of 59221 LinkedIn

Val PvdA risico

Reageer

Bij de Tweede Kamerverkiezingen kreeg de PvdA een electorale afstraffing van jewelste: 29 zetels gingen verloren. De neergang van deze aloude, goed georganiseerde bestuurderspartij bedreigt de kwaliteit van ons openbaar bestuur.

Inmiddels behoort de PvdA met negen Kamerzetels tot de kleinere partijen. Dit verkiezingsdrama is meer dan alleen een Haags incident. Haagse politici domineren het nieuws. Politieke partijen hebben echter een breder werkterrein dan alleen het Binnenhof. Ook buiten campagnetijd blijven ze actief, met scholingswerk dat lang niet altijd ideologisch gekleurd is. In de praktijk werken partijen regelmatig samen bij het organiseren van cursussen of het opleiden van kandidaat-politici. Dergelijke activiteiten worden niet uitsluitend door contributies gefinancierd. Zoals bekend zijn de ledenaantallen van de meeste politieke partijen sterk teruggelopen.

Sinds jaar en dag ontvangen partijen daarom overheidssubsidie voor hun scouting, opleiding en training, vanuit de terechte redenering dat zij daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan ons democratisch bestel. De hoogte van die subsidie wordt grotendeels bepaald door het aantal Kamerzetels. Het reusachtige verkiezingsverlies kost de PvdA zo’n kleine 1,5 miljoen euro subsidie per jaar. Drastische bezuinigingen en ontslagen zijn onafwendbaar. Niet toevallig werd het fraaie partijkantoor aan de Herengracht al ingeruild voor een anonieme kantooretage elders in Amsterdam. Over elf maanden zijn er opnieuw verkiezingen, dan voor de gemeenteraad.

Momenteel telt de PvdA bijna 900 raadsleden en meer dan 140 wethouders. Wordt in maart 2018 wederom een forse nederlaag geleden, dan gaat dat de partij opnieuw veel geld kosten. Wethouders en raadsleden dragen namelijk een deel van hun inkomen af aan de partij, waarmee de activiteiten van de bestuurdersvereniging CLB worden gefinancierd. Het is de vraag welke ondersteuning de PvdA na een nieuwe nederlaag sowieso nog kan bieden aan de eigen politici die actief zijn bij gemeenten, provincies en waterschappen.

De snelle ineenstorting van deze ooit zo machtige bestuurderspartij – in 2002 leverden de sociaaldemocraten met Wim Kok nog de minister-president – is niet alleen pijnlijk voor oude socialisten, maar kent ook risico’s voor ons politieke systeem. De onttakeling van het PvdA-partijapparaat betekent het verlies van in decennia opgebouwde kennis en ervaring in het scouten en scholen van kandidaat-politici. Lange tijd vervulde de PvdA (evenals het CDA) de rol van brede volkspartij die Nederlanders met uiteenlopende achtergronden verenigde en klaarstoomde voor bestuurlijke functies. Inmiddels lijken partijen zich steeds meer te ontwikkelen tot clubs van gelijkgestemden met een overeenkomstige sociale achtergrond.

Dat is zorgelijk, omdat de kloof tussen hoger en lager opgeleiden groeit, niet alleen qua opvattingen, maar ook in de mate van politieke participatie. Wanneer je toevallig geen afgestudeerd bestuurskundige bent maar wel belangstelling hebt voor een raadslidmaatschap, waar haal je dan je kennis vandaan? Lokale partijen zijn in trek bij de kiezer, maar missen een ondersteunende partijorganisatie om het zo belangrijke scholingswerk voor kandidaat-politici te verzorgen. De neergang van de PvdA laat een leegte na die opgevuld moet worden. Werk aan de winkel voor het nieuwe kabinet en voor de staatscommissie parlementair stelsel, die onlangs werd ingesteld.

Jan-Jaap van den Berg (politicoloog) was van 2003-2009 secretaris van het CLB, de bestuurdersvereniging van de PvdA

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.