In dat licht was er op 6 april jl. een opmerkelijk vonnis in een kort-geding-procedure bij de rechtbank in Almelo. Een ondernemer die Poolse arbeidsmigranten heeft ondergebracht in vakantiebungalows, mag deze Polen voorlopig laten zitten. Hoewel de rechter van mening is dat er sprake is van strijdig gebruik, heeft de ondernemer aan de hand van ‘beleidsstukken uit Den Haag’ (bedoeld is de Handreiking van het Ministerie van VROM over huisvesting van arbeidsmigranten) bepleit dat er een landelijk belang is bij adequate huisvesting van in Nederland werkzame buitenlandse werknemers/uitzendkrachten.

Vanuit dit belang gezien, aldus de rechter, is het niet onmogelijk ‘dat de huidige situatie alsnog op enig moment juridisch wordt gedekt door een vrijstelling op basis van artikel 3:22 Wet ruimtelijke ordening (een zogenaamde tijdelijke vergunning)’. Die zou dan door de gemeente moeten worden verleend.

Waarom is deze uitspraak belangrijk? Omdat dit het eerste signaal is dat men gaat inzien (vooralsnog deze rechter) dat arbeidsmigratie nu eenmaal met deze schaal en omvang een voldongen feit is, ook voor de komende jaren. Naar schatting verblijven er op dit moment 200.000 Middel- en Oost-Europese werknemers in Nederland. Goede huisvesting is primair de verantwoordelijkheid van een werkgever of het uitzendbureau of de migranten zelf. Maar het kan toch niet zo zijn dat de overheid (Brussel, Den Haag) heeft besloten de grenzen open te zetten voor arbeidsmigranten, maar dat ieder redelijk voorstel voor een goede huisvesting door de lagere overheid de kop wordt ingedrukt. Daarmee wordt juist slechte en illegale huisvesting in de hand gewerkt en wordt ruimte geschapen voor dubieuze uitzendorganisaties en slimme huisjesmelkers, zonder enige vorm van controle. Daar is niemand bij gebaat.\

Het zou daarom goed zijn dat de rechtspraak er in het vervolg ‘een tandje bij doet’. Het wachten is op een uitspraak, waarbij een afgewezen verzoek van bonafide ondernemers of uitzendbureaus voor een toepassing van artikel 3:22 Wro, (marginaal) wordt getoetst aan de daadwerkelijke gedane inspanning door die gemeenten (zonodig in regionaal verband) om tegemoet te komen aan de huisvesting voor arbeidsmigranten in hun gemeente of regio. Of dat allerlei juridische slimmigheidjes door gemeente om huisvesting van arbeidsmigranten te voorkomen vooralsnog niet worden gehonoreerd als er geen sprake is van aantoonbaar belang. Hoewel een rechter niet op de stoel van het bestuur mag zitten, zou een tikje meer druk van die kant wenselijk zijn.

Gerlof Roubos
Directeur van de Vereniging Internationale Arbeidsbemiddelaars
Dirk van Zuidam
Bestuursjurist en adviseur huisvesting