of 59045 LinkedIn

Goed bestuur is meer dan geld alleen

Elvira Sweet Reageer

Herindelingen vinden in de praktijk vooral plaats om de bestuurskwaliteit van gemeenten te verbeteren, niet om geld te besparen. Kwaliteit is dan ook geen platte centenkwestie.

Terecht vragen de gerenommeerde rekenmeesters van onderzoeksinstituut Coelo aandacht voor de financiële aspecten van het lokaal bestuur (BB13/4 juli 2014). Veel gemeenten kampen met een lege portemonnee. En die lokale geldzorgen zullen vermoedelijk nog veel verder gaan toenemen. Er is een omvattende decentralisatiebeweging gaande, waarbij gemeenten een fors pakket aan rijkstaken krijgen gedecentraliseerd. Vanaf 2015 wordt het lokale bestuur verantwoordelijk voor praktisch het gehele sociale domein. Op zich een logische stelselherziening, die het gemeenten mogelijk maakt om dwarsverbanden te leggen tussen de Wmo, de Awbz, de jeugdzorg en het domein van werk en inkomen. Met lokaal maatwerk is niks mis. Het probleem is het geld. De meekomende budgetten zijn uitermate krap, omdat het kabinet de decentralisatie aangrijpt om honderden miljoenen te korten op de Participatiewet, de Awbz en de jeugdzorg. Gemeenten lopen het risico zich aan al dit extra werk te vertillen en blut te raken.

Schaalvergroting biedt dan geen soelaas, aldus het Coelo. Maarten Allers − hoogleraar economie van decentrale overheden (Rijksuniversiteit Groningen) en directeur van het Coelo − heeft slecht nieuws voor het kabinet. Dat rekende op een miljard euro efficiencywinst dankzij grotere gemeenten, maar die besparing blijkt volstrekt onhaalbaar. Het Coelo heeft op basis van onderzoek geconcludeerd dat de gemeentelijke herindelingen uit de afgelopen decennia niet hebben geleid tot besparingswinst. Vanwege de op stapel staande decentralisaties heeft deze conclusie een actuele relevantie voor gemeenten (en ook voor provincies). De financiële rampen die dreigen, kunnen immers niet afgewend worden door te fuseren met buurgemeenten. Opschalen om geld te besparen is verspilde moeite.

 

Het Coelo heeft ongetwijfeld gelijk, maar presenteert conclusies met een beperkt reikwijdte. Geld is altijd relevant. Praktijkvoorbeelden laten echter zien dat financiële aspecten zelden een doorslaggevende rol spelen bij gemeentelijke herindelingen. De regio Kop van Noord-Holland is door de vorming van Hollands Kroon (2012) en Schagen (2013) recent teruggegaan van negen naar vier gemeenten. Bij de discussie over de bestuurlijke toekomst ging het vooral om het hoofd te kunnen bieden aan indringende bestuurlijke en maatschappelijke (gemeentegrensoverschrijdende) opgaven en het verminderen van de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisaties. Herindelingen zijn dus vooral gericht op versterking van de lokale bestuurskracht. Daarbij gaat het om zaken als (regionale) samenwerking, integraliteit, rechtmatigheid en dienstverlening. Dat alles is niet simpelweg in euro’s uit te drukken. Logisch ook, want het openbaar bestuur is geen bedrijf.

 

Het wordt er voor gemeenten allemaal niet makkelijker op. Ze krijgen er vanaf volgend jaar veel nieuwe taken bij, terwijl burgers en bedrijven steeds hogere eisen stellen aan dienstverlening. Ambtenaren moeten zich steeds verder verdiepen in de technische finesses van ict en de juridische kneepjes van doorsijpelende Europese regelgeving. Daarmee wordt het lokale bestuur langzamerhand steeds minder puur lokaal. Veel gemeenten slaan de handen ineen en zoeken gezamenlijke regionale oplossingen. Nog niet eens alleen om geld te besparen, maar vooral om hun basiskwaliteit aan dienstverlening en expertise op peil te houden. Gemeentelijke autonomie is een groot goed. Maar welke feitelijke betekenis heeft die nog, wanneer de essentiële deskundigheid slechts aanwezig is in de vorm van (dure) ingehuurde consultants? In dergelijke gevallen kan herindeling soms de beste optie zijn. Niet om geld te besparen. Wel om lokale bestuurskracht ten behoeve van de eigen inwoners op peil te houden en te versterken.

 

Drs. Elvira Sweet is lid van het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland, met de portefeuille bestuurlijke vernieuwing

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.