of 59054 LinkedIn

Op zoek naar andere logica

Reageer

De politiek wil meer overlaten aan initiatieven van burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Deze ‘selfiedemocratie’ loopt echter op een mislukking uit als gemeenteraden hun wethouders zo ter verantwoording roepen als zij nu doen.

Gemeenteraden en Provinciale Staten zullen hun verantwoordingslogica en de opvatting over het nemen van risico’s moeten veranderen. Het dagelijks bestuur kan niet meer voor alles wat er misgaat in zo’n project de schuld krijgen. We moeten ook van private initiatieven kwaliteit en verantwoording verwachten. Initiatiefrijk Nederland krijgt ruimte, vanuit de overtuiging dat gemotiveerde burgers en organisaties de exploitatie van het zwembad, of zorgtaken beter zelf ter hand kunnen nemen.

Wij horen echter weinig over de publieke verantwoording. En dan met name die van bijvoorbeeld het college van B&W aan de gemeenteraad. Bij publieke verantwoording draait het om de vraag wie waarover op welke moment aan wie verantwoording aflegt. Voor enkelvoudige taken die een overheidsinstantie zelf uitvoert, kennen wij een uitgebreide politieke verantwoordingspraktijk die in het uiterste geval kan leiden tot opzeggen van vertrouwen.

Met het oprukken van de selfiedemocratie verliezen deze recht-toe-recht-aan-taken van de overheid aan betekenis. Voor het realiseren van hun opgaven zijn overheden aangewezen op allerlei samenwerkingsarrangementen. Maar de overheid in kwestie heeft die clubs niet aan een touwtje, terwijl de verantwoording wel bij de wethouder/gedeputeerde ligt. De gangbare verantwoordingslogica houdt geen rekening met de gedeelde verantwoordelijkheid. Als een project mislukt of met een tekort komt te zitten, hoeft dat niet de schuld van de overheid te zijn, ook de private partner kan er een potje van hebben gemaakt.

Als bijvoorbeeld de zorgcoöperatie steken laat vallen, zijn de rapen gaar. ’Dit mag nooit meer gebeuren’ behoort dan tot de bezweringsformules. De wethouder kijkt wel uit nog eens zijn nek uit te steken. Het is tijd voor een verantwoordingslogica die tegemoet komt aan de werkelijke taakverdeling tussen partijen. Wij noemen drie principes:

Ten eerste. Bestuurders moeten niet meer voor elk falen in een project politiek veroordeeld kunnen worden, alleen op de eigen invloedssfeer. Het bestuur heeft zich er vooraf wel van te vergewissen met wie zij in zee gaat. Op welke aspecten dat betrekking heeft, hangt af van de activiteit. Bij groenonderhoud kan dat beperkt blijven. Bij een bouwproject gaat het bijvoorbeeld om het toetsen van financiële robuustheid van de investeerder.

Ten tweede. Voortdurende interactie met allerlei partners maakt het onmogelijk om de doelstellingen van een project te formuleren in exacte, ‘smart’ geformuleerde publieke prestaties. Als het gaat om het aantal te realiseren hectares natuur, zal de gedeputeerde bij de verdediging van het vierjarenplan ‘co-productie natuur’ in Provinciale Staten moeten volstaan met het noemen van een bandbreedte.

Ten derde. Particulier bijdragen aan een publieke zaak of taak betekent het meedragen van verantwoordelijkheid. Volwassen burgerinitiatieven stellen zichzelf ook eisen en leggen over hun bijdrage verantwoording af in brede kring. Deze principes openen niet de deur voor minder publieke verantwoording, wel voor een andere logica, die past bij de nieuwe taakverdeling in de samenleving.

Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten BPD
Kirsten Veldhuijzen MSc, senior adviseur Rob/Rfv

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.