Als ik als burger de wet moet kennen, dan zeker de Grondwet. Ik verwacht dat die goed in elkaar zit. Maar mocht mijn stagiair de huidige tekst hebben gemaakt, dan had dat mijn volgende commentaar ontlokt: ‘Ik zie dat je veel tijd hebt besteed aan deze Grondwet, maar het kan beter. In de eerste plaats moet je positief schrijven. Wat de burger niet mag is een afgeleide van de positieve boodschap.

'Neem nu dat eerste artikel. “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.” Die eerste zin gaat nog, maar waarom begin je in zin twee meteen over discriminatie? Dat vloeit automatisch voort uit die eerste zin. Weglaten. Iedere algemene regel die je specificeert, verzwakt juist die regel! Een basisfout.

'Zo’n artikel 7 precies hetzelfde: “Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.” Waarom zeg je niet gewoon dat vrijheid van meningsuiting geldt voor alle media? Geen negatieve boodschappen. Ik had je ook gevraagd eens te kijken naar de openingszinnen in de Amerikaanse en de Franse grondwetten. Wij, het volk van de Verenigde Staten etc. Dat loopt meteen, zie je? Of de Franse: Het Franse Volk verklaart etc. Voel je hoe daar een wil uitspreekt?

'Dan nog even waar het ook al weer om gaat bij een grondwet. Je bepaalt een beetje wie je bent, wat je wilt en hoe je het land een beetje organiseert. Het idee daarbij is dat je als burger jouw vrijheid om van alles en nog wat te doen aan een regering geeft, zonder dat die regering van alles en nog wat met jou mag doen. Die regering moet alleen de dingen doen die je met z’n allen afspreekt om samen te doen. Een efficiënt, maar geen dictatoriaal bestuur.

'Zie je het concept? Jouw tekst is niet erg evenwichtig. In een grondwet moet je duidelijk maken wat de verschillende onderdelen van de staat zijn, en wat die moeten doen. Daar waar je vrij gedetailleerd bezig gaat over de Staten Generaal en de Raad van State, wil je de bevoegdheden van de gemeenten en provincies per simpele wet regelen. Oké, maar waarom dan wel de benoeming van de Burgemeester en Commissaris in de grondwet? In artikel 23 regel je hoe de Nederlandse onderwijzers worden benoemd: “Bij die regeling wordt met name de vrijheid van het bijzonder onderwijs betreffende de keuze der leermiddelen en de aanstelling der onderwijzers geëerbiedigd.” Kun je dat niet beter per wet regelen?

'Neem een voorbeeld aan de Amerikaanse grondwet. De rechterlijke macht moet wel volledig in de grondwet staan, misschien kun je daar nog iets aan toevoegen over rekenschap afleggen aan de Staten Generaal, of het volk. Kortom, nog een beetje schaven aan die tekst. De stijl moet beter, de verschillende bevoegdheden van de organen van het Rijk een beetje gelijk behandelen, dus allemaal in de Grondwet, terwijl zaken zoals onderwijs bij gewone wet kunnen worden geregeld.

'Ik begrijp wel dat het moeilijk is een goede grondwet te schrijven en dat gedoe met het Koningshuis maakt het er ook niet makkelijker op. Zo’n artikel 24 over wie er nu lid is, en in welke volgorde, en als ze dood geboren worden: beter per wet regelen, of schrappen, daar doe ik je nog een mailtje over. Maar zorg ervoor dat het per 9 juni klaar is, dan komt er een nieuwe stagiair!’

Sybren Singelsma, head of unit General Administration Comité van de Regio’s Europa