemeenten bedraagt 403. Dit aantal zal de komende jaren verder afnemen. Was vroeger het doel van herindeling vaak annexatie ten behoeve van de stads- en dorps­uitbreiding, tegenwoordig gaat het om efficiency en vergroting van de bestuurskracht. Verwacht mag worden dat dit zal leiden tot daadkrachtiger en zelfbewustere gemeenten.

De noodzaak van en behoefte aan intergemeentelijke/regionale afstemming door de provincie wordt hierdoor een stuk kleiner of zelfs overbodig. Wat voor bestaansrecht heeft Flevoland nog met zes gemeenten? Gelijktijdig zien we de opkomst van succesvolle samenwerkingsverbanden, zoals in Noord-Holland de Metropoolregio Amsterdam. De noodzaak van provinciale afstemming ligt ook hier niet voor de hand.

Per 2013 zijn de Regionale Uitvoeringsdiensten (Omgevingsdiensten) van start gegaan. Zij bieden één loket voor vergunningverlening, toezicht en handhaving op het terrein van milieu. De komende jaren zal dat zelfde loket ook gaan fungeren voor bouwen, natuur en water. Een aantal uitvoerings- en vergunningstaken van de provincie is en wordt bij dat loket ondergebracht. Doel is het verhogen van de kwaliteit en effectiviteit van de vergunningverlening, handhaving en toezicht door het bundelen van kennis en menskracht van gemeenten en provincies.

Er rest slechts nog een alternatief, dat wonderlijk genoeg nog nooit is onderzocht. In navolging van het rijk worden het takenpakket en de belangen van de provincies betreffende het fysiek ruimtelijk domein scherper afgebakend. De belangrijkste onderdelen van dit takenpakket zouden moeten zijn: regionale (water)wegen, regionale spoor- en buslijnen, natuur, onderzoek, informatiebeheer en mogelijk duurzame energie. Taken en belangen betreffen dus het bovengemeentelijk fysiek-ruimtelijke domein.

Dan is de stap niet meer zo groot de provincies te transformeren naar functionele bestuursorganen, vergelijkbaar met de huidige waterschappen. Deze provincies beschikken over hetzelfde grondgebied, maar zijn kleiner in personele omvang en doelmatiger. Het aantal leden van Gedeputeerde en Provinciale Staten wordt drastisch teruggeschroefd. In een latere fase worden Provinciale Staten vervangen door een gekozen Provincieraad. Met deze transformatie ontstaat een herkenbaar, slagvaardig, primair op uitvoering gericht functioneel middenbestuur, dat stukken goedkoper en efficiënter kan werken. Een provincie ‘light’ heeft als bijkomend voordeel dat de beleidsdrukte afneemt en er geld overschiet, dat naar gemeenten overgeheveld kan worden.

Paul Veldhuis, ambtenaar provincie Noord-Holland

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.