Verder stelt deze wet een gedragscode voor goed ambtelijk handelen verplicht.

Op de werkvloer is integriteit echter nog zelden een item. Gemeenten hebben hun procedures meestal wel op orde, maar   ontberen de optimale cultuur om integriteit te bevorderen. Zo hebben ambtenaren vaak de indruk dat bestuurders en topmanagement op het gebied van integer handelen niet het goede voorbeeld geven.

In bijvoorbeeld Amsterdam is integriteit pas een belangrijk thema geworden nadat een reeks fraude- en corruptiegevallen aan het licht kwamen waarbij ambtenaren betrokken waren. Te vrezen valt dat veel gemeenten zonder hardhandig wakker te worden geschud door incidenten, te weinig prioriteit toekennen aan integriteit. Ze volstaan dan met het invoeren van klokkenluidersregelingen, ambtseden en andere procedures.

Weinig gemeentebesturen kiezen ervoor een externe buitenstaander de organisatie grondig door te lichten op zowel de naleving van de regels als de cultuur rond integriteit. Voor perceptieonderzoek onder ambtenaren loopt het evenmin storm. Kennelijk nemen gemeenten zo’n onderzoek zelf ter hand of branden ze hun vingers er liever niet aan. Bestaat de angst dat een onderzoek tot negatieve beeldvorming leidt? De VNG zou het eens moeten uitzoeken.

Dat gemeenten bij een onderwerp als integriteit niet snel geneigd zijn een kritische buitenstaander in huis te halen, is hoe dan ook een veeg teken. Het heeft veel weg van de kop in het zand steken.

Martijn van der Kooij