Het Bureau heeft sinds de oprichting zes jaar geleden veel werk verzet. Maar een nadere bestudering van een aantal geruchtmakende onderzoeken van het Bureau doet afbreuk aan het succes.

Dat het Bureau is ingebed in de ambtelijke organisatie, lijkt geen gelukkige keuze. Een speciale commissie van hoge ambtenaren en bestuurders - onder wie burgemeester Cohen en de gemeentesecretaris - kijkt over de schouders van de onderzoekers van het Bureau mee. Deze Commissie Integriteit moet de kwaliteit van de onderzoeken bewaken. Maar of een onderzoek betrouwbaar is, valt of staat met de onafhankelijkheid van het onderzoek en de onderzoekers. Pas dan krijgen de verantwoordelijke bestuurders en ambtenaren een overtuigend argument in handen om waar nodig maatregelen te nemen. Zolang de bestuurlijke en ambtelijke top te dicht op de uitvoering van het onderzoek zit - al is het met de beste bedoelingen - is er voeding voor twijfel over de objectiviteit ervan. In zaken waarbij het Bureau Integriteit is betrokken, dienen de eindverantwoordelijken op gepaste afstand de resultaten van het onderzoek af te wachten. Als het Bureau op afstand komt te staan van de ambtelijke organisatie, kan hier in de toekomst geen enkele twijfel meer over bestaan.

De Amsterdamse Rekenkamer zou als voorbeeld kunnen dienen. Deze lokale rekenkamer is onafhankelijk en de directeur wordt door de raad benoemd. Opdrachtgevers en andere betrokkenen krijgen de bevindingen voorgelegd en worden in de gelegenheid gesteld een weerwoord te geven. Alles wordt vastgelegd: hoor en wederhoor. De resultaten worden in het openbaar in de raad besproken.

Amsterdam legt er eer in om te boek te staan als een integere gemeente. Gevreesd moet worden dat bij ongewijzigd beleid bij elk politiek gevoelig onderzoek de discussie over de integriteit van Bureau Integriteit oplaait.

Martijn van der Kooij