Vier fractievoorzitters zijn met de informateurs aan de inhoudelijke onderhandelingen over een nieuw kabinet begonnen. Het regeerakkoord vormt in de ogen van velen hét programma van de Nederlandse overheid voor de komende 4 jaar.

Voor een deel is dat natuurlijk waar. Vooral financieel-economisch moeten door de rijksoverheid maatregelen worden genomen met een grote impact. Bovendien zijn op allerlei terreinen structurele hervormingen voor de langere termijn nodig. Maar dat is niet genoeg. In zijn eindverslag als informateur wijst Tjeenk Willink terecht op de noodzaak om de kwaliteit van het openbaar bestuur te versterken. Immers, naast de economische crisis, is er de vertrouwenscrisis tussen burgers en overheid.

Díe crisis kan veel moeilijker met Haags beleid te lijf worden gegaan. Het komt veel meer aan op het handelen van de overheid dicht bij de mensen zelf: in hun eigen omgeving. Dáár moet worden aangesloten bij hun mogelijkheden en behoeften. De kansen daarvoor liggen daarom bij de gemeenten. Zij staan het dichtst bij de burger.

Op tal van beleidsterreinen hebben de gemeenten de afgelopen jaren taken erbij gekregen die zij succesvol wisten uit te voeren. De Wet werk en bijstand is daarvan een goed voorbeeld: velen vonden de weg naar de arbeidsmarkt via de gemeenten. Op het gebied van maatschappelijke ondersteuning (Wmo) worden door de cliënten hoge waarderingscijfers gegeven. Het zijn voorbeelden die kunnen worden aangevuld, en dat is precies wat de gemeenten voor de komende periode willen.

Zo staan de gemeenten klaar om de jeugdzorg over te nemen, zodat alle hulp aan kinderen en hun ouders in één hand komt. Op de arbeidsmarkt kunnen werkzoekenden en werkgevers beter bij elkaar worden gebracht via de werkpleinen. Het zou helpen als iedereen die niet participeert op de arbeidsmarkt via deze werkpleinen verder kan worden geholpen, en niet via de verschillende loketten en regelingen die nu nog bestaan.

De maatschappelijke ondersteuning kan worden uitgebreid met onderdelen van de huidige AWBZ, zodat ook daar meer zorg op maat kan worden geboden. En de aansturing van de politie moet veel beter lokaal worden verankerd, zodat de veiligheid ter plaatse integraal wordt bevorderd. De rode draad is dat samenhangend overheidsbeleid alleen dicht bij inwoners en bedrijven zelf vorm kan krijgen. Dus als de overheid stappen wil zetten om de aansluiting met de burgers terug te vinden, moeten deze worden gezocht in een versterking van de rol van gemeenten.

Door hun rol op een deze beleidsterreinen te versterken en door hen de ruimte en de middelen te geven om lokaal maatwerk te leveren, niet door hen te behandelen als decentraal uitvoeringskantoor.

Ralph Pans, directievoorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten