Ik kom niet op zulke vergaderingen. Ik voel mij niet thuis tussen woedende bewoners. Burgers zijn daar altijd boos, want andere burgers hoor en zie je niet. Dat geldt overigens ook voor ambtenaren: wij komen ambtenaren vooral tegen als iets niet mag. Geen wonder dat de meeste mensen vinden dat ambtenaren vooral geïnteresseerd zijn in regels en formulieren.

Ook dat is een eenzijdig beeld. Een lastige aanvraag voor een bouwvergunning is overlast, maar stort er een balkon in, dan krijgt de overheid de schuld. Wij zijn klanten geworden van de politiek. “Zorg ervoor dat ik met mijn 65e met pensioen kan gaan”. “Zorg ervoor dat ik goede gezondheidszorg krijg.” “Red mijn hypotheekaftrek.”

Politici zijn niet meer onze vertegenwoordigers. We zijn zwevende stemmers die per verkiezingen kijken wie een kans krijgt. Of we roepen gewoon boos ‘boe!’ en stemden op een partij die vooral boosheid agendeert. De democratie is uitbesteed aan politici en het publiek vraagt resultaten. Het idee om zelf initiatieven te nemen is weg. Zonde!

Want uit ergernissen van burgers blijkt dat de mensen zich vooral ergeren aan elkaar: hondenpoep, foutparkeren, criminaliteit, brutaal gedrag, geluidsoverlast: het gaat over hoe we met elkaar samenleven. Dat kan de politiek niet alleen oplossen. Er is nu de kans om de verantwoordelijkheid weer terug te veroveren: er moet heel veel bezuinigd worden. Dan kun je lasten verschuiven van het collectief naar het individu: de belastingen verhogen, de hypotheekrenteaftrek afschaffen of eigen bijdragen verhogen. Maar het kan ook anders en goedkoper.

Bij wijkbudgetten blijkt al snel dat wij als burgers veel zuiniger zijn. Er zijn mensen die zelf het openbaar groen beheren, daar veel plezier aan beleven en met minder geld meer kwaliteit leveren. Dat succes kan uitgebouwd worden. Dat vraagt veel van de overheid en politici, want zij moeten zich aanpassen aan wat wij zelf kunnen doen.

Hoe kunnen we als burgers de alledaagse democratie met zeggenschap over de eigen omgeving weer terugveroveren? Voor de overheid betekent dat vaker loslaten: werk zo inzetten dat belanghebbenden kunnen doen waar zij goed in zijn en hun verantwoordelijkheid nemen. Dat gaat op voor de school, de buurt en het werk. Zelf doe ik dat in mijn buurtje in een Vinex-wijk, het bevalt goed en de sociale samenhang en het onderling vertrouwen is er groter dan ik ooit voor mogelijk had gehouden.

Er wordt vergaderd, er worden compromissen gesloten. Mensen moeten soms iets inschikken op korte termijn, in het belang van een betere toekomst. Maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat mensen dat niet kunnen. Bij ons lukt het heel goed. Het moet voor burgers mogelijk zijn om weer eigen verantwoordelijkheid te nemen.

We kunnen de democratie weer levendig maken. Vertrouwen winnen en samen bespreken hoe we de miljardenbezuiniging vorm gaan geven. Mensen koelen anders rond de verkiezingen alleen hun woede. Zolang de burger klant is geldt het adagium: met ons gaat het goed, met de samenleving gaat het slecht. Hein Albeda