In het geval van Amsterdam heeft het Gerechtshof uitgesproken dat er niet zonder meer overal preventief mag worden gefouilleerd. Daarop heeft burgemeester Cohen laten weten het opsporingsmiddel voorlopig maar even te laten rusten.

Sinds een jaar of drie waait er in Nederland een sterk repressieve wind. De identificatieplicht is ingevoerd, de wet BIBOB is van kracht, gemeente na gemeente is overgegaan tot cameratoezicht, straat- en gebiedsverboden zijn schering en inslag. De motivering bij al die maatregelen is in de kern van de zaak telkens hetzelfde: onveiligheid en overlast moeten worden aangepakt, en terreurdreiging moet worden tegengegaan.

Wat nu in Amsterdam gebeurt mag symptomatisch heten voor wat er in Nederland gaande is. Allerlei regels of verboden zijn ingevoerd zonder dat er heel erg diep over is nagedacht of het ook wel echt nodig is. Het College Bescherming Persoonsgegevens waarschuwt voortdurend tegen de voortschrijdende onnodige aantasting van de privacy. Volgens het toezichtorgaan wordt vaak onvoldoende bekeken of een bepaald effect ook bereikt kan worden met minder vergaande ingrepen.

Burgers hebben zich, zo lijkt het, aanvankelijk laten overdonderen door de lawine aan maatregelen en het daarbij behorende verbale geweld van de overheid. Het zal allemaal wel nodig zijn, zo was kennelijk een beetje de teneur. Maar langzaam maar zeker komt daar verandering in; burgers nemen niet langer genoegen met de voortschrijdende inperking van hun persoonlijke vrijheid en stappen naar de rechter. Daar halen ze met regelmaat hun gelijk. 

Onlangs moest de gemeente Venlo bakzeil halen omdat de mandatering bij het opleggen van gebiedsverboden niet goed was geregeld, en nu is het dus de beurt aan Amsterdam. De overheid, zowel lokaal als landelijk, doet er goed aan om die signalen van een afnemende welwillendheid onder de bevolking en bij de rechterlijke macht ter harte te nemen. Het repressieve klimaat is in Nederland enigszins doorgeschoten en de wal begint het schip nu te keren. Het ware beter terug te keren naar een klimaat van repressie met mate.

Sjors van Beek