In vergelijking met andere provincies geeft Overijssel relatief veel uit aan kunst en cultuur, bleek recent uit onderzoek van RTL Nieuws. Dat is geen toeval of luxe, maar een kwestie van overtuiging. Ook al worden in de landelijke politiek van links tot rechts steeds meer vraagtekens gezet bij de rol van de provincie op het gebied van cultuur.

Het idee dat een provincie die investeert in cultuur blijkbaar geld te veel heeft, is niet alleen in staatsrechtelijke zin een kronkelredenering - in de staten zitten gekozen volksvertegenwoordigers die zelf bepalen waar zij het geld aan uitgeven - het getuigt ook van kortzichtigheid. Het effect van cultuursubsidies reikt veel verder dan theaters, concertzalen en musea.

Een goed voorbeeld is de in Enschede gevestigde Nationale Reisopera (NRO). Die is nu, tien jaar na de vuurwerkramp, niet alleen op tournee met de veelgeprezen herdenkingsopera Wake, maar werkt ondertussen met andere partijen ook aan de volksopera MAAK - een stadsbreed gedragen community art-project. In september zal Die Walküre, het tweede deel van Wagners Der Ring des Nibelungen, weer liefhebbers uit het hele land naar Twente trekken.

In 2013 krijgt de Reisopera een nieuw onderkomen in de Enschedese ‘Vogelaarwijk’ Velve Lindenhof. In samenwerking met woningbouwcorporatie De Woonplaats bouwt de NRO een operahuis dat ook een stevige sociale functie krijgt. De provincie Overijssel draagt in al deze initiatieven meer bij dan geld alleen. Je kunt 4 jaar lang een half miljoen euro beschikbaar stellen voor de Wagner-cyclus, je kunt ook van de NRO vragen dat zij zich medeverantwoordelijk toont voor de omgeving waarin zij opereert. Overijssel investeert in cultuur omdat de provincie er baat bij heeft. Ook in economische zin.

Cultuur zorgt ervoor dat mensen zich verbonden voelen, met elkaar en hun omgeving. Zo kan cultuur ook helpen om afgestudeerden van universiteit en hbo in Overijssel te houden en nieuwe inwoners te lokken. Uit tal van onderzoeken blijkt dat het een zwaarwegende vestigingsfactor is. Mensen volgen allang niet meer het werk, maar het werk volgt de mensen, en die willen wonen op een plek waar iets te beleven valt. Van amateurkunst tot professionele topcultuur. Voornaamste opgave voor de provincie is de zorg voor voldoende aanbod en een evenwichtige spreiding over de hele regio.

Dwarsverbanden maken dat culturele instellingen niet alleen bezig zijn met zichzelf maar zich ook verantwoordelijk voelen voor elkaar. Dat gaat over provinciegrenzen heen, zoals Overijssel en Gelderland zelf laten zien door in ‘landsdeel Oost’ elkaars culturele voorzieningen te steunen. Wanneer de zorg voor voldoende aanbod en spreiding van cultuur wordt overgelaten aan Rijk en gemeenten zal er buiten de grootste steden weinig van terechtkomen.

De rijksoverheid is te veel op de Randstad gericht om zich, afgezien van welke subsidiestroom dan ook, in te spannen voor samenhang en versterking in het aanbod in de periferie. Gemeenten zijn eenvoudig niet tot die regie in staat. Van hen kan evenmin worden verwacht dat zij regionale spreiding gaan financieren - nog los van het feit dat hun eigen cultuursubsidies al sterk onder druk staan. De provincie kan niet zonder cultuur. Zoals de cultuur niet zonder provincie kan.

Dick Buursink is gedeputeerde voor Cultuur, Europa en Stedelijke Netwerken in de provincie Overijssel.